Δεκαετής ευρωπαϊκή μελέτη αποκαλύπτει ότι τα κύτταρα του ανοσοποιητικού «θυμούνται» την παχυσαρκία μέσω επιγενετικών αλλαγών που δεν εξαλείφονται αμέσως με τη μείωση βάρους
Η απώλεια βάρους θεωρείται ευρέως ως η πιο αποτελεσματική παρέμβαση για τη μείωση των κινδύνων που συνδέονται με την παχυσαρκία. Μια νέα μελέτη δεκαετούς διάρκειας που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό EMBO Reports από ευρωπαϊκή ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Καθηγητή Claudio Mauro του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ αμφισβητεί αυτή την παραδοχή: Aκόμα και μετά από επιτυχημένη μείωση βάρους, το ανοσοποιητικό σύστημα διατηρεί μια μοριακή μνήμη της παχυσαρκίας που μπορεί να επιμείνει για 5 έως 10 χρόνια, διατηρώντας τον κίνδυνο παθήσεων που συνδέονται με την παχυσαρκία ακόμα και σε ανθρώπους που έχουν επιστρέψει σε φυσιολογικό βάρος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λιναρόσπορος: Ευρωπαϊκή προειδοποίηση σοβαρού κινδύνου για προϊόν με υδροκυάνιο – Τι πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νοθεία στο μέλι: Νέα ανάκληση προϊόντος – Αυξάνονται τα ευρήματα και οι αποσύρσεις στην ευρωπαϊκή αγορά
Ο μηχανισμός που εντοπίστηκε είναι η μεθυλίωση DNA, μια επιγενετική διαδικασία κατά την οποία χημικές ομάδες προσαρτώνται στο DNA χωρίς να αλλάζουν την αλληλουχία του, τροποποιώντας όμως τον τρόπο με τον οποίο τα γονίδια εκφράζονται. Στην περίπτωση της παχυσαρκίας, αυτές οι «ετικέτες» εντοπίζονται στα βοηθητικά Τ-λεμφοκύτταρα (CD4+), κύτταρα του ανοσοποιητικού που διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον συντονισμό της ανοσολογικής απόκρισης. Η παρουσία τους δεν είναι αθώα: επηρεάζει δύο βασικές λειτουργίες, την αυτοφαγία, δηλαδή την ικανότητα των κυττάρων να απομακρύνουν κατεστραμμένα συστατικά, και τη γήρανση του ανοσοποιητικού, δηλαδή τη διαδικασία με την οποία τα ανοσοκύτταρα «γερνούν» και χάνουν τη λειτουργικότητά τους.
Τέσσερις ομάδες ασθενών και ένα κοινό εύρημα
Για να αποκτήσουν την πιο λεπτομερή εικόνα που έχει δημιουργηθεί μέχρι σήμερα για τον αντίκτυπο της παχυσαρκίας στο ανοσοποιητικό, οι ερευνητές συνέλεξαν ανοσοκύτταρα από τέσσερις διαφορετικές ομάδες: ασθενείς με παχυσαρκία που έλαβαν ενέσεις απώλειας βάρους, ασθενείς με σπάνια γενετική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από παχυσαρκία κατά την παιδική ηλικία (Σύνδρομο Alstrom), συμμετέχοντες σε πρόγραμμα άσκησης 10 εβδομάδων από τους οποίους συλλέχθηκαν αίμα και λιπώδης ιστός, και ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα που υποβλήθηκαν σε αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος, είτε φυσιολογικού βάρους είτε με παχυσαρκία. Συμπληρωματικά, μελετήθηκαν κύτταρα από ποντίκια που τράφηκαν με δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, καθώς και αιμοδοσίες από υγιείς εθελοντές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φονικό τυρί: Τρεις νεκροί από υβριδικό E. coli σε μία επιδημία που πέτυχε το αδιανόητο 90% σε ποσοστό επιπλοκών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ασπιρίνη: Νέα επιστημονικά δεδομένα τη συνδέουν με μείωση κινδύνου καρκίνου και μετάστασης
Παρά τη διαφορετικότητα των ομάδων, το εύρημα ήταν συνεπές: η επιγενετική «σφραγίδα» της παχυσαρκίας στα βοηθητικά Τ-λεμφοκύτταρα εμφανίστηκε σε όλες τις ομάδες που είχαν εκτεθεί στην παχυσαρκία, ανεξάρτητα από την αιτία της. Η δρ. Belinda Nedjai από το Wolfson Institute of Population Health του Queen Mary University London, συγγραφέας της μελέτης, τόνισε ότι «το ανοσοποιητικό σύστημα διατηρεί ένα μοριακό αρχείο των μεταβολικών εκθέσεων του παρελθόντος, το οποίο μπορεί να έχει επιπτώσεις για τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο νόσου και ανάρρωσης».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η επιστήμη τροφίμων αποκαλύπτει τη μέθοδο που μειώνει την κατανάλωση σνακ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός στη Ζάκυνθο για τρία κρούσματα λεπτοσπείρωσης: Ένας νεκρός και φόβοι για νέα περιστατικά
Ο Καθηγητής Mauro επισήμανε ότι η βραχυπρόθεσμη απώλεια βάρους ενδέχεται να μην μειώνει αμέσως τον κίνδυνο παθήσεων που συνδέονται με την παχυσαρκία, όπως σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου. Αντίθετα, η σταδιακή εξασθένηση της «μνήμης παχυσαρκίας» απαιτεί διατηρημένη μείωση βάρους για πολλά χρόνια, πιθανώς 5 έως 10, αν και αυτό χρήζει περαιτέρω έρευνας. Τα ευρήματα ανοίγουν παράλληλα θεραπευτικές προοπτικές: οι αναστολείς SGLT2, μια κατηγορία φαρμάκων που χρησιμοποιείται κυρίως για τον διαβήτη και την καρδιακή ανεπάρκεια, έδειξαν υπόσχεση στη μείωση της φλεγμονής και στην προώθηση της ανοσοαπομάκρυνσης γερασμένων κυττάρων στην παχυσαρκία, και θα μπορούσαν να επαναχρησιμοποιηθούν για την επιτάχυνση της αντιστροφής της επιγενετικής μνήμης παράλληλα με τις υπάρχουσες θεραπείες απώλειας βάρους.
