Η νέα ευρωπαϊκή ειδοποίηση για κοινό συστατικό σε αρτοσκευάσματα αποκαλύπτει επικίνδυνη παρτίδα από την Πολωνία, με άμεση ανάκληση στη Γερμανία
Οι παπαρουνόσποροι, ένα συνηθισμένο συστατικό σε ψωμιά, γλυκίσματα και αρτοσκευάσματα, βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο ανησυχίας για την ασφάλεια των τροφίμων. Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ταχείας Ειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές εξέδωσε ειδοποίηση για δυνητικά σοβαρό κίνδυνο λόγω υπέρβασης των μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων μορφίνης και κωδεΐνης σε παπαρουνόσπορους πολωνικής προέλευσης. Η ειδοποίηση ταξινομήθηκε ως Alert notification, με βάση επίσημο έλεγχο στην αγορά της Γερμανίας. Οι εργαστηριακές μετρήσεις αποκάλυψαν συγκεντρώσεις αλκαλοειδών οπίου έως 82 mg/kg, πολλαπλάσιες του ευρωπαϊκού ορίου των 20 mg/kg. Η Γερμανία προχώρησε άμεσα σε ανάκληση προϊόντος, ενώ η ειδοποίηση κοινοποιήθηκε σε Κύπρο, Ιρλανδία, Πολωνία, Πορτογαλία και Ισπανία, όπου το προϊόν είχε διακινηθεί.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά καταστήματα επικίνδυνο μαγειρικό σκεύος – Κίνδυνος εγκαύματος σύμφωνα με το Safety Gate
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το δημοφιλές στην ελληνική κουζίνα βότανο, που έχει ισχυρές αντικαρκινικές ιδιότητες – Μελέτες των τελευταίων 10 ετών
Η ανάκληση στη Γερμανία αφορούσε τον παπαρουνόσπορο HOSYAUSHKA Mohn 250 g, με αριθμό παρτίδας L 250921V159 και ημερομηνία ανάλωσης 30.04.2026. Παρασκευάστηκε από τη MONOLITH MITTE GmbH και διακινήθηκε σε πλήθος γερμανικών κρατιδίων. Οι καταναλωτές ενημερώθηκαν ότι μπορούν να επιστρέψουν το προϊόν και να λάβουν επιστροφή χρημάτων, ενώ τέθηκε σε λειτουργία και ειδική τηλεφωνική γραμμή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: “Επίθεση” αρτοποιών εναντίον σουπερμάρκετ – Καταγγέλλουν παραπλάνηση καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το απαραίτητο και αγαπημένο ορεκτικό των Χριστουγέννων που προστατεύει τα δόντια – Σύσταση για κατανάλωση μετά από γλυκά
Η υπόθεση εντάσσεται σε μια συνεχόμενη αλυσίδα περιστατικών με παπαρουνόσπορους στην Ευρώπη. Τον Αύγουστο του 2025 οι ολλανδικές αρχές είχαν ενημερώσει για ισπανικούς παπαρουνόσπορους με αυξημένη μορφίνη. Έναν χρόνο νωρίτερα, το 2024, δέκα κράτη μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, ενημερώθηκαν για τσεχικής προέλευσης σπόρους που εμφάνισαν συγκέντρωση 208 mg/kg, δέκα φορές πάνω από το επιτρεπτό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Dressing σαλάτας: Ανακαλούνται χιλιάδες συσκευασίες λόγω μόλυνσης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νοθευμένα τρόφιμα – υγειονομική βόμβα: Μπαχαρικά, μέλι και ελαιόλαδο μολυσμένα με βαρέα μέταλλα και μικρόβια
Η ΕΕ έχει θέσει αυστηρότερα όρια, μετά την απόφαση 2021/2142. Για τους παπαρουνόσπορους που διατίθενται στον καταναλωτή –ολόκληρους, τριμμένους ή αλεσμένους– το όριο καθορίστηκε στα 20 mg/kg. Για τα αρτοσκευάσματα που περιέχουν παπαρουνόσπορο, το όριο είναι 1,5 mg/kg. Οι ρυθμίσεις αυτές βασίστηκαν στη γνωμοδότηση της EFSA, η οποία όρισε οξεία δόση αναφοράς στα 10 μg μορφίνης ανά κιλό σωματικού βάρους. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρή ποσότητα σπόρων με υψηλή μόλυνση μπορεί να οδηγήσει σε υπέρβαση της ασφαλούς πρόσληψης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οξειδωτικό στρες: Η κατάλληλη διατροφή για να αποφύγετε τον αόρατο εχθρό που προκαλεί γήρανση, διαβήτη, υπέρταση και καρδιά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ταπεινό ελληνικό τσάι του βουνού, είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα αρωματικό ρόφημα – Μελέτη του ΕΜΠ
Οι επιπτώσεις στην υγεία, από αρτοσκευάσματα και υψηλή ποσότητα μορφίνης είναι σοβαρές. Οι γαλλικές αρχές το 2019 είχαν δημοσιεύσει προειδοποίηση για ψωμί με παπαρουνόσπορο, επισημαίνοντας συμπτώματα όπως υπνηλία, κατακράτηση ούρων, ναυτία, σύγχυση και ερυθρότητα, λόγω υψηλών επιπέδων μορφίνης. Στην Αυστραλία, το 2022, παρτίδα παπαρουνόσπορου με αυξημένη θεβαΐνη οδήγησε σε μαζικές δηλητηριάσεις από καταναλωτές που έφτιαξαν «poppy seed tea», αναγκάζοντας εννέα εταιρείες να ανακαλέσουν προϊόντα. Παρά τις ανακλήσεις, το 2023 οι αρχές εξακολουθούσαν να εκδίδουν προειδοποιήσεις, επειδή πολλοί πολίτες είχαν αποθηκευμένα προϊόντα στο σπίτι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί δεν πρέπει ΠΟΤΕ να καλύπτουμε τα ζεστά φαγητά με πλαστική μεμβράνη;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρευματοειδής αρθρίτιδα: Έλληνες ερευνητές επισημαίνουν το λάθος στη διατροφή που επιδεινώνει τα συμπτώματα
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ είχε εκδώσει επίσημη οδηγία ζητώντας από στρατιωτικούς να αποφεύγουν κάθε τρόφιμο με παπαρουνόσπορο, επειδή μπορεί να οδηγήσει σε θετικό τεστ για οπιοειδή. Το φαινόμενο έχει επιβεβαιωθεί επανειλημμένα: από μητέρες που έχασαν προσωρινά την επιμέλεια των μωρών τους επειδή είχε θεωρηθεί ότι έκανα χρήση ναρκωτικών, μέχρι πολίτες που απέτυχαν σε τεστ ναρκωτικών και χρειάστηκε να δικαιωθούν νομικά μετά από μακρόχρονη διαδικασία. Τέτοιες υποθέσεις ανέδειξαν ότι η κατανάλωση αρτοσκευασμάτων με υψηλή περιεκτικότητα μορφίνης μπορεί να προκαλέσει ψευδώς θετικά αποτελέσματα, δημιουργώντας κοινωνικές και νομικές συνέπειες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικό ελαιόλαδο «Kalamata»: Νέες υποθέσεις νοθείας καταγράφει η έκθεση Οκτωβρίου της ΕΕ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλύφθηκαν καρκινογενείς ενώσεις σε καθημερινές τροφές – Η μέθοδος που τις εντοπίζει
Οι σπόροι παπαρούνας μπορούν να φτάσουν σε υψηλά επίπεδα μορφίνης για συγκεκριμένους λόγους. Οι παπαρούνες περιέχουν φυσικά μορφίνη, κωδεΐνη, θεβαΐνη, νοσκαπίνη και παπαβερίνη κυρίως στο περικάρπιο. Αν κατά τη συγκομιδή ή τον καθαρισμό παραμείνουν προσκολλημένα φυτικά υπολείμματα, οι συγκεντρώσεις εκτοξεύονται. Ορισμένες ποικιλίες έχουν εγγενώς υψηλότερη περιεκτικότητα, ενώ τα προβλήματα εντείνονται αν οι διαδικασίες καθαρισμού είναι ελλιπείς. Στις περιπτώσεις που αναφέρθηκαν τα τελευταία χρόνια, η μόλυνση ήταν αποτέλεσμα συνδυασμού ποικιλίας, κακής μετασυλλεκτικής επεξεργασίας και ανεπαρκούς ελέγχου από τους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς πλένουμε αθλητικά παπούτσια στο πλυντήριο χωρίς να τα καταστρέψουμε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πίνετε Χυμό από ρόδι; Δείτε τι συμβαίνει πραγματικά στο σώμα σας
Αν και η θερμική επεξεργασία μειώνει εν μέρει τα επίπεδα αλκαλοειδών, η μείωση αυτή δεν είναι αρκετή ώστε να αντισταθμίσει εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις. Για παράδειγμα, ένα κουλούρι ή ένα κομμάτι κέικ μπορεί να περιέχει από 3,8 έως 41 g παπαρουνόσπορου, με μέσο όρο περίπου 14 g. Σε περιπτώσεις σπόρων με υψηλή περιεκτικότητα, η κατανάλωση ενός μόνο τεμαχίου ενδέχεται να ξεπεράσει την ασφαλή ημερήσια δόση, ιδίως σε ευάλωτους πληθυσμούς όπως βρέφη, ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια νοσήματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παγκόσμια ανησυχία για τα γνωστά μπισκότα που περιέχουν υδροκυάνιο 146% πάνω από το όριο – Πωλούνται σε 21 χώρες [ΦΩΤΟ]
Το παρών περιστατικό της Πολωνίας δεν είναι εξαίρεση, αλλά μέρος μιας ευρύτερης και επίμονης δυσλειτουργίας στη διεθνή αγορά παπαρουνόσπορου. Η καλλιέργεια, η μεταποίηση και η τελική διάθεση είναι αλυσίδα στην οποία οποιαδήποτε αστοχία αφήνει περιθώριο για εισαγωγή επικίνδυνων ποσοτήτων αλκαλοειδών. Το γεγονός ότι τέτοιες παρτίδες κυκλοφορούν σε πολλά κράτη πριν εντοπιστούν αποδεικνύει ότι τα μέτρα ελέγχου στους κόμβους της αλυσίδας παραγωγής δεν είναι ομοιόμορφα και συχνά δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των ευρωπαϊκών προδιαγραφών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να ξεφλουδίζετε εύκολα τα αυγά
Συνεπώς είναι επιτακτική η ανάγκη για εκτενή, υποχρεωτικό και άμεσο καθαρισμό των σπόρων μετά τη συγκομιδή, για αυστηρότερη τυποποίηση διαδικασιών, αλλά και για ενίσχυση του ελέγχου από εθνικούς φορείς πριν από τη διανομή και οι εταιρείες οφείλουν να τεκμηριώνουν κάθε παρτίδα ως προς το επίπεδο αλκαλοειδών.
Το περιστατικό της Πολωνίας, σε συνδυασμό με τα προηγούμενα χρόνια, δείχνει ότι η αγορά παπαρουνόσπορου στην Ευρώπη παραμένει ευάλωτη. Αν και οι σπόροι αποτελούν κοινό συστατικό σε ψωμί, κέικ, κουλούρια, γλυκά και αρτοσκευάσματα σε πολλές χώρες, η ασφάλειά τους δεν είναι αυτονόητη. Σε μια αγορά όπου η κατανάλωση είναι υψηλή και η χρήση εκτεταμένη, η υποχρέωση για αυστηρό έλεγχο είναι απόλυτη. Η ειδοποίηση 2025.9738 αποκαλύπτει με σαφήνεια ότι το πρόβλημα δεν έχει αντιμετωπιστεί. Η επανάληψη τέτοιων περιστατικών λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι η βιομηχανία, οι καλλιεργητές και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί οφείλουν να προσαρμοστούν, αλλιώς ο κίνδυνος για τους καταναλωτές θα παραμείνει υπαρκτός και επαναλαμβανόμενος.
*Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ασφάλειας τροφίμων και απευθύνεται στον κλάδο και στους επαγγελματίες τροφίμων, όπως και σε συνειδητοποιημένους καταναλωτές. Το παρόν άρθρο έχει σκοπό να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στους επιστήμονες τροφίμων και επαγγελματίες που σχεδιάζουν τα συστήματα και μέτρα ασφάλειας τροφίμων των επιχειρήσεων τροφίμων. Τα συμβάντα ασφάλειας τροφίμων σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν πολύτιμα εισερχόμενα δεδομένα στην ανάλυση επικινδυνότητας της διαδικασίας διαχείρισης τροφίμων (HACCP) που υποχρεούται να συντάσσει και να διατηρεί βάση νόμου, κάθε επιχείρηση τροφίμων.
