Ένα ξέσπασμα λιστερίωσης στη Βρετανία, το οποίο συνδέθηκε με έτοιμα γεύματα που παραδίδονταν κατ’ οίκον με συνδρομή, είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός ανθρώπου, σύμφωνα με την Υπηρεσία Υγειονομικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKHSA). Η έρευνα ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2025, όταν η αρμόδια διεύθυνση για τις γαστρεντερικές λοιμώξεις, την ασφάλεια τροφίμων και την ενιαία υγεία ενημερώθηκε για δύο περιστατικά λιστερίωσης με ημερομηνίες λήψης δειγμάτων τον Μάρτιο. Οι δύο ασθενείς ήταν άνδρες, ζούσαν στις περιοχές East Midlands και East of England και είχαν διάμεση ηλικία τα 60 έτη. Ο ένας ανήκε στην ηλικιακή ομάδα 50-59 ετών και ο δεύτερος στην ομάδα 60-69 ετών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπισκότα: Μελέτη εντόπισε σε όλα τα δείγματα ακρυλαμίδιο, ουσία με πιθανές καρκινογόνες επιδράσεις – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Και οι δύο είχαν υποκείμενα νοσήματα και είχαν νοσηλευτεί ως εσωτερικοί ασθενείς τις εβδομάδες πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Ωστόσο, στη συνέχεια χρειάστηκε να νοσηλευτούν λόγω της λιστερίωσης. Ο ένας από τους δύο κατέληξε και η λοίμωξη από Listeria monocytogenes αναφέρεται στο πιστοποιητικό θανάτου ως αιτία θανάτου.
Τα γενετικά στοιχεία οδήγησαν στην ίδια πηγή
Η ανάλυση ολόκληρου του γονιδιώματος των βακτηρίων (whole genome sequencing – WGS) έδειξε ότι τα στελέχη Listeria monocytogenes που απομονώθηκαν από τους δύο ασθενείς ήταν στενά γενετικά συγγενικά. Το εύρημα αυτό ενίσχυσε την υπόθεση ότι οι δύο λοιμώξεις προέρχονταν από κοινή πηγή. Η επιδημιολογική διερεύνηση συνέδεσε τα περιστατικά με τρόφιμα που παρείχε εταιρεία με έδρα το Λονδίνο, η οποία παρασκεύαζε και παρέδιδε στους πελάτες γεύματα τύπου chef-prepared cook-chill, δηλαδή φαγητά που μαγειρεύονται, ψύχονται και στη συνέχεια αποστέλλονται στους καταναλωτές, οι οποίοι πρέπει να τα αναθερμάνουν επαρκώς πριν από την κατανάλωση.
Και οι δύο ασθενείς είχαν καταναλώσει γεύματα της ίδιας εταιρείας. Ο ένας ανέφερε ότι είχε καταναλώσει τον Φεβρουάριο του 2025 προσυσκευασμένο μαγειρεμένο κοτόπουλο και γεύμα με λαβράκι. Ο δεύτερος είχε καταναλώσει, σε γεύματα που του είχαν αποσταλεί μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου, σολομό τεριγιάκι, chicken donburi με τσίλι και σκόρδο, μπέργκερ αρνιού, πατάτες και διάφορα λαχανικά.
Στην έρευνα εντοπίστηκε και τρίτο περιστατικό λιστερίωσης, με ημερομηνία λήψης δείγματος τον Σεπτέμβριο του 2024, το οποίο επίσης είχε καταναλώσει τρόφιμα από την ίδια επιχείρηση. Ωστόσο, δεν ήταν δυνατό να διαπιστωθεί μέσω whole genome sequencing εάν το στέλεχος του συγκεκριμένου περιστατικού ταυτιζόταν με το στέλεχος της επιδημίας.
Προβλήματα υγιεινής στις εγκαταστάσεις
Η Food Standards Agency (FSA) ενημερώθηκε για την υπόθεση, όπως και το Havering Council, η τοπική αρχή που είχε την εποπτεία της συγκεκριμένης επιχείρησης. Οι αρμόδιες υπηρεσίες συναντήθηκαν τον Μάιο και ξανά τον Ιούλιο του 2025, με αντικείμενο μεταξύ άλλων τη δειγματοληψία, τον καθαρισμό και την αναστολή της παραγωγής. Κατά την περίοδο της έρευνας, η εταιρεία είχε περίπου 22.000 πελάτες σε Αγγλία, Ουαλία και Σκωτία. Το Havering Council είχε ήδη ενημερωθεί στα τέλη του 2024 και στις αρχές του 2025 για τρεις καταγγελίες που αφορούσαν πιθανή τροφική δηλητηρίαση σε σχέση με την επιχείρηση.
Τον Απρίλιο του 2025, κατά την επιθεώρηση των εγκαταστάσεων, εντοπίστηκαν προβλήματα όπως συμπύκνωση υδρατμών κάτω από τον απορροφητήρα, λιμνάζοντα νερά και φθορές στο δάπεδο. Τα ευρήματα οδήγησαν στην έκδοση τριών notices για βελτίωση των συνθηκών υγιεινής μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου. Παράλληλα, η βαθμολογία υγιεινής της επιχείρησης μειώθηκε από 4 σε μόλις 1. Η εταιρεία συνεργάστηκε στη συνέχεια με το Campden BRI και την Chilled Food Association, προκειμένου να διασφαλίσει ότι το σχέδιο διαχείρισης της Listeria που εφάρμοζε ήταν ευθυγραμμισμένο με τις βέλτιστες πρακτικές του κλάδου.
Εντοπίστηκε το στέλεχος της επιδημίας σε γεύμα και στις εγκαταστάσεις
Συνολικά, κατά τη διάρκεια των ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο του 2025, συλλέχθηκαν 109 δείγματα. Από αυτά, 73 ήταν περιβαλλοντικά επιχρίσματα και 36 προέρχονταν από τρόφιμα. Listeria monocytogenes ανιχνεύθηκε σε χαμηλά επίπεδα σε δείγματα τροφίμων που ελήφθησαν από την εγκατάσταση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το στέλεχος που ταυτοποιήθηκε ως γενετικά συμβατό με το στέλεχος της επιδημίας εντοπίστηκε σε ένα δείγμα τροφίμου και σε πέντε περιβαλλοντικά δείγματα.
Το τρόφιμο ήταν γαρνίρισμα μαϊντανού που είχε πλυθεί και ληφθεί για ανάλυση τον Μάιο του 2025. Η ποσότητα της Listeria monocytogenes ήταν μικρότερη από 10 CFU/g. Τα πέντε περιβαλλοντικά δείγματα με το ίδιο στέλεχος προέρχονταν από διαφορετικά σημεία της εγκατάστασης. Εντοπίστηκαν σε αποχέτευση του κρύου χώρου της κουζίνας, στη σύνδεση δαπέδου και τοίχου της ζεστής κουζίνας, σε λερωμένα καρότσια μεταφοράς και σε δύο δείγματα από τη σύνδεση δαπέδου και τοίχου της ζεστής κουζίνας.
Η τοπική αρχή εντόπισε επίσης Listeria σε ένα δείγμα τροφίμου και σε τέσσερα περιβαλλοντικά δείγματα. Το θετικό τρόφιμο ήταν ένα chimichurri beef bowl, στο οποίο η συγκέντρωση ήταν μικρότερη από 20 CFU/g. Ωστόσο, το στέλεχος της Listeria που βρέθηκε σε αυτό το προϊόν δεν ταυτιζόταν γενετικά με το στέλεχος της επιδημίας.
Είχαν βρεθεί θετικά δείγματα και πριν από την επιδημία
Η έρευνα αποκάλυψε ότι προβλήματα με τη Listeria είχαν καταγραφεί και νωρίτερα. Κατά τον εσωτερικό έλεγχο της ίδιας της επιχείρησης, στα μέσα Φεβρουαρίου του 2024, είχαν βρεθεί θετικά για Listeria monocytogenes δύο επιχρίσματα από κρύα μαχαίρια κουζίνας. Επιπλέον, στις αρχές Μαρτίου του 2025 είχαν ανιχνευθεί θετικά δείγματα σε προϊόντα που είχαν φτάσει στο τέλος της διάρκειας ζωής τους, μεταξύ των οποίων chicken korma και γεύμα με σολομό σε κρούστα από φουντούκι και dukkah. Τα επίπεδα ήταν χαμηλότερα από 20 CFU/g.
Τα συγκεκριμένα στελέχη δεν είχαν διατηρηθεί από το ιδιωτικό εργαστήριο που πραγματοποίησε τις αναλύσεις. Ως αποτέλεσμα, δεν ήταν δυνατό να εξακριβωθεί εκ των υστέρων εάν επρόκειτο για το ίδιο στέλεχος με εκείνο που συνδέθηκε με τα περιστατικά λιστερίωσης. Συνολικά, εκτός από τα πέντε περιβαλλοντικά δείγματα που περιείχαν το στέλεχος της επιδημίας, εντοπίστηκαν ακόμη 15 στελέχη Listeria monocytogenes και 26 στελέχη άλλων τύπων Listeria σε περιβαλλοντικά δείγματα που συλλέχθηκαν μεταξύ Απριλίου και Οκτωβρίου 2025. Ο μεγάλος αριθμός θετικών δειγμάτων θεωρήθηκε από την UKHSA ένδειξη εκτεταμένης και επίμονης επιμόλυνσης στις εγκαταστάσεις.
Ανακλήθηκαν προϊόντα
Τον Μάιο του 2025, η επιχείρηση προχώρησε σε ανάκληση προϊόντων από το πελατολόγιό της, τα οποία περιείχαν το συγκεκριμένο γαρνίρισμα. Συνολικά, 110 πελάτες είχαν λάβει τα συγκεκριμένα γεύματα. Τον Ιούνιο ανακλήθηκε και το chimichurri beef bowl, καθώς είχε εντοπιστεί σε αυτό Listeria monocytogenes. Η συγκεκριμένη ανίχνευση, ωστόσο, αφορούσε διαφορετικό γενετικό στέλεχος από εκείνο που συνδεόταν με την επιδημία.
Η επιχείρηση σταμάτησε οικειοθελώς την παραγωγή της τον Μάιο του 2025. Ακολούθησε βαθύς καθαρισμός των εγκαταστάσεων και η παραγωγή επανεκκίνησε λίγες ημέρες αργότερα, μετά από ικανοποιητικά αποτελέσματα των εσωτερικών περιβαλλοντικών ελέγχων και την εφαρμογή νέου σχεδίου διαχείρισης της Listeria. Στα διορθωτικά μέτρα περιλαμβάνονταν η βελτίωση των διαδικασιών καθαρισμού, ο διαχωρισμός χώρων της εγκατάστασης και η εκπαίδευση του προσωπικού. Μετά από σύσταση συμβούλου υγιεινής που επισκέφθηκε την παραγωγική μονάδα, αυξήθηκε επίσης η συγκέντρωση των χημικών καθαρισμού.
Παρά τις σοβαρές αρχικές παρατηρήσεις, η επιχείρηση έλαβε ξανά βαθμολογία υγιεινής 4 μετά από επιθεώρηση που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025.
Συνεχίζεται η επιτήρηση
Τον Ιανουάριο του 2026 συμφωνήθηκε να πραγματοποιείται επίσημη δειγματοληψία ανά δύο μήνες για διάστημα έξι μηνών. Η διαδικασία ξεκίνησε με προαναγγελθείσα επίσκεψη της τοπικής αρχής στα τέλη Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της έρευνας, από τότε δεν έχουν εντοπιστεί νέα περιστατικά που να ανήκουν στο συγκεκριμένο ξέσπασμα.
Η υπόθεση, ωστόσο, αναδεικνύει τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει η Listeria monocytogenes σε εγκαταστάσεις παραγωγής ψυχόμενων έτοιμων γευμάτων, ιδιαίτερα όταν η επιμόλυνση επιμένει στο περιβάλλον παραγωγής. Η ανίχνευση του ίδιου γενετικού στελέχους τόσο σε τρόφιμο όσο και σε πολλαπλά σημεία της εγκατάστασης αποτέλεσε κρίσιμο στοιχείο για τη σύνδεση των τροφίμων με τα περιστατικά λιστερίωσης και τον θάνατο ενός από τους ασθενείς.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
