Ευρωπαϊκές φράουλες: Νέα έκθεση της PAN Europe καταγράφει PFAS, ενδοκρινικούς διαταράκτες και νευροτοξικά φυτοφάρμακα

Νέα εργαστηριακή έρευνα της PAN Europe σε 41 δείγματα φράουλας από 11 χώρες της ΕΕ εντόπισε PFAS, ενδοκρινικούς διαταράκτες και πολλαπλά υπολείμματα φυτοφαρμάκων

Υπολείμματα φυτοφαρμάκων, μεταξύ των οποίων ουσίες “χημικά για πάντα” PFAS, εντοπίστηκαν στην πλειονότητα των συμβατικά καλλιεργημένων δειγμάτων φράουλας που αναλύθηκαν στο πλαίσιο νέας ευρωπαϊκής έρευνας της οργάνωσης Pesticide Action Network (PAN Europe), η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με εθνικές περιβαλλοντικές οργανώσεις από 11 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βασίστηκε σε εργαστηριακές αναλύσεις δειγμάτων που συλλέχθηκαν από την αγορά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπισκότα με καρκινογόνα ορυκτέλαια: Παραμένει σε ισχύ ο συναγερμός – Μεταξύ των χωρών διανομής και η Ελλάδα (φωτογραφία)

Συνολικά εξετάστηκαν 41 δείγματα φράουλας, εκ των οποίων τα 36 προέρχονταν από συμβατική γεωργία, τέσσερα από βιολογική παραγωγή και ένα έφερε την ένδειξη «χωρίς υπολείμματα φυτοφαρμάκων». Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε από τις 29 Απριλίου έως τις 2 Ιουνίου 2026 σε Αυστρία, Βέλγιο, Κροατία, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ολλανδία, Σλοβενία και Ισπανία. Οι αναλύσεις έγιναν σε διαπιστευμένα εργαστήρια της Eurofins στο Βέλγιο, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 78% των συμβατικών δειγμάτων περιείχε ανιχνεύσιμα υπολείμματα τουλάχιστον ενός φυτοφαρμάκου, ενώ στο 61% εντοπίστηκαν υπολείμματα δύο ή περισσότερων δραστικών ουσιών. Κατά μέσο όρο, κάθε συμβατικό δείγμα περιείχε 3,5 διαφορετικά φυτοφάρμακα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις βρέθηκαν έως και εννέα διαφορετικές δραστικές ουσίες στο ίδιο δείγμα. Αντίθετα, όλα τα βιολογικά δείγματα και το δείγμα με την ένδειξη «χωρίς υπολείμματα φυτοφαρμάκων» δεν παρουσίασαν ποσοτικοποιήσιμα υπολείμματα. Η Ελλάδα δεν συμμετείχε στη δειγματοληψία της συγκεκριμένης έρευνας και, συνεπώς, τα αποτελέσματα δεν αφορούν τις ελληνικές φράουλες ούτε μπορούν να γενικευθούν στην ελληνική παραγωγή.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρουσία φυτοφαρμάκων της ομάδας PFAS, γνωστών για τη μεγάλη περιβαλλοντική τους ανθεκτικότητα. Η έκθεση αναφέρει ότι το 58% των συμβατικών δειγμάτων περιείχε τουλάχιστον ένα φυτοφάρμακο PFAS, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ανιχνεύθηκαν δύο ή και τρεις διαφορετικές ουσίες της ίδιας κατηγορίας στο ίδιο δείγμα.

Η μελέτη κατέγραψε επίσης ότι το 56% των δειγμάτων περιείχε δραστικές ουσίες που περιλαμβάνονται στην ευρωπαϊκή κατηγορία «Candidates for Substitution», δηλαδή φυτοφάρμακα τα οποία, σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, θα πρέπει να αντικαθίστανται όπου υπάρχουν ασφαλέστερες εναλλακτικές. Οι δύο συχνότερα ανιχνευθείσες ουσίες ήταν τα μυκητοκτόνα fludioxonil και cyprodinil, τα οποία η έκθεση αναφέρει ότι έχουν αξιολογηθεί από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) ως ενδοκρινικοί διαταράκτες.

Παράλληλα, το 17% των δειγμάτων περιείχε νευροτοξικά φυτοφάρμακα, όπως η deltamethrin και η flupyradifurone, ουσίες για τις οποίες η έκθεση παραπέμπει σε αξιολογήσεις της EFSA σχετικά με τις πιθανές επιδράσεις τους στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος κατά την πρώιμη ζωή. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η παρουσία πολλαπλών υπολειμμάτων στο ίδιο τρόφιμο αποτελεί ζήτημα που εξακολουθεί να απασχολεί την επιστημονική κοινότητα. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση η αξιολόγηση της ασφάλειας των τροφίμων βασίζεται κυρίως στην εκτίμηση κάθε δραστικής ουσίας ξεχωριστά και δεν υπάρχει ακόμη πλήρως εφαρμοσμένη μεθοδολογία για την αξιολόγηση της συνδυασμένης έκθεσης σε πολλαπλά υπολείμματα φυτοφαρμάκων μέσω της διατροφής.

Η Σλοβενία κατέγραψε τη μεγαλύτερη επιβάρυνση μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα, με μέσο όρο επτά υπολείμματα φυτοφαρμάκων ανά συμβατικό δείγμα. Και τα δύο δείγματα περιείχαν τις δραστικές ουσίες fludioxonil και cyprodinil, ενώ εντοπίστηκαν επίσης PFAS, καρκινογόνες και νευροτοξικές ουσίες. Σε ένα από τα δύο δείγματα ανιχνεύθηκαν οκτώ διαφορετικά υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Ακολουθεί το Βέλγιο, με μέσο όρο 6,3 υπολείμματα ανά δείγμα και το υψηλότερο φορτίο που καταγράφηκε στην έρευνα, καθώς σε μία φράουλα βρέθηκαν εννέα διαφορετικά φυτοφάρμακα, μεταξύ των οποίων τρία PFAS, δύο πιθανά καρκινογόνα και ουσίες της ευρωπαϊκής λίστας «Candidates for Substitution». Στην Ιρλανδία καταγράφηκε μέσος όρος πέντε υπολειμμάτων ανά δείγμα, ενώ ένα δείγμα περιείχε επτά διαφορετικά φυτοφάρμακα, μεταξύ των οποίων μία μη εγκεκριμένη δραστική ουσία κοντά στο όριο ποσοτικοποίησης. Στην Ουγγαρία ο μέσος όρος έφτασε τα 4,7 υπολείμματα ανά δείγμα και σε μία φράουλα εντοπίστηκαν οκτώ διαφορετικές δραστικές ουσίες. Η Γερμανία παρουσίασε μέσο όρο 3,7 υπολείμματα ανά συμβατικό δείγμα, με όλα τα δείγματα να περιέχουν PFAS και ουσίες της λίστας «Candidates for Substitution», ενώ ένα δείγμα περιείχε πέντε διαφορετικά υπολείμματα. Αντίστοιχος ήταν ο μέσος όρος και στην Κροατία, όπου όλα τα δείγματα περιείχαν fludioxonil, cyprodinil, τουλάχιστον ένα PFAS και ουσίες της ίδιας λίστας. Στην Αυστρία καταγράφηκαν κατά μέσο όρο 3,5 υπολείμματα ανά δείγμα, με παρουσία fludioxonil και cyprodinil, ενώ η υψηλότερη συγκέντρωση υπολειμμάτων ξεπέρασε κατά 57 φορές το όριο που ισχύει για τις παιδικές τροφές. Στην Ιταλία ο μέσος όρος ήταν 2,4 υπολείμματα ανά δείγμα, όμως σε ένα δείγμα βρέθηκαν έξι διαφορετικές δραστικές ουσίες, μεταξύ των οποίων τρία PFAS και μία νευροτοξική ουσία. Η Ισπανία εμφάνισε μέσο όρο ενός υπολείμματος ανά δείγμα, με το νευροτοξικό spinosad να εντοπίζεται σε ένα από τα δείγματα. Η Γαλλία και η Ολλανδία παρουσίασαν τα καθαρότερα αποτελέσματα. Στη Γαλλία ο μέσος όρος περιορίστηκε στα 0,88 υπολείμματα ανά δείγμα και τα μισά δείγματα ήταν χωρίς ανιχνεύσιμα υπολείμματα, ενώ στην Ολλανδία η έκθεση αναφέρει μέσο όρο περίπου 0,3 υπολείμματα ανά δείγμα, από τα χαμηλότερα επίπεδα που καταγράφηκαν στην έρευνα. Ακολουθεί σχετικός πίνακας.

Η PAN Europe διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη έρευνα δεν αποσκοπεί στην παροχή αντιπροσωπευτικής εικόνας της αγοράς φράουλας σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, στόχος ήταν να αναδειχθεί η παρουσία υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και να ζητηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια από τις αρμόδιες αρχές σχετικά με τα διαθέσιμα στοιχεία για την επιμόλυνση των τροφίμων, καθώς και η ενίσχυση πρακτικών φυτοπροστασίας που περιορίζουν τη χρήση χημικών ουσιών. Η έκθεση με τίτλο «European strawberries extensively contaminated with PFAS or endocrine disrupting pesticide residues» δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026 από την Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) σε συνεργασία με περιβαλλοντικές οργανώσεις από 11 ευρωπαϊκές χώρες. Διαβάστε παρακάτω ολόκληρη την έκθεση.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

• Σοβαρές παραβάσεις υγιεινής σε ευρωπαϊκή εταιρεία βρεφικού γάλακτος – Τέταρτο κρούσμα αλλαντίασης και ανάκληση 377.610 κουτιών
• Μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκή μελέτη: Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συνδέονται με αλλαγές στο αίμα πριν εμφανιστούν ασθένειες