Ένα από τα μεγαλύτερα ξεσπάσματα ηπατίτιδας Α των τελευταίων ετών στην ιταλική περιφέρεια της Καμπανίας, με επίκεντρο την περιοχή της Νάπολης, συνδέθηκε με την κατανάλωση δίθυρων μαλακίων και οδήγησε σε μια εκτεταμένη επιχείρηση επιδημιολογικής διερεύνησης, εργαστηριακών ελέγχων και ιχνηλάτησης σε ολόκληρη την αλυσίδα των οστρακοειδών. Μέχρι τις 18 Μαρτίου 2026 είχαν καταγραφεί επισήμως 133 κρούσματα ηπατίτιδας Α στην περιοχή, αριθμός που προκάλεσε την ενίσχυση των ελέγχων από τις ιταλικές αρχές. Η επιδημιολογική διερεύνηση έδειξε ότι η κατανάλωση ωμών ή ανεπαρκώς μαγειρεμένων δίθυρων μαλακίων, όπως μύδια, αχιβάδες και στρείδια, αποτελούσε την κύρια αναφερόμενη έκθεση μεταξύ των κρουσμάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται γεύματα ζυμαρικών μεγάλης αλυσίδας – Δύο κρατικές υπηρεσίες εντόπισαν βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη
Ο ιός βρέθηκε σε μύδια
Το κρίσιμο εύρημα ήρθε από τους επίσημους εργαστηριακούς ελέγχους. Ο ιός της ηπατίτιδας Α (HAV) ανιχνεύθηκε σε παρτίδα μυδιών που είχε διατεθεί στη λιανική και προερχόταν από τοπική περιοχή παραγωγής. Η ανίχνευση του ιού προκάλεσε κοινοποίηση μέσω του ευρωπαϊκού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF), ενώ ακολούθησε αναστολή της πρωτογενούς παραγωγής και των συνδεδεμένων κέντρων καθαρισμού και αποστολής. Οι επακόλουθες έρευνες επιβεβαίωσαν την κυκλοφορία του HAV στην αλυσίδα των οστρακοειδών.
Η έρευνα προχώρησε ακόμη περισσότερο. Οι αρχές πραγματοποίησαν εντατικούς ιολογικούς ελέγχους σε 57 παρτίδες μυδιών που βρίσκονταν στη λιμνοθάλασσα Lago Fusaro, η οποία χρησιμοποιείται εκτεταμένα για την πάχυνση μυδιών. Από αυτές, επτά παρτίδες βρέθηκαν θετικές για τον ιό της ηπατίτιδας Α. Οι θετικές παρτίδες περιλάμβαναν μύδια που είχαν προέλευση τόσο από την Ιταλία όσο και από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Περίπου 300 τόνοι μυδιών τέθηκαν υπό περιορισμό
Η υπόθεση δεν δημιούργησε μόνο πρόβλημα δημόσιας υγείας αλλά και ένα σημαντικό ζήτημα διαχείρισης της παραγωγής. Περίπου 300 τόνοι μυδιών παρέμεναν υπό περιορισμό μετακίνησης στη Lago Fusaro. Η παραμονή τόσο μεγάλης ποσότητας οστρακοειδών στην περιοχή δημιουργούσε επιπλέον κίνδυνο, καθώς οι εποχικές περιβαλλοντικές συνθήκες, όπως η αύξηση της θερμοκρασίας του νερού, η μείωση του διαλυμένου οξυγόνου και η περιορισμένη ανανέωση των υδάτων, μπορούσαν να προκαλέσουν μαζικούς θανάτους των μυδιών, με σημαντικές περιβαλλοντικές και οικονομικές συνέπειες.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος οι περιφερειακές αρχές επέτρεψαν, υπό επίσημη κτηνιατρική επίβλεψη, τη μεταφορά μυδιών από τη Lago Fusaro στην ήδη περιορισμένη περιοχή συλλογής Punta Cavallo. Η διαδικασία συνοδεύτηκε από αυστηρή ιχνηλασιμότητα, διαχωρισμό των παρτίδων, ειδικά προγράμματα παρακολούθησης και διατήρηση των απαγορεύσεων συλλογής.
Οι ιταλικές αρχές δεν αντιμετώπισαν το σύνολο της παραγωγής ως μολυσμένο. Το πρόγραμμα ελέγχων κάλυψε όλες τις ταξινομημένες περιοχές παραγωγής δίθυρων μαλακίων της Καμπανίας, αλλά και παρτίδες που προέρχονταν από άλλες ιταλικές περιφέρειες και χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πλειονότητα των περιοχών που ελέγχθηκαν παρέμεινε αρνητική για HAV, ενώ οι επαναλαμβανόμενες θετικές ανιχνεύσεις σε συγκεκριμένες περιοχές και παρτίδες οδήγησαν στην επικέντρωση των μέτρων στις συγκεκριμένες ζώνες κινδύνου.
Παράλληλα, οι αρμόδιες υπηρεσίες συνέστησαν την αποφυγή κατανάλωσης ωμών δίθυρων μαλακίων, τόσο σε χώρους εστίασης όσο και στο σπίτι. Η Περιφέρεια Καμπανίας υπενθύμισε ότι τα μύδια, οι αχιβάδες και τα άλλα δίθυρα μαλάκια μπορούν να συσσωρεύουν ιικά σωματίδια όταν φιλτράρουν μολυσμένο νερό και ότι το ωμό ή ανεπαρκώς μαγειρεμένο προϊόν αποτελεί ιδιαίτερο κίνδυνο.
Νέα εστία συνδέθηκε με εστιατόριο
Η έρευνα αποκάλυψε παράλληλα και μια δεύτερη σημαντική πτυχή. Σε ξεχωριστό υποσύμπλεγμα κρουσμάτων που συνδεόταν με συγκεκριμένο εστιατόριο εντοπίστηκε επιχείρηση τροφίμων θετική για HAV. Τα ευρήματα οδήγησαν τους ερευνητές στην πιθανότητα δευτερογενούς κοπρανοστοματικής επιμόλυνσης κατά τον χειρισμό των τροφίμων. Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό, καθώς δείχνει ότι ένα ξέσπασμα ηπατίτιδας Α μπορεί να έχει περισσότερες από μία επιδημιολογικές διαδρομές: η αρχική έκθεση μπορεί να συνδέεται με μολυσμένα τρόφιμα, ενώ στη συνέχεια ο ιός μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο ή μέσω μολυσμένων χεριών και επιφανειών κατά τον χειρισμό τροφίμων.
Τα απανωτά κρούσματα άλλαξαν τις διατροφικές συνήθειες
Το ξέσπασμα δεν επηρέασε μόνο τις επίσημες διαδικασίες ελέγχου αλλά και τη συμπεριφορά των καταναλωτών στην Καμπανία. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Federico II της Νάπολης και των αρμόδιων υγειονομικών και κτηνιατρικών υπηρεσιών πραγματοποίησαν έρευνα σε 147 ενήλικες, από τους οποίους το 84,4% κατοικούσε στην Καμπανία, εξετάζοντας μεταξύ άλλων εάν το ξέσπασμα είχε αλλάξει τις διατροφικές τους συνήθειες.
Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα έδειξαν ότι σημαντικό ποσοστό των συμμετεχόντων άλλαξε τη διατροφή του ή απέφυγε συγκεκριμένα τρόφιμα μετά την εμφάνιση των κρουσμάτων. Η αντίδραση, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στα ωμά οστρακοειδή που αποτελούσαν το επίκεντρο της διερεύνησης. Η μελέτη κατέγραψε ευρύτερες αλλαγές στη συμπεριφορά και στην αποφυγή τροφίμων, γεγονός που αναδεικνύει πόσο γρήγορα ένα ξέσπασμα τροφιμογενούς νόσου μπορεί να επηρεάσει την αντίληψη κινδύνου και τις καθημερινές επιλογές των καταναλωτών.
Η ίδια έρευνα εξέτασε επίσης τα κενά γνώσης σχετικά με την ηπατίτιδα Α, τη μετάδοσή της και τα μέτρα πρόληψης. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αποτελεσματική επικοινωνία με το κοινό αποτελεί κρίσιμο στοιχείο κατά τη διάρκεια ενός ξεσπάσματος, καθώς η λανθασμένη ή υπερβολικά διευρυμένη αντίληψη του κινδύνου μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή τροφίμων που δεν συνδέονται με την πραγματική οδό μετάδοσης.
Η ηπατίτιδα Α μεταδίδεται κυρίως μέσω της κοπρανοστοματικής οδού, όταν ο ιός εισέρχεται στον οργανισμό μέσω μολυσμένου νερού ή τροφίμων ή μέσω στενής επαφής με μολυσμένο άτομο. Τα δίθυρα μαλάκια αποτελούν γνωστό όχημα μετάδοσης, επειδή φιλτράρουν μεγάλες ποσότητες νερού και μπορούν να συγκεντρώνουν παθογόνους μικροοργανισμούς και ιούς όταν τα νερά είναι μολυσμένα.
Η ιταλική διερεύνηση του 2026 οδήγησε πλέον σε αναθεώρηση της διαδικασίας διαχείρισης της ηπατίτιδας Α στις περιοχές παραγωγής δίθυρων μαλακίων της Καμπανίας. Το νέο πλαίσιο προβλέπει σταδιακή διαχείριση ανάλογα με τα εργαστηριακά δεδομένα, την περιβαλλοντική αξιολόγηση του κινδύνου, την παρακολούθηση των περιοχών και τα κριτήρια για την επιβολή ή την άρση περιορισμών και για τη μετακίνηση παρτίδων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.