Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει την Ουγγαρία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) σχετικά με τα ανώτατα όρια περιθωρίου κέρδους που επέβαλε η ουγγρική κυβέρνηση στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ για συγκεκριμένα βασικά τρόφιμα. Η διαμάχη αφορά το μέτρο που υιοθέτησε η Βουδαπέστη τον Μάρτιο του 2025, με το οποίο περιορίστηκε στο 10% το περιθώριο κέρδους των λιανεμπόρων σε 30 κατηγορίες τροφίμων. Η κυβέρνηση του τότε πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν είχε υποστηρίξει ότι η παρέμβαση ήταν αναγκαία για την αντιμετώπιση των αυξήσεων στις τιμές και την προστασία των καταναλωτών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο, θεωρεί ότι οι συγκεκριμένοι περιορισμοί παραβιάζουν τους κανόνες της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, καθώς επιβάλλουν δυσανάλογες και πιθανώς διακριτικές υποχρεώσεις στις επιχειρήσεις λιανικής, ιδιαίτερα σε μεγάλες αλυσίδες που δραστηριοποιούνται στην Ουγγαρία αλλά έχουν έδρα σε άλλα κράτη-μέλη. Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, τα πλαφόν στα περιθώρια κέρδους δεν λαμβάνουν υπόψη ότι η διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς ενός προϊόντος και της τιμής πώλησής του δεν αποτελεί καθαρό κέρδος για τα σούπερ μάρκετ. Από το ποσό αυτό καλύπτονται σημαντικά λειτουργικά κόστη, όπως μισθοί εργαζομένων, μεταφορές, αποθήκευση, ενοίκια, ενέργεια και φόροι.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το μέσο περιθώριο τιμής στο λιανεμπόριο τροφίμων ανέρχεται περίπου στο 30%, ενώ τα πραγματικά κέρδη των επιχειρήσεων είναι πολύ χαμηλότερα και συνήθως κυμαίνονται γύρω στο 3% έως 4%. Κατά την άποψή της, η επιβολή τόσο χαμηλών ανώτατων ορίων μπορεί να οδηγήσει τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ σε πωλήσεις με ζημία.
Παράλληλα, η Κομισιόν αναφέρει ότι η υποχρέωση των καταστημάτων να διατηρούν συγκεκριμένες ποσότητες των προϊόντων, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στα περιθώρια, αυξάνει τις οικονομικές πιέσεις στις επιχειρήσεις και μειώνει το ενδιαφέρον νέων επενδυτών να εισέλθουν στην ουγγρική αγορά.
Η υπόθεση θα εξεταστεί πλέον από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο θα κρίνει αν τα μέτρα της ουγγρικής κυβέρνησης αποτελούν νόμιμη παρέμβαση για την προστασία των καταναλωτών ή αν παραβιάζουν τις ευρωπαϊκές αρχές για τον ελεύθερο ανταγωνισμό και την επιχειρηματική δραστηριότητα. Η σύγκρουση αποτελεί ακόμη ένα σημείο τριβής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της κυβέρνησης της Ουγγαρίας, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει υιοθετήσει σειρά παρεμβάσεων στην αγορά λιανικής, ενώ οι Βρυξέλλες έχουν εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες για πιθανές διακρίσεις εις βάρος ξένων επιχειρήσεων.
Ελληνικές παρεμβάσεις για την ακρίβεια – Υπάρχει κίνδυνος ευρωπαϊκής προσφυγής;
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προσφύγει κατά της Ουγγαρίας για τα πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των σούπερ μάρκετ επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα μέχρι πού μπορεί να φτάσει η κρατική παρέμβαση στην αγορά τροφίμων. Η Ελλάδα, όπως και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια σε μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, μεταξύ των οποίων και η πρωτοβουλία για μειώσεις τιμών σε περίπου 2.000 κωδικούς προϊόντων.
Ωστόσο, η ελληνική προσέγγιση διαφέρει ουσιαστικά από την ουγγρική. Η Αθήνα δεν έχει επιβάλει ένα οριζόντιο ανώτατο όριο στο περιθώριο κέρδους των αλυσίδων λιανικής, αλλά έχει κινηθεί μέσω συμφωνιών με την αγορά, ελέγχων, υποχρεώσεων ενημέρωσης και πιέσεων προς επιχειρήσεις και προμηθευτές για συγκράτηση των τιμών.
Το κρίσιμο σημείο για τις Βρυξέλλες είναι κατά πόσο ένα μέτρο περιορίζει τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, δημιουργεί διακρίσεις μεταξύ επιχειρήσεων ή επηρεάζει δυσανάλογα τον ανταγωνισμό. Με τα σημερινά δεδομένα, οι ελληνικές παρεμβάσεις δεν εμφανίζουν τα ίδια χαρακτηριστικά με το ουγγρικό πλαφόν στα περιθώρια κέρδους και, επομένως, δεν φαίνεται να βρίσκονται στην ίδια κατηγορία κινδύνου για προσφυγή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η σύγκριση έχει ενδιαφέρον γιατί και στις δύο περιπτώσεις το κράτος παρεμβαίνει στην αγορά με στόχο την αντιμετώπιση της ακρίβειας, αλλά ο τρόπος είναι διαφορετικός:
| ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΙΒΕΙΑ | Ουγγαρία | Ελλάδα |
|---|---|---|
| Μηχανισμός | Υποχρεωτικό ανώτατο όριο στο περιθώριο κέρδους λιανεμπόρων (π.χ. 10%) | Συμφωνίες/πρωτοβουλία με προμηθευτές και αλυσίδες για μειώσεις τιμών σε χιλιάδες κωδικούς |
| Υποχρεωτικότητα | Νομοθετική επιβολή από την κυβέρνηση | Κυρίως εθελοντική συμμετοχή επιχειρήσεων υπό κυβερνητική πίεση και εποπτεία |
| Στόχος | Να περιοριστεί άμεσα το περιθώριο που μπορεί να κρατήσει ο λιανέμπορος | Να μειωθεί η τελική τιμή στο ράφι |
| Νομικός κίνδυνος στην ΕΕ | Υψηλότερος, γιατί επηρεάζει άμεσα την ελευθερία τιμολόγησης | Μικρότερος, εφόσον δεν επιβάλλεται συγκεκριμένο περιθώριο κέρδους |
Παρόλα αυτά, η υπόθεση της Ουγγαρίας λειτουργεί ως προειδοποιητικό μήνυμα για όλες τις κυβερνήσεις που επιλέγουν άμεσες παρεμβάσεις στις τιμές. Εάν τα μέτρα μετατραπούν από προσωρινές παρεμβάσεις κατά της ακρίβειας σε μόνιμους περιορισμούς στη λειτουργία των επιχειρήσεων, τότε θα μπορούσαν να εγείρουν ζητήματα συμβατότητας με τους ευρωπαϊκούς κανόνες ανταγωνισμού και ελεύθερης κυκλοφορίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μπαράζ ανακλήσεων ηλεκτρικών συσκευών που πωλούνται και στην Ελλάδα – Ευρωπαϊκός συναγερμός για σοβαρό κίνδυνο (φωτογραφίες)
- Θανατηφόρα επίπεδα παραλυτικών τοξινών σε οστρακοειδή – Απαγόρευση συλλογής σε κυδώνια, στρείδια, μύδια και χτένια
- Αυξάνονται δραματικά τα κρούσματα της επικίνδυνης λοίμωξης που προκαλεί αφυδάτωση – Εστιατόρια αποσύρουν νωπά λαχανικά από το μενού
- M&M’s: Ο Yellow έγινε… παράνομος στη Βρετανία – Γιατί κόπηκε διαφήμιση στο Instagram
- Πλιάτσικο στον φυσικό θησαυρό της Ηπείρου: Οργανωμένα κυκλώματα αδειάζουν τα ελληνικά βουνά από πολύτιμα βότανα
- Τι συμβαίνει με τα τηγάνια; Νέα ανάκληση σκεύους που πωλείται και στην Ελλάδα λόγω καρκινογόνων ουσιών (φωτο)
- Φρέσκα φασολάκια: Γιατί ανακηρύχθηκαν «Δηλητηριώδες Φυτό της Χρονιάς»: Πότε το αγαπημένο λαχανικό μπορεί να γίνει επικίνδυνο
- Ελληνικά κεράσια: Γιατί ενώ σε περιοχές της χώρας απορρίπτονται, στον πάγκο εξακολουθούν να πωλούνται «χρυσάφι»;
- Καρκινογόνο κάδμιο στο πιάτο μας: Πού κρύβεται και πώς μπορούμε να μειώσουμε την έκθεσή μας (πίνακας)
