Η παρακολούθηση του Καμπυλοβακτηριδίου (Campylobacter) στις πτηνοτροφικές μονάδες μπορεί να αποκτήσει ένα ακόμη εργαλείο, καθώς νέα μελέτη δείχνει ότι η ανάλυση του αέρα των θαλάμων εκτροφής με μοριακή μέθοδο μπορεί να εντοπίσει DNA του παθογόνου σε χρονικά σημεία όπου η κλασική μικροβιολογική καλλιέργεια δεν δίνει θετικό αποτέλεσμα. Το εύρημα έχει ενδιαφέρον για την επιτήρηση του βακτηρίου πριν από τη μεταφορά των πουλερικών στη σφαγή, χωρίς όμως να σημαίνει ότι κάθε θετικό αποτέλεσμα στον αέρα αντιστοιχεί σε ζωντανά βακτήρια. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δύο εμπορικές πτηνοτροφικές μονάδες στην Πορτογαλία, με διαφορετικό ιστορικό παραγωγικής απόδοσης, και παρακολούθησε τρεις διαδοχικούς κύκλους εκτροφής. Οι ερευνητές συνέλεξαν συνολικά 24 δείγματα κοπράνων και 24 δείγματα αέρα, σε διαφορετικά στάδια της εκτροφής. Για την ανίχνευση του Campylobacter χρησιμοποιήθηκαν τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις: Καλλιέργεια, ποσοτική αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (qPCR) και αλληλούχιση του γονιδίου 16S rRNA για την ανάλυση της μικροβιακής κοινότητας. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 11 Αυγούστου 2026 στο περιοδικό Microbiology Research με τίτλο «Occurrence and Temporal Dynamics of Campylobacter spp. in Broiler Production Systems: Insights from Faecal and Air Monitoring». Δείτε την πλήρη μελέτη στο Microbiology Research
Στη μονάδα με το ιστορικό χαμηλότερης παραγωγικής απόδοσης, το Campylobacter εντοπιζόταν σταθερά στα δείγματα κοπράνων από τη 14η ημέρα και μετά και στους τρεις κύκλους. Κατά τον πρώτο κύκλο, τόσο η καλλιέργεια όσο και η qPCR έδειξαν υψηλά φορτία μεταξύ της 21ης και της 35ης ημέρας. Στη δεύτερη μονάδα, η οποία είχε καλύτερες ιστορικά παραγωγικές επιδόσεις, το βακτήριο δεν ανιχνεύθηκε κατά τον πρώτο κύκλο με καμία από τις μεθόδους. Η εικόνα άλλαξε στους επόμενους κύκλους. Κατά τον δεύτερο κύκλο, η qPCR εντόπισε χαμηλά επίπεδα Campylobacter ήδη την 14η ημέρα, ενώ η αποίκιση επιβεβαιώθηκε και με καλλιέργεια στη 35η ημέρα. Στον τρίτο κύκλο, η ανίχνευση στα κόπρανα άρχισε από τη 14η ημέρα και τα επίπεδα αυξήθηκαν μέχρι την 35η. Οι ερευνητές παρατήρησαν παράλληλα μεταβολές σε δείκτες παραγωγικής απόδοσης, όπως η θνησιμότητα, το μέσο βάρος κατά τη σφαγή και ο δείκτης μετατρεψιμότητας της τροφής, χωρίς όμως η συγκεκριμένη μελέτη να αποδεικνύει ότι το Campylobacter ήταν η αιτία αυτών των μεταβολών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα δείγματα αέρα. Η κλασική καλλιέργεια δεν ανίχνευσε Campylobacter σε κανένα από τα δείγματα αέρα, ενώ η qPCR εντόπισε DNA του βακτηρίου σε αρκετά χρονικά σημεία. Στη δεύτερη μονάδα, μάλιστα, η qPCR έδωσε θετικό αποτέλεσμα στον αέρα την 14η ημέρα του δεύτερου κύκλου, ενώ στον τρίτο κύκλο ανίχνευσε Campylobacter ήδη από την πρώτη ημέρα. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο αέρας να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματικό μέσο πρώιμης επιτήρησης, ακόμη και πριν από την επιβεβαίωση της παρουσίας του βακτηρίου στα κόπρανα.
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να δείξει η qPCR
Το σημαντικότερο όριο της συγκεκριμένης προσέγγισης είναι ότι η qPCR ανιχνεύει γενετικό υλικό και δεν μπορεί από μόνη της να διακρίνει αν προέρχεται από ζωντανά ή νεκρά βακτήρια. Ένα θετικό αποτέλεσμα στον αέρα μπορεί επομένως να συνδέεται με υπολείμματα DNA, σκόνη, κοπριά, στρωμνή ή άλλες περιβαλλοντικές πηγές και δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι υπάρχει ενεργό, βιώσιμο Campylobacter στον χώρο. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές δεν προτείνουν την αντικατάσταση της καλλιέργειας από την qPCR. Αντίθετα, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δύο μέθοδοι μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά. Η qPCR ήταν η πιο ευαίσθητη και συνεπής μέθοδος στα δείγματα κοπράνων και αέρα, ενώ η καλλιέργεια παρέχει την κρίσιμη πληροφορία για την παρουσία βιώσιμων βακτηρίων στα κόπρανα. Η αλληλούχιση του μικροβιώματος εντόπισε το Campylobacter λιγότερο συχνά και σε χαμηλή σχετική αφθονία.
Η μελέτη έχει σημασία επειδή το Campylobacter αποτελεί σημαντικό παθογόνο που συνδέεται με τροφιμογενείς λοιμώξεις και η παρουσία του στα κοτόπουλα μπορεί να μεταφερθεί στην αλυσίδα παραγωγής. Η αξιοποίηση περισσότερων τύπων δειγμάτων, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με διαφορετικές εργαστηριακές μεθόδους, μπορεί να δώσει πληρέστερη εικόνα για το πότε εμφανίζεται το βακτήριο σε ένα σμήνος και πώς μπορεί να παραμένει στο περιβάλλον μιας μονάδας μεταξύ διαδοχικών κύκλων εκτροφής. Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν πάντως ότι χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες, με περισσότερες μονάδες και συχνότερες δειγματοληψίες, ώστε να αξιολογηθεί η πρακτική αξία της παρακολούθησης του αέρα στην προληπτική επιτήρηση του Campylobacter.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μεγάλο σκάνδαλο με σολομούς: Πούλησαν 500 τόνους ακατάλληλους για κατανάλωση – Εξαγωγές σε δεκάδες χώρες και στην Ελλάδα
- ΕΦΕΤ: Αλλαγές στους ελέγχους νερού σε επιχειρήσεις τροφίμων και εστίαση – Ποια έγγραφα θα ζητούν οι επιθεωρητές
- Ανατροπή για τα προϊόντα κάνναβης και CBD στην Ελλάδα: Ποια είναι παράνομα και ποια νόμιμα – Νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας
