Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) δεν αφορά μόνο τη συγκέντρωση, την παρορμητικότητα ή την υπερκινητικότητα. Νέα μεγάλη επιστημονική μελέτη αναδεικνύει μια λιγότερο γνωστή πτυχή της διαταραχής: τη σημαντικά συχνότερη εμφάνιση γαστρεντερικών συμπτωμάτων σε ανθρώπους με ΔΕΠΥ. Η συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Attention Disorders από ερευνητές της Warwick Medical School, εξέτασε 23 μελέτες στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 1,9 εκατομμύρια άνθρωποι. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ είχαν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης όλων των γαστρεντερικών συμπτωμάτων που εξετάστηκαν.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορούσε την εγκόπρηση (encopresis), δηλαδή την ακούσια απώλεια κοπράνων ή την αδυναμία ελέγχου των κενώσεων. Τα άτομα με ΔΕΠΥ εμφάνιζαν 4,32 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες να παρουσιάζουν το συγκεκριμένο σύμπτωμα σε σχέση με άτομα χωρίς ΔΕΠΥ, με 95% διάστημα εμπιστοσύνης 2,50–7,47. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαφορά που εντοπίστηκε στη μετα-ανάλυση.
Αυξημένες πιθανότητες για μια σειρά από εντερικά συμπτώματα
Σε συνολικό επίπεδο, οι άνθρωποι με ΔΕΠΥ είχαν 48% υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίζουν γαστρεντερικά συμπτώματα σε σύγκριση με τους μάρτυρες, σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση. Ιδιαίτερα αυξημένες ήταν οι πιθανότητες για σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, οι οποίες ήταν κατά 58% υψηλότερες. Για τη δυσκοιλιότητα, η αύξηση έφτανε το 97%, δηλαδή σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες.
Η ανάλυση κατέγραψε επίσης κατά 52% υψηλότερες πιθανότητες για δυσπεψία, κατά 88% για κοιλιακό πόνο και κατά 82% για μη ειδικά προβλήματα του στομάχου και του εντέρου. Οι πιθανότητες για διάρροια ήταν επίσης αυξημένες, ξεπερνώντας το διπλάσιο σε σχέση με την ομάδα χωρίς ΔΕΠΥ.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι εξέτασαν κυρίως γαστρεντερικά συμπτώματα και όχι διαγνωσμένες οργανικές παθήσεις του πεπτικού, καθώς από την ανάλυση αποκλείστηκαν μελέτες στις οποίες οι συμμετέχοντες είχαν ήδη διαγνωσμένη οργανική γαστρεντερική νόσο, όπως φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Στόχος ήταν να διερευνηθεί κατά πόσο η ίδια η ΔΕΠΥ συνδέεται με συχνότερα καθημερινά συμπτώματα από το γαστρεντερικό.
Από σχεδόν 10.000 μελέτες σε 23
Για να πραγματοποιήσουν την ανασκόπηση, οι ερευνητές αναζήτησαν τη διαθέσιμη βιβλιογραφία στις βάσεις MEDLINE, Embase και APA PsycInfo έως τις 12 Μαΐου 2026. Από 9.613 αρχικές καταγραφές, μετά την αξιολόγηση και την εφαρμογή των κριτηρίων ένταξης, παρέμειναν 23 μελέτες. Οι μελέτες αφορούσαν ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, από παιδιά ηλικίας μόλις 2 ετών έως ενήλικες, και προέρχονταν από 11 χώρες. Για να συμπεριληφθούν, οι συμμετέχοντες έπρεπε να έχουν διάγνωση ΔΕΠΥ σύμφωνα με αναγνωρισμένα διαγνωστικά κριτήρια DSM ή ICD και να υπάρχουν δεδομένα για γαστρεντερικά συμπτώματα.
Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με μετα-αναλύσεις τυχαίων επιδράσεων, ώστε να ληφθούν υπόψη οι διαφορές μεταξύ των επιμέρους μελετών.
Τι μπορεί να συνδέει τη ΔΕΠΥ με το έντερο;
Το εύρημα δεν σημαίνει ότι η ΔΕΠΥ προκαλεί γαστρεντερικά προβλήματα. Η μελέτη εντοπίζει συσχέτιση και όχι σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστούν οι μηχανισμοί που βρίσκονται πίσω από τη σύνδεση. Μία πιθανή εξήγηση αφορά τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου, το αμφίδρομο σύστημα επικοινωνίας μεταξύ του γαστρεντερικού και του νευρικού συστήματος. Οι ερευνητές αναφέρουν ως πιθανούς παράγοντες τις αλλαγές στη σύνθεση και λειτουργία του μικροβιώματος του εντέρου, τη ρύθμιση της νευρικής επικοινωνίας μεταξύ εγκεφάλου και εντέρου, αλλά και συμπεριφορικούς παράγοντες που μπορεί να συνοδεύουν τη ΔΕΠΥ.
Οι διατροφικές συνήθειες μπορεί επίσης να διαδραματίζουν ρόλο. Ακανόνιστα γεύματα, παράλειψη γευμάτων ή διατροφικές επιλογές που περιορίζουν την πρόσληψη φυτικών ινών θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη λειτουργία του εντέρου, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που παρουσιάζουν δυσκολίες στην οργάνωση και τη ρύθμιση της καθημερινότητάς τους. Παράλληλα, το στρες και οι έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος, ενώ ο ύπνος, ο οποίος συχνά παρουσιάζει διαταραχές σε ανθρώπους με ΔΕΠΥ, αποτελεί ακόμη έναν πιθανό παράγοντα που θα μπορούσε να επηρεάζει την πέψη και την κινητικότητα του εντέρου.
Επηρεάζουν τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ;
Ένα σημαντικό ερώτημα είναι εάν μέρος των γαστρεντερικών συμπτωμάτων μπορεί να σχετίζεται με τη φαρμακευτική αγωγή και όχι αποκλειστικά με τη ΔΕΠΥ.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα περισσότερα από τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επέτρεπαν να γίνει πλήρης διαχωρισμός μεταξύ ανθρώπων που λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή και εκείνων που δεν λάμβαναν. Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα ορισμένα συμπτώματα να επηρεάζονται από τη θεραπεία. Ωστόσο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η δυσκοιλιότητα και ιδιαίτερα η εγκόπρηση, που ήταν μεταξύ των ισχυρότερων ευρημάτων, δεν αποτελούν τυπικές ανεπιθύμητες ενέργειες που αποδίδονται στα διεγερτικά φάρμακα για τη ΔΕΠΥ. Αυτό οδηγεί τους ερευνητές στην εκτίμηση ότι πιθανότατα υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στη σχέση μεταξύ ΔΕΠΥ και γαστρεντερικών συμπτωμάτων.
Γιατί έχει σημασία το εύρημα
Οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν ότι οι γιατροί θα πρέπει να ρωτούν συστηματικά τους ανθρώπους με ΔΕΠΥ για συμπτώματα από το γαστρεντερικό, καθώς αυτά μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται συνεργασία με γαστρεντερολόγο ή διαιτολόγο.
Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενη μετα-ανάλυση του 2025, η οποία είχε επίσης εντοπίσει σημαντική συσχέτιση μεταξύ ΔΕΠΥ και συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου, με 63% υψηλότερες πιθανότητες IBS στα άτομα με ΔΕΠΥ. Ωστόσο, εκείνη η μελέτη δεν βρήκε στατιστικά σημαντική συνολική συσχέτιση μεταξύ ΔΕΠΥ και όλων των τύπων εντερικών διαταραχών και παρουσίασε πολύ υψηλή ετερογένεια μεταξύ των μελετών.
Πηγή: Sarah Blake, Hugo Cannon, Saran Shantikumar, The Association Between Attention-Deficit Hyperactivity Disorder and Gastrointestinal Symptoms: A Systematic Review and Meta-Analysis, Journal of Attention Disorders, 10 Σεπτεμβρίου 2026, DOI 10.1177/10870547261469626.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- «Πυρά» καταναλωτών κατά δημοφιλούς σοκολάτας – Περιέχει χρωστική που μπορεί να επηρεάσει την προσοχή των παιδιών
- Φράουλες και ξηροί καρποί: Μπλόκο της Ευρωβουλής στην αύξηση ορίων φυτοφαρμάκου που επηρεάζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου
- Φυτοφάρμακα: Πάνω από 400 εκατ. άνθρωποι δηλητηριάζονται κάθε χρόνο – «Θύμα» σχεδόν 1 στους 2 αγρότες
- Ηλεκτρικά αυτοκίνητα: Γιατί οι ασφαλιστικές αρχίζουν να «ανησυχούν» – Τι εκτοξεύει το κόστος
