Από την ποιότητα της διατροφής και το αίσθημα κορεσμού έως την αρτηριακή πίεση, οι επιστήμονες μελέτησαν τις επιδράσεις του «βασιλιά» του καλοκαιριού
Το καρπούζι είναι αναμφίβολα ο πρωταγωνιστής του ελληνικού καλοκαιριού. Από τις αρχές του καλοκαιριού μέχρι και το τέλος της σεζόν, οι πάγκοι στις λαϊκές αγορές, τα μανάβικα και τα σούπερ μάρκετ γεμίζουν με μικρά και μεγάλα καρπούζια, ενώ δύσκολα λείπει από το οικογενειακό τραπέζι, το πικνίκ στην παραλία ή το καλοκαιρινό γεύμα. Η υψηλή περιεκτικότητά του σε νερό, η γλυκιά γεύση και οι λίγες θερμίδες το έχουν καταστήσει μία από τις πιο δημοφιλείς επιλογές για μικρούς και μεγάλους τις ζεστές ημέρες του χρόνου.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, το καρπούζι έχει απασχολήσει και την επιστημονική κοινότητα. Μελέτες έχουν εξετάσει τη διατροφική του αξία, την επίδρασή του στον κορεσμό, το σωματικό βάρος, την ποιότητα της διατροφής και την αρτηριακή πίεση, αναζητώντας απαντήσεις για το αν η συστηματική κατανάλωσή του μπορεί να προσφέρει οφέλη στην υγεία. Τι δείχνουν, λοιπόν, τα επιστημονικά δεδομένα; Το καρπούζι μας κάνει τελικά καλό ή κακό;
Μία από τις μεγαλύτερες έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί για το καρπούζι ανέλυσε στοιχεία από περισσότερους από 56.000 καταναλωτές, παιδιά και ενήλικες, οι οποίοι συμμετείχαν στην εθνική έρευνα διατροφής NHANES. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν καρπούζι είχαν υψηλότερη συνολική ποιότητα διατροφής σε σύγκριση με όσους δεν το κατανάλωναν. Η διατροφή τους περιείχε μεγαλύτερες ποσότητες φυτικών ινών, καλίου, μαγνησίου, βιταμίνης Α και βιταμίνης C, καθώς και υψηλότερη πρόσληψη λυκοπενίου και άλλων καροτενοειδών. Παράλληλα, κατανάλωναν μικρότερες ποσότητες πρόσθετων σακχάρων και κορεσμένων λιπαρών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας μελέτης, 100 γραμμάρια καρπουζιού περιέχουν κάλιο, μαγνήσιο, φυλλικό οξύ, βιταμίνη Α, βιταμίνη C και μικρή ποσότητα φυτικών ινών, ενώ παράλληλα έχουν χαμηλή θερμιδική αξία. Το καρπούζι αποτελεί επίσης μία από τις σημαντικότερες διατροφικές πηγές λυκοπενίου και περιέχει L-κιτρουλλίνη, ένα αμινοξύ που συμμετέχει στην παραγωγή της L-αργινίνης και του μονοξειδίου του αζώτου στον οργανισμό.
Σε κλινική μελέτη του Πανεπιστημίου του Σαν Ντιέγκο για τη σχέση του φρούτου με την απώλεια βάρους, συμμετείχαν 33 υπέρβαροι και παχύσαρκοι ενήλικες, οι οποίοι κατανάλωναν καθημερινά για τέσσερις εβδομάδες είτε δύο φλιτζάνια φρέσκο καρπούζι είτε ισοθερμιδική ποσότητα μπισκότων χαμηλών λιπαρών. Οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν καρπούζι ανέφεραν μεγαλύτερο αίσθημα κορεσμού, μικρότερη πείνα και μειωμένη επιθυμία για φαγητό μετά το σνακ. Στο τέλος της παρέμβασης καταγράφηκαν επίσης χαμηλότερο σωματικό βάρος, μικρότερος δείκτης μάζας σώματος και χαμηλότερη αναλογία μέσης προς γοφούς σε σύγκριση με την περίοδο κατανάλωσης των μπισκότων. Επιπλέον, οι ερευνητές παρατήρησαν αύξηση της συνολικής αντιοξειδωτικής ικανότητας του οργανισμού και χαμηλότερους δείκτες οξειδωτικού στρες.
Το καρπούζι έχει επίσης μελετηθεί για τη σχέση του με την αρτηριακή πίεση, κυρίως λόγω της περιεκτικότητάς του σε L-κιτρουλλίνη. Σε τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που δημοσιεύθηκε το 2025 συμμετείχαν 39 ενήλικες με αυξημένη αρτηριακή πίεση, οι οποίοι κατανάλωναν καθημερινά για τέσσερις εβδομάδες μία ή δύο μερίδες καρπουζιού ή ένα προϊόν ελέγχου. Στο τέλος της μελέτης δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στην 24ωρη αρτηριακή πίεση μεταξύ των ομάδων. Ωστόσο, όσοι κατανάλωσαν καρπούζι εμφάνισαν υψηλότερες συγκεντρώσεις L-αργινίνης και βελτίωση του λόγου L-αργινίνης προς ασύμμετρη διμεθυλαργινίνη (ADMA), ενός δείκτη που σχετίζεται με την παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου και τη λειτουργία του ενδοθηλίου των αγγείων. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να διευκρινιστεί εάν οι μεταβολές αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε κλινικά σημαντική μείωση της αρτηριακής πίεσης.
Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το καρπούζι αποτελεί τρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας, με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, βιταμίνες, αντιοξειδωτικά και βιοδραστικές ενώσεις. Οι μελέτες που έχουν δημοσιευθεί μέχρι σήμερα το συνδέουν με καλύτερη ποιότητα διατροφής, μεγαλύτερο αίσθημα κορεσμού όταν χρησιμοποιείται ως σνακ και μεταβολές σε βιοδείκτες που σχετίζονται με τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων, χωρίς όμως να τεκμηριώνεται προς το παρόν ότι η κατανάλωσή του από μόνη της μειώνει την αρτηριακή πίεση.
Πηγές:
- https://www.mdpi.com/2072-6643/14/22/4883
- https://www.mdpi.com/2072-6643/11/3/595
- https://www.mdpi.com/2072-6643/17/19/3073
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- O ΕΦΕΤ ανακαλεί δημοφιλές επιδόρπιο που πωλείται στα LIDLμετά από καταγγελίες καταναλωτών (μάρκα και φωτογραφία)
- Καφές: Πώς η ποσότητα επηρεάζει τα οστά και τι δείχνουν τα στοιχεία για την οστεοπόρωση σύμφωνα με 53 μελέτες
- Συναγερμός για έτοιμα σάντουιτς μολυσμένα με επικίνδυνο βακτήριο
- Αγωγή κατά εταιρείας παραγωγής αυγών για παραπλάνηση καταναλωτών
- Απεργίες σε PepsiCo Hellas και ΔΕΛΤΑ – Τι ζητούν οι εργαζόμενοι
- Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
