Τα παιδιά που καταναλώνουν περισσότερα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα εμφανίζουν εντονότερη δραστηριότητα σε περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ανταμοιβή και το κίνητρο, όταν βλέπουν εικόνες ιδιαίτερα δελεαστικών τροφίμων, όπως μπισκότα και τηγανητές πατάτες. Η ισχυρότερη αυτή απόκριση συνδέθηκε, στη συνέχεια, με μεγαλύτερη αύξηση του δείκτη μάζας σώματος και του ποσοστού σωματικού λίπους μέσα στον επόμενο χρόνο, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open. Τα ευρήματα προσφέρουν στοιχεία για έναν πιθανό μηχανισμό που συνδέει τη διατροφή με τις μεταβολές στη σωματική σύσταση κατά την παιδική ηλικία. Αντί να εξετάσουν μόνο τη σχέση ανάμεσα στις διατροφικές συνήθειες και το βάρος, οι ερευνητές μελέτησαν και την εγκεφαλική απόκριση σε οπτικά ερεθίσματα που σχετίζονται με το φαγητό, διερευνώντας κατά πόσο αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην κατανόηση των διαφορών που παρατηρούνται έναν χρόνο αργότερα.
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν αλλαγές στον εγκέφαλο ή αύξηση του σωματικού λίπους. Ωστόσο, αναδεικνύει μια σύνδεση που οι επιστήμονες θέλουν να εξετάσουν περαιτέρω, ιδιαίτερα επειδή οι διατροφικές προτιμήσεις και οι συνήθειες διαμορφώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο εγκέφαλος εξακολουθεί να αναπτύσσεται.
Τι έδειξε η μελέτη σε 46 παιδιά
Στην έρευνα συμμετείχαν 46 παιδιά ηλικίας 7 έως 10 ετών, τα οποία εντάσσονται στη μακροχρόνια μελέτη BrainChild, που εξετάζει παράγοντες κινδύνου για την παχυσαρκία και τον διαβήτη. Όλα τα παιδιά είχαν φυσιολογικό βάρος κατά την έναρξη της έρευνας, στοιχείο που επέτρεψε στους επιστήμονες να εξετάσουν τις σχέσεις μεταξύ διατροφής, εγκεφαλικής λειτουργίας και μεταγενέστερων μεταβολών στη σωματική σύσταση χωρίς να ξεκινούν από μια ομάδα παιδιών με ήδη αυξημένο βάρος.
Στην αρχή της παρακολούθησης, οι ερευνητές κατέγραψαν τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών και αξιολόγησαν τη σωματική τους σύσταση, μετρώντας τον δείκτη μάζας σώματος, το ποσοστό σωματικού λίπους και την περίμετρο της μέσης. Παράλληλα, πραγματοποίησαν μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου ενώ τα παιδιά έβλεπαν φωτογραφίες τροφίμων που θεωρούνται ιδιαίτερα ελκυστικά. Έναν χρόνο αργότερα, επανέλαβαν τις μετρήσεις για να διαπιστώσουν πώς είχε μεταβληθεί η σωματική τους κατάσταση.
Η ανάλυση έδειξε ότι τα παιδιά με μεγαλύτερη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων εμφάνιζαν εντονότερη απόκριση στο ραβδωτό σώμα της ράχης (dorsal striatum), μια περιοχή του εγκεφάλου που συμμετέχει στην επεξεργασία της ανταμοιβής και στην κινητοποίηση της συμπεριφοράς. Η περιοχή αυτή εμπλέκεται σε διαδικασίες που βοηθούν τον εγκέφαλο να αξιολογεί ερεθίσματα και να κατευθύνει τη συμπεριφορά προς πράγματα που θεωρούνται επιθυμητά.
Η εντονότερη απόκριση στις εικόνες τροφίμων συνδέθηκε επίσης με υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος και μεγαλύτερο ποσοστό σωματικού λίπους έναν χρόνο αργότερα. Στο τέλος της παρακολούθησης, τα παιδιά που κατανάλωναν περισσότερα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα είχαν, συνολικά, μεγαλύτερη περίμετρο μέσης, υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος και αυξημένο ποσοστό σωματικού λίπους σε σύγκριση με όσα κατανάλωναν λιγότερα.
Ένα από τα ευρήματα που ξεχώρισαν ήταν ότι, όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν τις διαφορές στην απόκριση του ραβδωτού σώματος στις εικόνες φαγητού, η συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και στις μεταγενέστερες μετρήσεις εξασθένησε. Η συσχέτιση με τον δείκτη μάζας σώματος μειώθηκε κατά 31%, ενώ εκείνη με το ποσοστό σωματικού λίπους μειώθηκε κατά 44%. Αυτό υποδηλώνει ότι η εγκεφαλική απόκριση ενδέχεται να αποτελεί μέρος της εξήγησης για τη σχέση μεταξύ διατροφής και σωματικής σύστασης, χωρίς να αποδεικνύει ότι είναι ο μοναδικός ή ο αιτιώδης μηχανισμός.
Γιατί έχει σημασία το περιβάλλον στο οποίο τρώνε τα παιδιά
Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα περιλαμβάνουν προϊόντα όπως δημητριακά πρωινού, συσκευασμένο ψωμί και στιγμιαίες σούπες, τα οποία παρασκευάζονται με βιομηχανικές μεθόδους και συχνά περιέχουν συστατικά που δεν χρησιμοποιούνται συνήθως στη μαγειρική στο σπίτι, όπως ορισμένα πρόσθετα, γλυκαντικά και χρωστικές. Πολλά από αυτά έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι εύκολα στην κατανάλωση, να διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα και να προσφέρουν έντονη γευστική εμπειρία. Σύμφωνα με στοιχεία που παρατίθενται στη δημοσίευση, τα παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες προσλαμβάνουν κατά μέσο όρο περίπου το 67% των ημερήσιων θερμίδων τους από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα. Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει την αυξημένη κατανάλωσή τους με αύξηση του βάρους, διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακά νοσήματα, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίζουν οι μηχανισμοί ανταμοιβής του εγκεφάλου. Η Kathleen A. Page, καθηγήτρια Ιατρικής και Παιδιατρικής στην Ιατρική Σχολή Keck του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας και μία από τις επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, επισήμανε ότι η παιδική ηλικία είναι κρίσιμη περίοδος, καθώς ο εγκέφαλος εξακολουθεί να αναπτύσσεται, ενώ παράλληλα διαμορφώνονται οι διατροφικές προτιμήσεις και οι καθημερινές συνήθειες. Η κατανόηση αυτών των διαδικασιών, σύμφωνα με την ίδια, μπορεί να βοηθήσει στον σχεδιασμό παρεμβάσεων από νωρίς.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι η ευθύνη για την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών δεν μπορεί να μεταφέρεται αποκλειστικά στα παιδιά και τις οικογένειές τους. Η διαθεσιμότητα, η τιμή και η ευκολία πρόσβασης σε λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα επηρεάζουν τις καθημερινές επιλογές, γι’ αυτό και η βελτίωση του διατροφικού περιβάλλοντος θεωρείται σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης του προβλήματος.
Επειδή η συγκεκριμένη έρευνα ήταν παρατηρητική, δεν μπορεί να αποδείξει ότι η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων προκαλεί την εντονότερη εγκεφαλική απόκριση ή ότι αυτή οδηγεί σε αύξηση του βάρους. Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να εξετάσει το ζήτημα με μελέτη παρέμβασης, στην οποία παιδιά που καταναλώνουν συχνά τέτοια προϊόντα θα έχουν πρόσβαση σε περισσότερα ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, ώστε να διερευνηθεί εάν μεταβάλλεται η εγκεφαλική τους απόκριση στις εικόνες φαγητού και κατά πόσο αυτές οι μεταβολές σχετίζονται με την αύξηση του βάρους. Η μελέτη BrainChild θα συνεχίσει επίσης να παρακολουθεί τα παιδιά κατά την εφηβεία και έως την πρώιμη ενήλικη ζωή, καταγράφοντας τις αλλαγές στον εγκέφαλο, τη σωματική σύσταση και τη σχέση τους με τη διατροφή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Εμφιαλωμένο νερό: Καταγγελίες καταναλωτών ότι το περιεχόμενο στα μπουκάλια γνωστής μάρκας μυρίζει θειάφι – Η απάντηση της εταιρείας
- Βρώσιμα έντομα: Η Ευρώπη προσπάθησε, αλλά οι καταναλωτές γύρισαν την πλάτη – Πού απευθύνεται πλέον το «εναλλακτικό» μενού για να σωθεί η βιομηχανία
- Λιπαρά γεύματα: Πώς μια εβδομάδα ανθυγιεινής διατροφής αρκεί για να «μπλοκάρει» τη μνήμη – Νέα έρευνα
- Ιταλία: Εξαφανίστηκαν γαλακτοκομικά, κατεψυγμένα, αλεύρι και ζυμαρικά από τα ράφια – Παρέλυσε η εφοδιαστική αλυσίδα
- Σε τι διαφέρουν πράσινες, κίτρινες και κόκκινες πιπεριές;
- Το λάθος στην κουζίνα που δημιούργησε το πιο διάσημο και λαχταριστό επιδόρπιο στην ιστορία
- Πόσο κρατάει το κρέας στην κατάψυξη του σπιτιού μας;
