Ένα λάθος στην παρουσίαση ενός προϊόντος στην ιστοσελίδα της Danone στάθηκε αρκετό για να ανοίξει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση σχετικά με το τι ακριβώς ονομάζεται «γιαούρτι» και τι «γάλα που έχει υποστεί ζύμωση». Η υπόθεση αφορά την Activia και ξεκίνησε από την παρατήρηση ενός καταναλωτή στην Ιταλία, ο οποίος εντόπισε διαφορετική ονομασία για το ίδιο προϊόν στην ιστοσελίδα της εταιρείας. Το ζήτημα δεν είναι απλώς θέμα ορολογίας. Οι δύο όροι περιγράφουν συγγενείς αλλά όχι ταυτόσημες κατηγορίες γαλακτοκομικών προϊόντων, ενώ η ονομασία ενός τροφίμου αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πληροφόρησης που παρέχεται στον καταναλωτή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Τι αποκαλύπτουν τα νιτρικά στην ετικέτα για την ποιότητα της πηγής
Η παρατήρηση του καταναλωτή στην Ιταλία
Όπως αναφέρει το ιταλικό μέσο για θέματα τροφίμων και καταναλωτή Il Fatto Alimentare, η υπόθεση ξεκίνησε όταν ένας καταναλωτής εξέτασε στην επίσημη ιστοσελίδα της Danone το προϊόν Activia Frutti di Bosco e Crusca, της σειράς Fibre. Ο καταναλωτής διαπίστωσε ότι στην παρουσίαση του προϊόντος χρησιμοποιούνταν η λέξη «yogurt», δηλαδή «γιαούρτι», ενώ στην ίδια σελίδα, στην αναγραφή των συστατικών, το προϊόν περιγραφόταν ως «latte fermentato», δηλαδή «γάλα που έχει υποστεί ζύμωση». Η σύνθεση που αναφερόταν περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, Lactobacillus bulgaricus, Streptococcus thermophilus και το προβιοτικό Bifidus Actiregularis.
Ο καταναλωτής ζήτησε από την εταιρεία να διευκρινίσει ποια από τις δύο ονομασίες ήταν η σωστή. Η Danone αναγνώρισε ότι υπήρχε «ανακρίβεια» στην ιστοσελίδα της και προχώρησε στη διόρθωσή της, επιβεβαιώνοντας ότι η σωστή ονομασία ήταν «γάλα που έχει υποστεί ζύμωση», όπως αναγραφόταν και στην πραγματική ετικέτα του προϊόντος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τμήμα ντελικατέσεν στα σούπερ μάρκετ: Σοβαρές ελλείψεις υγιεινής στο 84% εντόπισε μελέτη – Τα συχνότερα σημεία μη συμμόρφωσης
Γιατί το «γιαούρτι» και το «γάλα που έχει υποστεί ζύμωση» δεν είναι ακριβώς το ίδιο
Η βασική διάκριση είναι ότι το «γάλα που έχει υποστεί ζύμωση» αποτελεί ευρύτερη κατηγορία, ενώ το γιαούρτι είναι συγκεκριμένος τύπος ζυμωμένου γαλακτοκομικού προϊόντος. Ο Codex Alimentarius, στο πρότυπο CXS 243-2003 για τα ζυμωμένα γάλατα, ορίζει ως «fermented milk» το γαλακτοκομικό προϊόν που προκύπτει από τη ζύμωση του γάλακτος με κατάλληλους μικροοργανισμούς, με αποτέλεσμα τη μείωση του pH, με ή χωρίς πήξη.
Στο ίδιο πρότυπο, το γιαούρτι (yoghurt) προσδιορίζεται ειδικότερα ως προϊόν που χρησιμοποιεί συμβιωτικές καλλιέργειες Streptococcus thermophilus και Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus. Το πρότυπο επιτρέπει παράλληλα την προσθήκη και άλλων μικροοργανισμών πέρα από εκείνους που αποτελούν τις συγκεκριμένες καλλιέργειες εκκίνησης. Με άλλα λόγια, η παρουσία ενός επιπλέον προβιοτικού μικροοργανισμού, όπως ένα Bifidobacterium, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένα προϊόν παύει να μπορεί να χαρακτηρίζεται ως γιαούρτι. Αυτό που έχει σημασία είναι αν πληρούνται οι συνολικές προϋποθέσεις που θέτει το εκάστοτε κανονιστικό πλαίσιο.
Τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία για το γιαούρτι
Στην Ελλάδα, η ονομασία «γιαούρτι» διέπεται από το άρθρο 82 του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών. Σύμφωνα με την επίσημη κωδικοποιημένη διάταξη της ΑΑΔΕ, «γιαούρτι» χαρακτηρίζεται το γαλακτοκομικό προϊόν που παράγεται από τη ζύμωση και πήξη του γάλακτος με υποχρεωτική χρήση των καλλιεργειών-εκκινητών Streptococcus salivarius subsp. thermophilus και Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus, έτσι ώστε το τελικό ζυμωμένο προϊόν να περιέχει τουλάχιστον 10⁷ cfu/g μέχρι την ημερομηνία ανάλωσής του.
Η ελληνική διάταξη περιλαμβάνει όμως και άλλες απαιτήσεις. Μεταξύ αυτών προβλέπει ότι ως πρώτη ύλη χρησιμοποιείται το γάλα όπως ορίζεται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και ότι δεν επιτρέπεται η χρήση ολικά αφυδατωμένου γάλακτος ή παραγώγων του γάλακτος σε μορφή σκόνης, με συγκεκριμένη εξαίρεση που προβλέπεται στο ίδιο άρθρο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην περίπτωση της Activia στην Ελλάδα.
Τι γράφει σήμερα η «ελληνική» Activia
Στην επίσημη ελληνική ιστοσελίδα της Activia, τα προϊόντα παρουσιάζονται ως «επιδόρπια γιαουρτιού» και όχι απλώς ως «γιαούρτι». Η ίδια ονομασία χρησιμοποιείται για το Activia Λευκό, ενώ και αρκετές από τις γεύσεις της σειράς Fiber χαρακτηρίζονται ως «επιδόρπιο γιαουρτιού». Η σύνθεση του Activia Λευκό που αναγράφεται στην επίσημη ελληνική ιστοσελίδα περιλαμβάνει αποβουτυρωμένο γάλα αγελάδος, κρέμα γάλακτος, πρωτεΐνες γάλακτος, αποβουτυρωμένο γάλα σε σκόνη, καλλιέργεια γιαουρτιού και καλλιέργεια Bifidus ActiRegularis.
Η συγκεκριμένη αναγραφή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε σχέση με το άρθρο 82 του ΚΤΠ, καθώς η ελληνική διάταξη θέτει περιορισμούς στη χρήση ολικά αφυδατωμένου γάλακτος ή παραγώγων γάλακτος σε μορφή σκόνης για προϊόντα που φέρουν την ονομασία «γιαούρτι». Επομένως, η πλήρης σύνθεση και η ακριβής επισήμανση ενός συγκεκριμένου προϊόντος έχουν καθοριστική σημασία για το ποια ονομασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί νόμιμα.
Δεν θα ήταν, συνεπώς, ορθό να συμπεράνουμε ότι ένα προϊόν της Activia που στην Ιταλία αναφέρεται ως «latte fermentato» θα έπρεπε αυτομάτως να ονομάζεται «γιαούρτι» στην Ελλάδα. Για να γίνει τέτοιος νομικός χαρακτηρισμός θα έπρεπε να εξεταστούν η ακριβής σύνθεση, η φυσική ετικέτα και όλες οι προϋποθέσεις του άρθρου 82 για το συγκεκριμένο προϊόν.
Η ελληνική νομοθεσία δεν αποκλείει από μόνη της την ονομασία «γιαούρτι» επειδή ένα προϊόν περιέχει και άλλους μικροοργανισμούς πέρα από τις δύο βασικές καλλιέργειες του γιαουρτιού. Το άρθρο 82 προβλέπει ρητά ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορούν να χρησιμοποιούνται και άλλοι μικροοργανισμοί και να δηλώνονται στην επισήμανση. Επομένως, η παρουσία του Bifidus ActiRegularis από μόνη της δεν αποτελεί επαρκή λόγο για να θεωρηθεί ότι ένα προϊόν δεν μπορεί να είναι «γιαούρτι». Το κρίσιμο είναι αν το προϊόν πληροί όλες τις προϋποθέσεις που θέτει η ελληνική νομοθεσία.
Το ίδιο πνεύμα αποτυπώνεται και στο πρότυπο του Codex Alimentarius, το οποίο αναγνωρίζει το γιαούρτι ως συγκεκριμένο τύπο ζυμωμένου γάλακτος, ενώ παράλληλα επιτρέπει την προσθήκη άλλων μικροοργανισμών πέρα από τις ειδικές καλλιέργειες εκκίνησης.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι «γιαούρτι» και «ζυμωμένο γάλα» δεν είναι δύο εντελώς άσχετες κατηγορίες, αλλά ούτε και ταυτόσημοι όροι. Το γιαούρτι αποτελεί συγκεκριμένο τύπο ζυμωμένου γάλακτος και η χρήση της ονομασίας του προϋποθέτει την τήρηση των σχετικών κανόνων. Στην περίπτωση της Activia στην Ιταλία, η Danone διόρθωσε την ιστοσελίδα της επειδή η παρουσίαση του προϊόντος ως «yogurt» δεν συμφωνούσε με την ονομασία «latte fermentato» που αναγραφόταν στη σύνθεση και στην ετικέτα. Στην Ελλάδα, αντίστοιχα, η επίσημη ιστοσελίδα της εταιρείας χρησιμοποιεί τον όρο «επιδόρπιο γιαουρτιού», γεγονός που δείχνει για ακόμη μία φορά πόσο σημαντικό είναι να εξετάζεται η ακριβής ονομασία, η σύνθεση και το ισχύον εθνικό πλαίσιο και όχι μόνο η γενική περιγραφή ενός προϊόντος ως «γιαούρτι».
Πηγές
ΑΑΔΕ – Κώδικας Τροφίμων και Ποτών, Άρθρο 82 «Γιαούρτι»
ΑΑΔΕ – Κώδικας Τροφίμων και Ποτών
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως – ΚΥΑ 106/2016, αντικατάσταση άρθρου 82 «Γιαούρτι»
Codex Alimentarius – Standard for Fermented Milks, CXS 243-2003
Activia Ελλάδας – Activia Λευκό / Επιδόρπιο γιαουρτιού
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 – Κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Αποσύρονται δημοφιλή μπισκότα από τα ράφια λόγω σοβαρού κινδύνου
- Sushi και sashimi: Συναγερμός για παράσιτο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες σε ήπαρ και χοληφόρους
- Εισαγγελέας μηνύει τη L’Oréal για ισιωτικά μαλλιών που συνδέονται με καρκίνο της μήτρας και των ωοθηκών – Ολόκληρη η αγωγή
- Παρθένο μαγειρικό λάδι με καρκινογόνο χημικό επιμολυντή πωλήθηκε σε 243 σουπερμάρκετ και σημεία πώλησης
