Για χρόνια η πατάτα βρέθηκε στο στόχαστρο διαφορετικών διατροφικών τάσεων. Άλλοτε θεωρήθηκε υπεύθυνη για την αύξηση του σωματικού βάρους λόγω των υδατανθράκων της, άλλοτε αντιμετωπίστηκε με καχυποψία επειδή ανήκει στην οικογένεια των σολανωδών. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων έχουν ενισχύσει την αντίληψη ότι οι πατάτες είναι ένα τρόφιμο που καλό είναι να περιορίζεται.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Τι αποκαλύπτουν τα νιτρικά στην ετικέτα για την ποιότητα της πηγής
Όμως η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η πατάτα είναι πράγματι πλούσια σε άμυλο και επομένως αποτελεί σημαντική πηγή υδατανθράκων, αλλά παράλληλα παρέχει κάλιο, βιταμίνη C, βιταμίνη Β6, φυτικές ίνες και μικρή ποσότητα πρωτεΐνης. Η θρεπτική της αξία, ωστόσο, δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνεται.
Το κάλιο έχει ιδιαίτερη σημασία για τη φυσιολογική λειτουργία των μυών και του νευρικού συστήματος, ενώ συμβάλλει και στη διατήρηση της φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης. Η πατάτα περιέχει επίσης μικρή ποσότητα πρωτεΐνης, αν και προφανώς δεν μπορεί να θεωρηθεί σημαντική πρωτεϊνική τροφή σε σύγκριση με όσπρια, γαλακτοκομικά, αυγά ή κρέας. Τα διαθέσιμα διατροφικά δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι η βραστή πατάτα αποτελεί τρόφιμο με σχετικά χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς της προέρχεται από τους υδατάνθρακες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τμήμα ντελικατέσεν στα σούπερ μάρκετ: Σοβαρές ελλείψεις υγιεινής στο 84% εντόπισε μελέτη – Τα συχνότερα σημεία μη συμμόρφωσης
Το γεγονός ότι είναι αμυλούχα δεν την κάνει αυτομάτως «ανθυγιεινή»
Εδώ βρίσκεται ένα από τα βασικά σημεία της συζήτησης. Η πατάτα περιέχει άμυλο και επομένως μπορεί να αυξήσει τη γλυκόζη στο αίμα μετά την κατανάλωση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι οι τρόποι κατανάλωσης της πατάτας έχουν την ίδια επίδραση.
Ο γλυκαιμικός δείκτης χρησιμοποιείται για να περιγράψει πόσο γρήγορα ένα τρόφιμο που περιέχει υδατάνθρακες αυξάνει τη γλυκόζη στο αίμα σε σύγκριση με ένα τρόφιμο αναφοράς. Η πατάτα μπορεί να παρουσιάζει από μέτριο έως υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, ανάλογα με την ποικιλία, το μαγείρεμα, την επεξεργασία και τον τρόπο κατανάλωσής της.
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της πατάτας είναι το λεγόμενο ανθεκτικό άμυλο. Όταν η πατάτα μαγειρεύεται και στη συνέχεια ψύχεται, μέρος του αμύλου της αναδιατάσσεται και γίνεται λιγότερο εύπεπτο στο λεπτό έντερο. Αυτό ονομάζεται αναδρομολόγηση του αμύλου και οδηγεί στον σχηματισμό περισσότερου ανθεκτικού αμύλου. Το ανθεκτικό άμυλο συμπεριφέρεται εν μέρει όπως οι φυτικές ίνες: δεν διασπάται πλήρως στο λεπτό έντερο και φτάνει στο παχύ έντερο, όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τα βακτήρια του εντέρου.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η ψύξη μαγειρεμένων πατατών μπορεί να μειώσει τη γλυκαιμική τους επίδραση σε σχέση με την κατανάλωσή τους αμέσως μετά το μαγείρεμα. Το φαινόμενο δεν σημαίνει ότι μια πατάτα που έχει ψυχθεί γίνεται «χαμηλού υδατάνθρακα» τρόφιμο. Παραμένει πηγή υδατανθράκων, αλλά ένα μέρος του αμύλου της γίνεται ανθεκτικό και επομένως πέπτεται διαφορετικά. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η πατατοσαλάτα μπορεί να έχει διαφορετική γλυκαιμική επίδραση από μια ζεστή πατάτα. Η ψύξη, σε συνδυασμό με την παρουσία οξέων όπως το ξίδι και με άλλα συστατικά του γεύματος, μπορεί να επηρεάσει τη συνολική μεταγευματική απόκριση.
Αυτό σημαίνει ότι η ίδια πατάτα μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση όταν καταναλώνεται μόνη της και διαφορετική όταν αποτελεί μέρος ενός πλήρους γεύματος με λαχανικά, μια πηγή πρωτεΐνης και μια μικρή ποσότητα λιπαρών. Ο γλυκαιμικός δείκτης, επομένως, είναι χρήσιμος ως εργαλείο, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα για να χαρακτηρίσει ένα τρόφιμο ως «καλό» ή «κακό».
Συνιστάται σε άτομα με διαβήτη;
Η ύπαρξη υδατανθράκων δεν σημαίνει ότι η πατάτα πρέπει να αποκλειστεί από τη διατροφή ενός ανθρώπου με διαβήτη. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η ποσότητα, ο τρόπος παρασκευής και η θέση της πατάτας μέσα στο συνολικό γεύμα. Η πατάτα μπορεί να αποτελέσει το αμυλούχο μέρος ενός γεύματος, ενώ το υπόλοιπο πιάτο μπορεί να συμπληρώνεται από μη αμυλούχα λαχανικά και μια πηγή πρωτεΐνης.
Για ένα άτομο με διαβήτη, βέβαια, η ανοχή στους υδατάνθρακες και η γλυκαιμική απόκριση είναι εξατομικευμένες. Επομένως, το γεγονός ότι η πατάτα μπορεί να αποτελεί μέρος μιας υγιεινής διατροφής δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε ποσότητα ή οποιοσδήποτε τρόπος παρασκευής είναι κατάλληλος για όλους.
Είναι όλα τα θρεπτικά συστατικά στη φλούδα;
Όχι. Και αυτή είναι μια ακόμη διατροφική υπεραπλούστευση. Η φλούδα της πατάτας περιέχει σημαντικό μέρος ορισμένων φυτικών ινών και άλλων συστατικών, αλλά το εσωτερικό της δεν είναι διατροφικά «άδειο». Σε μια μέτρια πατάτα υπάρχουν συνολικά περίπου 3-4 γραμμάρια φυτικών ινών, με ένα μέρος να βρίσκεται στη φλούδα και σημαντικό μέρος να βρίσκεται και στη σάρκα. Η σάρκα περιέχει, μεταξύ άλλων, διαλυτές ίνες, ενώ στη φλούδα βρίσκονται κυρίως αδιάλυτες ίνες.
Η κατανάλωση της πατάτας με τη φλούδα, όταν αυτή είναι κατάλληλη για κατανάλωση και έχει πλυθεί καλά, μπορεί επομένως να αυξήσει την πρόσληψη φυτικών ινών και ορισμένων μικροθρεπτικών συστατικών. Δεν σημαίνει όμως ότι η αφαίρεση της φλούδας μετατρέπει την πατάτα σε «μη θρεπτική» τροφή.
Πότε παχαίνει η πατάτα;
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική διάκριση που συχνά χάνεται στη συζήτηση για το αν «η πατάτα παχαίνει». Μια βραστή ή ψητή πατάτα χωρίς μεγάλες ποσότητες πρόσθετου λίπους είναι εντελώς διαφορετικό διατροφικό προϊόν από τις τηγανητές πατάτες, τα chips ή άλλα ιδιαίτερα επεξεργασμένα προϊόντα πατάτας.
Η ίδια η ωμή πατάτα περιέχει ελάχιστο λίπος. Όταν όμως τηγανίζεται, μπορεί να απορροφήσει σημαντική ποσότητα λίπους, ενώ συχνά συνοδεύεται από αλάτι, σάλτσες ή άλλα θερμιδικά πυκνά συστατικά. Επομένως, δεν είναι ακριβές να μεταφέρουμε την εικόνα της τηγανητής πατάτας σε κάθε μορφή του τροφίμου.
Η πατάτα, επομένως, δεν χρειάζεται ούτε να εξιδανικεύεται ούτε να δαιμονοποιείται. Είναι ένα αμυλούχο λαχανικό με σημαντική θρεπτική αξία, του οποίου η θέση σε μια ισορροπημένη διατροφή εξαρτάται κυρίως από την ποσότητα, τον τρόπο παρασκευής και το συνολικό γεύμα στο οποίο εντάσσεται.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Το λάθος που ανάγκασε γαλακτοβιομηχανία – κολοσσό να διορθώσει τον όρο σε δημοφιλή σειρά προϊόντων της
- Αποσύρονται δημοφιλή μπισκότα από τα ράφια λόγω σοβαρού κινδύνου
- Sushi και sashimi: Συναγερμός για παράσιτο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες σε ήπαρ και χοληφόρους
- Εισαγγελέας μηνύει τη L’Oréal για ισιωτικά μαλλιών που συνδέονται με καρκίνο της μήτρας και των ωοθηκών – Ολόκληρη η αγωγή
- Παρθένο μαγειρικό λάδι με καρκινογόνο χημικό επιμολυντή πωλήθηκε σε 243 σουπερμάρκετ και σημεία πώλησης
