Τα γλυκαντικά χαμηλών θερμίδων χρησιμοποιούνται ευρέως σε αναψυκτικά, γλυκίσματα, επιδόρπια, δημητριακά πρωινού, σνακ και σε ορισμένα φαρμακευτικά προϊόντα, αποτελώντας εναλλακτική επιλογή αντί της ζάχαρης. Μια νέα μελέτη από το University of Cambridge, σε συνεργασία με το European Molecular Biology Laboratory (EMBL), εξετάζει πώς ορισμένα από αυτά τα γλυκαντικά αλληλεπιδρούν άμεσα, με τα βακτήρια του ανθρώπινου εντέρου και πώς οι επιδράσεις τους μεταβάλλονται όταν συνδυάζονται με ουσίες που συναντώνται συχνά σε τρόφιμα, ποτά και φάρμακα. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Systems Biology.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σπανάκι και καρδιακές παθήσεις: Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη δύο Πανεπιστημίων και γιατί αξίζει να συνδυάζεται με φέτα
Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερες μελέτες έχουν συνδέσει την κατανάλωση γλυκαντικών με μεταβολικές διαταραχές, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και η παχυσαρκία, καθώς και με άλλες καταστάσεις υγείας. Οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος, ενώ οι βιολογικοί μηχανισμοί που ενδέχεται να εμπλέκονται παραμένουν υπό διερεύνηση. Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς αφορά το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο ανθρώπινο έντερο και συμβάλλουν στην πέψη, τον μεταβολισμό και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
«Τα περισσότερα από όσα γνωρίζουμε για τις πιθανές επιδράσεις των γλυκαντικών στην υγεία προέρχονται από μελέτες σε ζώα ή από επιδημιολογικές έρευνες. Αν και αυτές δείχνουν ότι το μικροβίωμα μπορεί να συμμετέχει στις επιδράσεις των γλυκαντικών, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε εάν αυτά δρουν άμεσα πάνω στα βακτήρια του εντέρου», δήλωσε ο καθηγητής Kiran Patil, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας. Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Dr. Sonja Blasche, επισήμανε ότι η διερεύνηση είναι ακόμη πιο σύνθετη, καθώς τα γλυκαντικά σπάνια καταναλώνονται μόνα τους, αλλά συνήθως μαζί με άλλα συστατικά τροφίμων ή φαρμακευτικών σκευασμάτων.
Για να εξετάσουν τις άμεσες επιδράσεις τους, οι ερευνητές καλλιέργησαν στο εργαστήριο 25 διαφορετικά είδη βακτηρίων του ανθρώπινου εντέρου, επιλέγοντας στελέχη που θεωρούνται ωφέλιμα, ουδέτερα ή δυνητικά παθογόνα. Στη συνέχεια εξέθεσαν κάθε βακτηριακό είδος σε 39 εμπορικά χρησιμοποιούμενα γλυκαντικά και υποκατάστατα ζάχαρης, τόσο φυσικής όσο και συνθετικής προέλευσης, παρακολουθώντας την ανάπτυξή τους.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι περίπου 3 στα 4 γλυκαντικά επηρέασαν την ανάπτυξη τουλάχιστον ενός βακτηριακού είδους. Σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρήθηκε σημαντική μείωση ή ακόμη και αναστολή της ανάπτυξης βακτηρίων που συνδέονται με τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι εντόπισαν 30 άμεσες αλληλεπιδράσεις μεταξύ γλυκαντικών και εντερικών βακτηρίων, οι οποίες δεν είχαν περιγραφεί προηγουμένως.
Η μελέτη δεν περιορίστηκε στην εξέταση των γλυκαντικών ως μεμονωμένων ουσιών. Επειδή στην καθημερινότητα καταναλώνονται συνήθως μαζί με άλλα συστατικά, οι επιστήμονες διερεύνησαν και τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλονται οι επιδράσεις τους όταν συνδυάζονται με καφεΐνη, βανιλίνη, το γλυκαντικό advantame, τη φαρμακευτική ουσία duloxetine, καθώς και με ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως.
Συνολικά εντοπίστηκαν περισσότερες από 100 σημαντικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ γλυκαντικών και άλλων ουσιών. Σε 34 περιπτώσεις ο συνδυασμός ενίσχυσε την επίδραση που παρατηρούνταν με κάθε ουσία ξεχωριστά, ενώ σε 68 περιπτώσεις η επίδραση ήταν ασθενέστερη. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η δράση ενός γλυκαντικού μπορεί να επηρεάζεται από άλλες ουσίες που καταναλώνονται ταυτόχρονα.
Η ισχυρότερη συνεργιστική δράση παρατηρήθηκε στον συνδυασμό του isosteviol, μιας ένωσης που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία τροφίμων και σχετίζεται με γλυκαντικά, με τη duloxetine, αντικαταθλιπτικό φάρμακο που χορηγείται για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, των αγχωδών διαταραχών και ορισμένων μορφών χρόνιου πόνου. Ο συνδυασμός αυτός περιόρισε σημαντικά την ανάπτυξη των βακτηρίων Roseburia intestinalis και Parabacteroides merdae, δύο ειδών που έχουν συσχετιστεί σε προηγούμενες μελέτες με τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου, τη ρύθμιση του μεταβολισμού της γλυκόζης και τη διατήρηση της ισορροπίας του μικροβιώματος.
Για να προσεγγίσουν καλύτερα τις συνθήκες που επικρατούν στο ανθρώπινο έντερο, οι ερευνητές δημιούργησαν μια συνθετική μικροβιακή κοινότητα αποτελούμενη από τα 25 βακτηριακά είδη που συμμετείχαν στη μελέτη. Η κοινότητα εκτέθηκε σε διαφορετικούς συνδυασμούς γλυκαντικών και ουσιών και στη συνέχεια αναλύθηκε η εξέλιξη της σύστασής της. Η ταυτόχρονη παρουσία isosteviol και duloxetine οδήγησε στη μεγαλύτερη μείωση της μικροβιακής ποικιλότητας σε σύγκριση με όλες τις άλλες συνθήκες που εξετάστηκαν. Παράλληλα μεταβλήθηκε η σχετική αφθονία αρκετών βακτηριακών ειδών, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι συγκεκριμένοι συνδυασμοί μπορούν να επηρεάσουν την ισορροπία μιας μικροβιακής κοινότητας υπό εργαστηριακές συνθήκες.
Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι όλα τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε εργαστηριακά μοντέλα και όχι σε ανθρώπους. Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι τα γλυκαντικά ή οι συγκεκριμένοι συνδυασμοί προκαλούν αντίστοιχες επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό. Όπως επισημαίνουν, απαιτούνται μελλοντικές κλινικές μελέτες για να διαπιστωθεί εάν οι αλληλεπιδράσεις που παρατηρήθηκαν στο εργαστήριο εμφανίζονται και σε πραγματικές συνθήκες κατανάλωσης, ποιες ποσότητες απαιτούνται και κατά πόσο οι μεταβολές του μικροβιώματος επηρεάζουν μετρήσιμα την ανθρώπινη υγεία.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://link.springer.com/article/10.1038/s44320-026-00225-6
Journal Reference: Sonja Blasche, Vinita Periwal, Nonantzin Beristain Covarrubias, Anna Lindell, Indra Roux, Stephan Kamrad, Simone Mozzachiodi, Rob Bradley, Hilal Ozgur, Bini Ramachandran, Vladimir Benes, Kiran Raosaheb Patil. Common xenobiotics modulate gut microbial responses to low‑calorie sweeteners in vitro. Molecular Systems Biology, 2026; DOI: 10.1038/s44320-026-00225-6
