Η αλήθεια για το φαγητό και τη ρευματοειδή αρθρίτιδα: Ποια τρόφιμα βελτιώνουν και ποια επιδεινώνουν τη νόσο
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Πίσω από τον χρόνιο πόνο και τη φλεγμονή των αρθρώσεων, κρύβεται ένα περίπλοκο μείγμα γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, με τη διατροφή να διεκδικεί ολοένα και πιο κεντρικό ρόλο. Επιστημονική ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με το Ruhr University Bochum και το Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών και δημοσιεύτηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Nutrients, συγκεντρώνει δεκαετίες ερευνών και εξηγεί με απλό τρόπο πώς οι καθημερινές διατροφικές επιλογές μπορούν να επιδεινώσουν ή να μειώσουν τη φλεγμονή. Δεν υπόσχεται θαύματα ούτε παρουσιάζει τη διατροφή ως θεραπεία. Όμως επιμένει πως ό,τι τρώμε μπορεί να καθορίσει την πορεία της νόσου, την ποιότητα ζωής και –ενδεχομένως– τον κίνδυνο εμφάνισής της.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπλόκο σε ελληνικά μανταρίνια λόγω υπέρβασης ορίου φυτοφαρμάκου κατά 580% – Ειδοποίηση RASFF
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Ο ΕΦΕΤ ανακαλεί μολυσμένα μπιφτέκια [φωτο]
Τα ροφήματα είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης γιατί καταναλώνονται καθημερινά και επηρεάζουν άμεσα τον μεταβολισμό και το μικροβίωμα του εντέρου. Το νερό είναι ο αυτονόητος σύμμαχος, ενώ οι χυμοί πλούσιοι σε πολυφαινόλες, όπως ο χυμός ροδιού, πορτοκαλιού ή βατόμουρου, δείχνουν σε μελέτες ότι μειώνουν δείκτες φλεγμονής και βελτιώνουν τα συμπτώματα. Στον αντίποδα, τα αναψυκτικά με ζάχαρη συνδέονται σταθερά με αυξημένο κίνδυνο ρευματοειδούς αρθρίτιδας και εντονότερες εξάρσεις. Η εικόνα θολώνει όταν μιλάμε για καφέ και τσάι: ενώ έχουν αντιοξειδωτικά, ορισμένες μεγάλες έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική κατανάλωση καφέ ίσως αυξάνει τον κίνδυνο νόσου, χωρίς να είναι σαφές ποιος μηχανισμός κρύβεται πίσω από αυτό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 600 παιδιά και οι καθηγητές τους με διάρροια, εμετούς και πυρετό από μολυσμένα σχολικά γεύματα – Λουκέτο στο catering μέχρι νεωτέρας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βραστές, ψητές ή τηγανητές πατάτες είναι καλύτερες για το σάκχαρο; Τι έδειξε μεγάλη έρευνα σε 200.000 άτομα για 36 χρόνια
Το αλκοόλ, παρότι δεν είναι ακίνδυνο, εμφανίζει μια παράδοξη σχέση με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Η κατάχρηση βλάπτει πολλαπλά συστήματα του οργανισμού, όμως η μέτρια κατανάλωση φαίνεται ότι σχετίζεται με λιγότερο ενεργή νόσο και χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης. Αυτό δεν αποτελεί ενθάρρυνση για κατανάλωση αλκοόλ, ειδικά για όσους λαμβάνουν φάρμακα όπως η μεθοτρεξάτη, αλλά δείχνει πόσο σύνθετη είναι η επίδραση των τροφών στο ανοσοποιητικό. Ακόμη και αυτή η εύθραυστη ισορροπία, πάντως, χρειάζεται πολύ καλύτερα τεκμηριωμένες έρευνες για να κατανοηθεί πλήρως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για σοβαρό κίνδυνο για την υγεία από μολυσμένους ξηρούς καρπούς – Άμεση ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το δημοφιλές στην ελληνική κουζίνα βότανο, που έχει ισχυρές αντικαρκινικές ιδιότητες – Μελέτες των τελευταίων 10 ετών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα φρούτα και τα βότανα, τα οποία πολλά εργαστήρια διερευνούν ως φυσικά αντιφλεγμονώδη. Βατόμουρα, ρόδια, ανανάς και βότανα όπως το δενδρολίβανο, ο κουρκουμάς και το τζίντζερ δείχνουν σε πρώιμες μελέτες να μειώνουν φλεγμονώδεις δείκτες και να ανακουφίζουν τα συμπτώματα. Ο κουρκουμάς ειδικά έχει συγκεντρώσει σημαντική προσοχή λόγω της ικανότητάς του να μειώνει κυτοκίνες που ευθύνονται για τη βλάβη των αρθρώσεων. Παρότι τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι χρειάζονται δοκιμές μεγάλης κλίμακας ώστε να γνωρίζουμε πραγματικά αποτελεσματικές δόσεις και τρόπους χρήσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επαναγεμιζόμενα μπουκάλια νερού: Ακόμη μία ανάκληση δείχνει συστηματικά προβλήματα ποιότητας και ασφάλειας [ΦΩΤΟ]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: “Επίθεση” αρτοποιών εναντίον σουπερμάρκετ – Καταγγέλλουν παραπλάνηση καταναλωτών
Τα ωμέγα-3 λιπαρά βρίσκονται στην κορυφή της λίστας των ωφέλιμων διατροφικών παρεμβάσεων. Το ψάρι και το ιχθυέλαιο έχουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση και μειώνουν κυτοκίνες που σχετίζονται άμεσα με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Κλινικές δοκιμές έδειξαν ότι η τακτική λήψη τους μειώνει τον πόνο, τη δυσκαμψία και τον κίνδυνο έξαρσης της νόσου. Κάτι αντίστοιχο φαίνεται να ισχύει για τη βιταμίνη D, η οποία βρίσκεται συχνά σε χαμηλά επίπεδα στους ασθενείς και σχετίζεται με βαρύτερη νόσο. Το ερώτημα παραμένει κατά πόσο η συμπληρωματική χορήγηση μπορεί να προλάβει ή να ανακόψει τη νόσο, αλλά η συσχέτιση είναι σαφής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το απαραίτητο και αγαπημένο ορεκτικό των Χριστουγέννων που προστατεύει τα δόντια – Σύσταση για κατανάλωση μετά από γλυκά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Dressing σαλάτας: Ανακαλούνται χιλιάδες συσκευασίες λόγω μόλυνσης
Αντίθετα, η υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με παχυσαρκία και κάπνισμα, φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ή επιδείνωσης της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Οι ένοχοι φαίνεται να είναι ουσίες όπως το αραχιδονικό οξύ και τα νιτρώδη, που ενισχύουν φλεγμονώδεις μηχανισμούς. Το ίδιο ισχύει και για τη ζάχαρη, η οποία ανατροφοδοτεί τη φλεγμονή μέσα από τον τρόπο που μεταβολίζεται στα κύτταρα του ανοσοποιητικού. Ορισμένοι δοκιμάζουν επίσης δίαιτες χωρίς γλουτένη, είτε λόγω δυσανεξίας είτε ελπίζοντας ότι θα μειώσουν τα συμπτώματα, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να υποστηρίζουν γενική σύσταση για αποκλεισμό της γλουτένης σε ασθενείς χωρίς κοιλιοκάκη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δισφαινόλες, PFAS και φυτοφάρμακα στο μητρικό γάλα – Τι αποκαλύπτει η νέα παγκόσμια επιστημονική ανασκόπηση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί δεν πρέπει ΠΟΤΕ να καλύπτουμε τα ζεστά φαγητά με πλαστική μεμβράνη;
Η μεγάλη εικόνα όμως δείχνει ξεκάθαρα πως πρότυπα διατροφής όπως η μεσογειακή διατροφή λειτουργούν προστατευτικά. Πλούσια σε ελαιόλαδο, ψάρια, λαχανικά και καρπούς, προσφέρει ένα περιβάλλον αντιοξειδωτικών και αντιφλεγμονωδών ουσιών που φαίνεται να μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου και να βελτιώνουν τα συμπτώματα σε όσους ήδη πάσχουν. Η απώλεια βάρους παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο, καθώς η παχυσαρκία επιβαρύνει το ανοσοποιητικό και ενισχύει τη φλεγμονή, μειώνοντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Ακόμη και παρεμβάσεις όπως η περιοδική νηστεία ή η ήπια μείωση θερμίδων δείχνουν να μειώνουν φλεγμονώδεις δείκτες σε μικρές μελέτες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οξειδωτικό στρες: Η κατάλληλη διατροφή για να αποφύγετε τον αόρατο εχθρό που προκαλεί γήρανση, διαβήτη, υπέρταση και καρδιά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νοθευμένα τρόφιμα – υγειονομική βόμβα: Μπαχαρικά, μέλι και ελαιόλαδο μολυσμένα με βαρέα μέταλλα και μικρόβια
Συμπερασματικά, η διατροφή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, ως θεραπεία για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ωστόσο, ορισμένες τροφές, όπως η μεσογειακή διατροφή και, γενικά, οποιαδήποτε διατροφή πλούσια σε ωμέγα-3, βιταμίνη D, αντιοξειδωτικά, ψάρια και ελαιόλαδο, μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντική συμπληρωματική θεραπεία, καθώς συμβάλλουν στη σταθερή μείωση της δραστηριότητας της νόσου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Στον αντίποδα, υπάρχουν ορισμένα τρόφιμα, όπως το κόκκινο/επεξεργασμένο κρέας, τα ζαχαρούχα ποτά και η συνολικά κακή διατροφή -ειδικά όταν συνδυάζονται με παχυσαρκία ή κάπνισμα- που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο και τη σοβαρότητα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Τα τρέχοντα στοιχεία είναι πολλά υποσχόμενα αλλά εξακολουθούν να είναι περιορισμένα. Επομένως, απαιτούνται μεγάλες, καλά σχεδιασμένες μελέτες που να ενσωματώνουν τη γενετική και το μικροβίωμα, προτού μπορέσουν να γίνουν με μεγάλη βεβαιότητα οριστικές, εξατομικευμένες διατροφικές συστάσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αγορά ρούχων online: Πού οφείλεται η πληθώρα επιστροφών;
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2072-6643/17/24/3826
Πολύζου Μαρία, Ανδρέας Β. Γουλές και Αθανάσιος Γ. Τζιούφας. 2025. «Ο Ρόλος της Διατροφής στην Ανάπτυξη, Διαχείριση και Πρόληψη της Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας: Μια Ολοκληρωμένη Ανασκόπηση»
Nutrients 17, αρ. 24: 3826. https://doi.org/10.3390/nu17243826
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέχρι πόσα μελομακάρονα μπορούμε να φάμε σε μία ημέρα; (Οι περισσότεροι θα απογοητευτούμε)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ταπεινό ελληνικό τσάι του βουνού, είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα αρωματικό ρόφημα – Μελέτη του ΕΜΠ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παγκόσμια ανησυχία για τα γνωστά μπισκότα που περιέχουν υδροκυάνιο 146% πάνω από το όριο – Πωλούνται σε 21 χώρες [ΦΩΤΟ]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικό ελαιόλαδο «Kalamata»: Νέες υποθέσεις νοθείας καταγράφει η έκθεση Οκτωβρίου της ΕΕ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς πλένουμε αθλητικά παπούτσια στο πλυντήριο χωρίς να τα καταστρέψουμε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακλήσεις-σοκ σε παιδικά σερβίτσια: Μόλυβδος, φθαλικοί εστέρες και απαγορευμένα υλικά σε προϊόντα για παιδιά
