Νέα ανασκόπηση 53 μελετών δείχνει ότι η επίδραση της καφεΐνης στα οστά εξαρτάται από την ποσότητα
Ο καφές είναι ένα από τα δημοφιλέστερα ροφήματα παγκοσμίως, με την παγκόσμια αγορά του να ξεπερνά τα 200 δισ. δολάρια ετησίως και δισεκατομμύρια φλιτζάνια να καταναλώνονται κάθε ημέρα. Η επίδρασή του στην υγεία έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένης επιστημονικής έρευνας, με μελέτες να εξετάζουν τη σχέση του με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον διαβήτη τύπου 2, τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις, τον καρκίνο, τη λειτουργία του ήπατος και τη συνολική θνησιμότητα. Αντίθετα, η σχέση της καφεΐνης με την υγεία των οστών παραμένει λιγότερο ξεκάθαρη, καθώς οι μέχρι σήμερα μελέτες έχουν καταλήξει σε αντικρουόμενα αποτελέσματα. Νέα ανασκόπηση επιχειρεί να αποσαφηνίσει το ζήτημα, εξετάζοντας τα διαθέσιμα πειραματικά δεδομένα για την επίδραση της καφεΐνης στο σκελετικό σύστημα.
Σύμφωνα με την επιστημονική ανασκόπηση ερευνητών του Τμήματος Φαρμακολογίας της Σχολής Φαρμακευτικών Επιστημών του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Σιλεσίας στην Πολωνία, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients, οι επιδράσεις της εξαρτώνται κυρίως από τη δόση, την ηλικία και τη φυσιολογική κατάσταση του οργανισμού. Οι ερευνητές ανέλυσαν 53 πειραματικές μελέτες που είχαν δημοσιευθεί έως τον Δεκέμβριο του 2025 και εξέταζαν την επίδραση της καφεΐνης στο σκελετικό σύστημα. Η ανασκόπηση περιέλαβε τόσο μελέτες σε ζώα όσο και εργαστηριακά πειράματα σε κύτταρα που συμμετέχουν στον σχηματισμό και την αναδόμηση των οστών. Εξαιτίας των σημαντικών διαφορών μεταξύ των μελετών, τα αποτελέσματα αξιολογήθηκαν συγκριτικά και όχι με μετα-ανάλυση.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι οι χαμηλές έως μέτριες ποσότητες καφεΐνης συνήθως δεν προκαλούν αρνητικές επιδράσεις στα οστά και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έχουν ακόμη και προστατευτική δράση. Αντίθετα, η υψηλή έκθεση συνδέθηκε με διαταραχές στην ανάπτυξη των οστών, μειωμένη εναπόθεση μετάλλων, χαμηλότερη οστική πυκνότητα και μεγαλύτερη απώλεια οστικής μάζας. Οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι τα οστά βρίσκονται σε συνεχή διαδικασία ανανέωσης. Εξειδικευμένα κύτταρα αποδομούν τον παλιό οστικό ιστό και άλλα δημιουργούν νέο. Η ισορροπία αυτής της διαδικασίας είναι καθοριστική για τη διατήρηση της αντοχής των οστών. Όταν διαταράσσεται, αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης οστεοπόρωσης και καταγμάτων.
Στα πειράματα σε νεαρά ζώα, οι πολύ υψηλές δόσεις καφεΐνης επηρέασαν αρνητικά την ανάπτυξη του σκελετού. Παρατηρήθηκαν χαμηλότερη οστική πυκνότητα, μειωμένη περιεκτικότητα των οστών σε μεταλλικά στοιχεία, επιβράδυνση της επιμήκους ανάπτυξης και διαταραχές στις περιοχές όπου αναπτύσσεται το οστό. Αντίθετα, οι χαμηλότερες δόσεις δεν εμφάνισαν σταθερά αρνητικά αποτελέσματα. Στα υγιή ενήλικα ζώα, οι μέτριες δόσεις είχαν γενικά περιορισμένες επιδράσεις, αν και σε ορισμένα πειραματικά μοντέλα παρατηρήθηκαν μικρές μεταβολές στη μικροδομή των οστών. Οι υψηλές δόσεις αύξησαν την αποβολή ασβεστίου μέσω των ούρων και των κοπράνων και μείωσαν την περιεκτικότητα των οστών σε μεταλλικά στοιχεία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αποτελέσματα σε μοντέλα που προσομοιάζουν την οστεοπόρωση μετά την εμμηνόπαυση. Σε ζώα με έλλειψη οιστρογόνων, οι μέτριες δόσεις καφεΐνης εμφάνισαν σε ορισμένες μελέτες προστατευτική δράση, με βελτίωση της οστικής δομής και περιορισμό της απώλειας οστού. Αντίθετα, οι υψηλές δόσεις επιδείνωσαν την οστική απώλεια.
Τα εργαστηριακά πειράματα σε οστικά κύτταρα επιβεβαίωσαν ότι η δράση της καφεΐνης εξαρτάται από τη συγκέντρωσή της. Σε υψηλές συγκεντρώσεις μειώθηκε η επιβίωση των κυττάρων που σχηματίζουν νέο οστό, περιορίστηκε η οστική παραγωγή και αυξήθηκαν οι ενδείξεις κυτταρικής βλάβης. Η ανασκόπηση εξετάζει επίσης την επίδραση της καφεΐνης στην επούλωση των οστών και στην υγεία της στοματικής κοιλότητας. Υψηλές δόσεις συνδέθηκαν με καθυστερημένη επούλωση μετά από οστικά ελλείμματα ή εξαγωγές δοντιών, καθώς και με μεγαλύτερη οστική απώλεια σε πειραματικά μοντέλα περιοδοντίτιδας. Ωστόσο, ορισμένες φυσικές πηγές καφεΐνης, όπως το yerba mate, εμφάνισαν ευνοϊκά αποτελέσματα σε συγκεκριμένες συνθήκες, γεγονός που υποδηλώνει ότι εκτός από την καφεΐνη ενδέχεται να συμβάλλουν και άλλα βιοδραστικά συστατικά των φυτών.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι τα ευρήματα προέρχονται κυρίως από πειραματικές μελέτες και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στον άνθρωπο. Επιπλέον, οι δόσεις καφεΐνης που χρησιμοποιήθηκαν σε αρκετά πειράματα ήταν πολύ υψηλότερες από εκείνες που λαμβάνει συνήθως κάποιος μέσω της καθημερινής κατανάλωσης καφέ ή άλλων ροφημάτων με καφεΐνη. Η ανασκόπηση καταλήγει ότι η επίδραση της καφεΐνης στο σκελετικό σύστημα δεν είναι ενιαία. Η χαμηλή έως μέτρια πρόσληψη φαίνεται γενικά ασφαλής για την υγεία των οστών και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προσφέρει οφέλη, ενώ η υπερβολική κατανάλωση συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα αρνητικών επιδράσεων στην ανάπτυξη, τη μεταλλοποίηση και τη διατήρηση της οστικής μάζας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- O ΕΦΕΤ ανακαλεί δημοφιλές επιδόρπιο που πωλείται στα LIDL μετά από καταγγελίες καταναλωτών (μάρκα και φωτογραφία)
- Συναγερμός για έτοιμα σάντουιτς μολυσμένα με επικίνδυνο βακτήριο
- Αγωγή κατά εταιρείας παραγωγής αυγών για παραπλάνηση καταναλωτών
- Απεργίες σε PepsiCo Hellas και ΔΕΛΤΑ – Τι ζητούν οι εργαζόμενοι
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
