© Cibum. Όλο το περιεχόμενο του παρόντος δημοσιεύματος, συμπεριλαμβανομένου του φωτογραφικού υλικού, αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Cibum. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή, αντιγραφή ή διασκευή του, εν όλω ή εν μέρει.
Δημοφιλές συστατικό σε σαλάτες σάντουιτς και διάφορα κρύα πιάτα, έχει συνδεθεί επανειλημμένα με επιδημίες τροφιμογενών λοιμώξεων, με χιλιάδες κρούσματα και δεκάδες νεκρούς, ενώ μέσα στο 2026 καταγράφηκαν δύο πολυεθνικά ή πολυπολιτειακά συμβάντα, ένα στην Ευρώπη και ένα στις Ηνωμένες Πολιτείες, με Salmonella και παθογόνα στελέχη E. coli. Μόνο στην Ευρώπη, μία από τις μεγαλύτερες επιδημίες είχε προκαλέσει περισσότερα από 4.000 κρούσματα και δεκάδες θανάτους, ενώ 2025 σημειώθηκε πολυετής έξαρση Salmonella με 509 περιστατικά. Το 2026 καταγράφηκαν ακόμη 109 κρούσματα και ένας θάνατος σε ευρωπαϊκή επιδημία, ενώ στις ΗΠΑ η νεότερη έξαρση αριθμεί 55 ασθενείς σε 15 πολιτείες και τέσσερις νοσηλείες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γάλα: Μεγάλη ανάκληση παστεριωμένου γάλακτος από 5 αλυσίδες σούπερ μάρκετ – Το κρίσιμο στάδιο πριν το προϊόν φτάσει στο ράφι
Ο λόγος για τα φύτρα αλφάλφα, τους πολύ νεαρούς βλαστούς που προκύπτουν από τη βλάστηση των σπόρων της μηδικής (Medicago sativa). Αναγνωρίζονται από τους λεπτούς, ανοιχτόχρωμους βλαστούς και τα μικρά πράσινα φύλλα τους και συλλέγονται σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, πριν το φυτό ωριμάσει. Ανήκουν στην ευρύτερη κατηγορία των βρώσιμων φύτρων, στην οποία περιλαμβάνονται επίσης φύτρα από mung bean, τριφύλλι, μπρόκολο και άλλα φυτικά είδη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αγωγή κατά μεγάλης αλυσίδας fast food – 68χρονη υποστηρίζει ότι νοσηλεύτηκε με βακτηριακή λοίμωξη μετά την κατανάλωση cheeseburger
Η νέα επιδημία στις ΗΠΑ με E. coli και Salmonella
Στις 24 Αυγούστου, FDA και CDC επικαιροποίησαν τις προειδοποιήσεις για την πολυπολιτειακή επιδημία που συνδέθηκε με φύτρα αλφάλφα της Everything Sprouts, LLC στη Μινεάπολη. Η υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο μικροβιολογικό ενδιαφέρον επειδή στους ασθενείς δεν εντοπίστηκε ένας μόνο παθογόνος μικροοργανισμός. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η FDA, είχαν καταγραφεί 55 ασθενείς σε 15 πολιτείες. Από αυτούς, 46 είχαν μολυνθεί με E. coli που παράγει τοξίνη Shiga, επτά με Salmonella και δύο τόσο με Salmonella όσο και με E. coli. Μεταξύ των στελεχών STEC που περιλαμβάνονται στην έρευνα βρίσκονται οι ορότυποι O26, O103 και O168, ενώ για τη Salmonella ταυτοποιήθηκε Salmonella Agona. Τέσσερις άνθρωποι χρειάστηκαν νοσηλεία. Οι ασθένειες είχαν αρχίσει από τις 31 Μαΐου έως τις 8 Αυγούστου 2026. Από τους 34 ασθενείς που είχαν ερωτηθεί από τις υγειονομικές αρχές σχετικά με τα τρόφιμα που κατανάλωσαν πριν νοσήσουν, οι 26, ποσοστό 76%, ανέφεραν κατανάλωση φύτρων αλφάλφα. Η ιχνηλάτηση από εστιατόρια και καταστήματα τροφίμων οδήγησε επίσης στα φύτρα που διακινούσε η Everything Sprouts. Στις 19 Αυγούστου η FDA άρχισε επιθεώρηση και δειγματοληψίες στην επιχείρηση. Στις 22 Αυγούστου η Everything Sprouts ανακοίνωσε ανάκληση συγκεκριμένων παρτίδων προϊόντων που κυκλοφορούσαν με τις εμπορικές ονομασίες Everything Sprouts και Calco, λόγω πιθανής επιμόλυνσης με STEC ή Salmonella. Η FDA ζητά από τους καταναλωτές να μην τρώνε τα εμπλεκόμενα προϊόντα και από καταστήματα και επιχειρήσεις εστίασης να μην τα πωλούν ή τα σερβίρουν. Η έρευνα για την προέλευση της επιμόλυνσης συνεχίζεται.
Λίγους μήνες νωρίτερα, 109 κρούσματα στην Ευρώπη
Η αμερικανική επιδημία καταγράφεται μόλις λίγους μήνες μετά από μια μεγάλη ευρωπαϊκή έρευνα που αφορούσε το ίδιο είδος φύτρων. Στις 25 Ιουνίου 2026, ECDC και EFSA δημοσιοποίησαν κοινή αξιολόγηση για πολυεθνική επιδημία Salmonella Bovismorbificans ST377. Από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο είχαν καταγραφεί 109 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε δέκα χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι χώρες που περιλαμβάνονταν στην έρευνα ήταν η Αυστρία, το Βέλγιο, η Τσεχία, η Δανία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, η Ισπανία, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Δεκαοκτώ ασθενείς χρειάστηκαν νοσηλεία. Μεταξύ των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων είχε αναφερθεί ένας θάνατος. Τα επιδημιολογικά και μικροβιολογικά δεδομένα προσδιόρισαν τα φύτρα αλφάλφα ως κύριο όχημα της λοίμωξης. Το στέλεχος της επιδημίας εντοπίστηκε και σε δείγματα νερού που συλλέχθηκαν κατά τη συγκομιδή φύτρων στην Ολλανδία και τη Βόρεια Ιρλανδία.
Η ιχνηλάτηση είχε ακόμη μεγαλύτερο γεωγραφικό εύρος. Τα εμπλεκόμενα φύτρα είχαν διακινηθεί από την Ιταλία, ενώ οι έρευνες στην ιταλική αλυσίδα εφοδιασμού εντόπισαν κοινό προμηθευτή σπόρων στην Ινδία. Οι ευρωπαϊκές αρχές εκτίμησαν ότι αυτό υποδείκνυε ως πιθανή προέλευση της επιμόλυνσης τους σπόρους πριν από την είσοδό τους στην ευρωπαϊκή αγορά. Τα διαθέσιμα στοιχεία έδειχναν ότι το στέλεχος ενδέχεται να είχε αρχίσει να κυκλοφορεί στην Ευρώπη από τον Οκτώβριο του 2025 μέσω δύο φορτίων σπόρων αλφάλφα, τα οποία στη συνέχεια διανεμήθηκαν σε πολλές χώρες. Οι αρχές προχώρησαν σε αποσύρσεις των εμπλεκόμενων παρτίδων, ανακλήσεις προϊόντων, διακοπή παραγωγής και καταστροφή ύποπτων προϊόντων. Μετά τις παρεμβάσεις αυτές μειώθηκαν οι αναφορές νέων κρουσμάτων.
509 κρούσματα Salmonella σε προηγούμενη ευρωπαϊκή επιδημία
Το ευρωπαϊκό περιστατικό του 2026 είχε προηγηθεί μια ακόμη μεγαλύτερη και παρατεταμένη έξαρση που διερευνήθηκε από τις ευρωπαϊκές αρχές και δημοσιοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2025. Από τον Ιανουάριο του 2023 έως τον Ιανουάριο του 2025 είχαν αναφερθεί 509 περιστατικά σαλμονέλωσης σε εννέα χώρες της ΕΕ και του ΕΟΧ. Η Νορβηγία είχε καταγράψει 257 κρούσματα, η Σουηδία 110, η Φινλανδία 94 και η Γερμανία 30, ενώ περιστατικά είχαν επίσης αναφερθεί στην Ολλανδία, τη Δανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο και την Εσθονία.
Η διερεύνηση περιλάμβανε ανάλυση ολόκληρου γονιδιώματος και ιχνηλάτηση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Τα στοιχεία συνέδεσαν τους σπόρους με έναν κοινό προμηθευτή στην Ιταλία, ο οποίος προμηθευόταν σπόρους από τρεις παραγωγούς της ίδιας περιοχής. Οι αρχές επισήμαναν τότε ότι χρειαζόταν περαιτέρω διερεύνηση για να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο είχαν επιμολυνθεί οι σπόροι και εάν είχε υπάρξει διασταυρούμενη επιμόλυνση κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η συγκεκριμένη έξαρση περιλάμβανε πολλαπλά στελέχη Salmonella, ορισμένα από τα οποία χαρακτηρίζονταν σπάνια στην Ευρώπη. Η σύνδεση των εθνικών ερευνών κατέστη δυνατή με τη σύγκριση των δεδομένων αλληλούχησης ολόκληρου γονιδιώματος και των αποτελεσμάτων της ιχνηλάτησης.
Η επιδημία E. coli του 2011 με χιλιάδες ασθενείς και δεκάδες θανάτους
Η σοβαρότερη ευρωπαϊκή επιδημία που έχει συνδεθεί με φύτρα σημειώθηκε το 2011 και αφορούσε το σπάνιο στέλεχος E. coli O104. Σε αυτή την περίπτωση δεν επρόκειτο για αλφάλφα αλλά για φύτρα που είχαν παραχθεί από σπόρους τριγωνέλλας (fenugreek). Η EFSA κατέληξε ότι μία παρτίδα σπόρων τριγωνέλλας που είχε εισαχθεί από την Αίγυπτο και χρησιμοποιήθηκε για παραγωγή φύτρων αποτελούσε τον πιθανότερο κοινό σύνδεσμο μεταξύ των επιδημιών στη Γερμανία και τη Γαλλία.
Η κλίμακα της επιδημίας ήταν πολύ μεγαλύτερη από τις πρόσφατες εξάρσεις. Στα στοιχεία που είχε δημοσιεύσει τότε η EFSA καταγράφονταν 4.178 περιστατικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Νορβηγία και την Ελβετία, με 48 θανάτους στη Γερμανία και έναν στη Σουηδία κατά τη συγκεκριμένη φάση της καταγραφής. Μεταγενέστερη αξιολόγηση της EFSA αναφέρει 53 θανάτους και περισσότερες από 2.300 νοσηλείες για την επιδημία του 2011 στη Γερμανία. Ένα από τα σοβαρότερα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης επιδημίας ήταν η ασυνήθιστα υψηλή συχνότητα αιμολυτικού ουραιμικού συνδρόμου (HUS), μιας σοβαρής επιπλοκής της λοίμωξης από STEC που μπορεί να προκαλέσει νεφρική ανεπάρκεια.
Η ιδιαιτερότητα των φύτρων βρίσκεται στον ίδιο τον τρόπο παραγωγής τους. Η FDA χαρακτηρίζει τα φύτρα ως τρόφιμο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος ως προς τα ανθρώπινα παθογόνα, επειδή αναπτύσσονται από σπόρους σε θερμό και υγρό περιβάλλον. Οι συνθήκες που επιτρέπουν τη βλάστηση είναι ταυτόχρονα ευνοϊκές για την ανάπτυξη βακτηρίων, εφόσον αυτά βρίσκονται ήδη στους σπόρους ή εισέλθουν κατά την παραγωγή. Το πρόβλημα γίνεται δυσκολότερο όταν η επιμόλυνση βρίσκεται στον ίδιο τον σπόρο. Η FDA αναφέρει ότι οι σπόροι έχουν ιστορικά αναγνωριστεί ως πιθανή πηγή επιμόλυνσης σε πολλές επιδημίες που σχετίζονται με φύτρα. Παθογόνα βακτήρια μπορούν να εισχωρήσουν σε ρωγμές του σπόρου πριν ακόμη αρχίσει η βλάστηση και στη συνέχεια να πολλαπλασιαστούν σε υψηλές συγκεντρώσεις κατά την ανάπτυξη του φυτού, ακόμη και όταν η διαδικασία πραγματοποιείται υπό καθαρές συνθήκες. Σε μια τέτοια περίπτωση, το απλό πλύσιμο του τελικού προϊόντος δεν μπορεί να θεωρηθεί αποτελεσματικός τρόπος εξάλειψης της μικροβιακής επιμόλυνσης.
Γιατί τα φύτρα έχουν διαφορετικό μικροβιολογικό κίνδυνο από άλλα λαχανικά
Η παραγωγή τους ξεκινά από σπόρους, οι οποίοι διατηρούνται σε συνθήκες που επιτρέπουν τη βλάστηση. Θερμοκρασία, υγρασία, διαθέσιμα θρεπτικά συστατικά, ενεργότητα νερού και pH μπορούν παράλληλα να δημιουργήσουν κατάλληλο περιβάλλον για τον πολλαπλασιασμό παθογόνων μικροοργανισμών όταν υπάρχει αρχική επιμόλυνση. Μεταξύ 1996 και 2020 καταγράφηκαν στις ΗΠΑ 52 επιδημίες τροφιμογενών νοσημάτων που συνδέθηκαν με επιμολυσμένα φύτρα, προκαλώντας περισσότερα από 2.700 περιστατικά ασθένειας. Η ίδια υπηρεσία σημειώνει ότι, παρότι η επιμόλυνση μπορεί να συμβεί σε διαφορετικά σημεία της εφοδιαστικής αλυσίδας, οι σπόροι έχουν επανειλημμένα προσδιοριστεί ως πιθανή πηγή σε πολλές επιδημίες.
Αυτό διαφοροποιεί τα φύτρα από πολλά λαχανικά στα οποία η μικροβιακή επιμόλυνση μπορεί να περιορίζεται κυρίως στην εξωτερική επιφάνεια. Στους σπόρους που προορίζονται για βλάστηση, τα βακτήρια μπορεί να βρίσκονται σε σημεία όπου το πλύσιμο δεν μπορεί να τα απομακρύνει αποτελεσματικά. Κατά τη βλάστηση, οι κατάλληλες για το φυτό συνθήκες μπορούν να επιτρέψουν στα ήδη υπάρχοντα παθογόνα να φτάσουν σε υψηλότερα επίπεδα.
Υπάρχει και ένας δεύτερος παράγοντας που αφορά τον τρόπο κατανάλωσης. Τα φύτρα αλφάλφα χρησιμοποιούνται συχνά ωμά ή ελάχιστα μαγειρεμένα. Έτσι δεν μεσολαβεί απαραίτητα θερμική επεξεργασία ικανή να μειώσει σημαντικά το μικροβιακό φορτίο πριν φτάσουν στο πιάτο. Η FDA αναφέρει ότι το σχολαστικό μαγείρεμα των φύτρων μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο νόσησης. Για τις ομάδες με μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρής τροφιμογενούς νόσησης, η FDA δίνει αυστηρότερες οδηγίες για τα ωμά φύτρα. Στις σχετικές συστάσεις της περιλαμβάνει την αποφυγή ωμών φύτρων, όπως αλφάλφα, τριφύλλι, ραπανάκι και mung bean, και συνιστά σχολαστικό μαγείρεμα πριν από την κατανάλωση.
Η αλληλουχία των καταγεγραμμένων επιδημιών περιλαμβάνει διαφορετικούς παθογόνους μικροοργανισμούς, διαφορετικές χώρες και διαφορετικές αλυσίδες προμήθειας: E. coli O104 σε φύτρα τριγωνέλλας το 2011, πολλαπλά στελέχη Salmonella στην ευρωπαϊκή έξαρση του 2023–2025, Salmonella Bovismorbificans σε φύτρα αλφάλφα στην Ευρώπη το 2026 και, λίγους μήνες αργότερα, πολλαπλούς ορότυπους STEC μαζί με Salmonella Agona σε φύτρα αλφάλφα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανάκληση ντόνατς μετά από καταγγελία καταναλωτή – Το σοβαρό λάθος στην ετικέτα που τον έκανε να αρρωστήσει
- Ανακαλούνται τσιπς με επικίνδυνο «κρυφό» συστατικό – Τι πρέπει να προσέξουν οι καταναλωτές που τα έχουν αγοράσει
- HPV: Γιατί ενώ μειώνονται τα περιστατικά τραχήλου της μήτρας, αυξάνονται οι καρκίνοι στόματος και λαιμού στους άνδρες;
- Αυξάνουν τα μεγάλα τατουάζ τον κίνδυνο καρκίνου; Τι αποκαλύπτουν οι νέες μελέτες
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
