Η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο το πόσα τρόφιμα παράγονται, αλλά και το πόσο ασφαλή είναι αυτά που φτάνουν στο πιάτο. Νέα επιστημονική ανασκόπηση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η άνοδος της θερμοκρασίας, οι αλλαγές στις βροχοπτώσεις, οι παρατεταμένες ξηρασίες και τα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να μεταβάλουν τους κινδύνους που συνδέονται με την κατανάλωση τροφίμων. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι μεταβολές αυτές μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη και εξάπλωση παθογόνων μικροοργανισμών, να ενισχύσουν την παραγωγή ορισμένων τοξινών και να αυξήσουν την πιθανότητα χημικών επιμολύνσεων. Η νέα έρευνα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια των τροφίμων αντιμετωπίζει ήδη σημαντικές προκλήσεις και υπογραμμίζει την ανάγκη τα συστήματα ελέγχου να προσαρμοστούν στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Ένας από τους πιο άμεσους κινδύνους αφορά τη θερμοκρασία. Πολλά βακτήρια που προκαλούν τροφιμογενείς λοιμώξεις μπορούν να αναπτύσσονται ταχύτερα σε θερμότερες συνθήκες. Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει την αύξηση της θερμοκρασίας με μεγαλύτερη παρουσία παθογόνων όπως η Salmonella και το Campylobacter, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την ασφάλεια τροφίμων σε διαφορετικά στάδια της αλυσίδας, από την παραγωγή μέχρι την αποθήκευση και τη διανομή. Η επίδραση δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές ή για όλα τα τρόφιμα, όμως η γενικότερη τάση δείχνει ότι ένα θερμότερο περιβάλλον μπορεί να δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για ορισμένους μικροοργανισμούς.
Η υγρασία και οι μυκοτοξίνες
Η αλλαγή του κλίματος επηρεάζει παράλληλα και τους μύκητες. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες σε συνδυασμό με αυξημένη υγρασία μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη μυκήτων που προσβάλλουν αγροτικά προϊόντα και ιδιαίτερα δημητριακά και ξηρούς καρπούς. Ορισμένοι από αυτούς τους μύκητες παράγουν μυκοτοξίνες, ουσίες που μπορούν να παραμείνουν στα τρόφιμα και να αποτελέσουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Η κλιματική μεταβλητότητα μπορεί επομένως να μετατοπίζει τις περιοχές και τις περιόδους στις οποίες εμφανίζονται συγκεκριμένοι μύκητες, δημιουργώντας νέες απαιτήσεις για την παρακολούθηση των καλλιεργειών και των τροφίμων. Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη όταν οι ακραίες καιρικές συνθήκες προκαλούν πλημμύρες. Το νερό των πλημμυρών μπορεί να μεταφέρει παθογόνους μικροοργανισμούς, αλλά και χημικούς ρύπους από το έδαφος και γεωργικές εκτάσεις προς καλλιέργειες, εγκαταστάσεις τροφίμων και πηγές νερού. Η απορροή φυτοφαρμάκων και άλλων χημικών ουσιών μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιμόλυνσης, ιδιαίτερα όταν τα συστήματα ύδρευσης και οι υποδομές τροφίμων υποστούν ζημιές. Η ίδια καταιγίδα επομένως μπορεί να δημιουργήσει ταυτόχρονα πολλαπλούς κινδύνους για την ασφάλεια των τροφίμων.
Στον αντίποδα, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας δημιουργούν ένα διαφορετικό πρόβλημα. Η έλλειψη νερού μπορεί να περιορίσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών και να πιέσει τα συστήματα παραγωγής, ενώ η μειωμένη διαθεσιμότητα ασφαλούς νερού μπορεί να επηρεάσει πρακτικές που είναι απαραίτητες για την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων. Η κλιματική αλλαγή δεν λειτουργεί επομένως μέσω ενός μόνο μηχανισμού. Θερμότητα, υγρασία, βροχοπτώσεις, πλημμύρες και ξηρασία αλληλεπιδρούν με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με την περιοχή και το τρόφιμο.
Γιατί αλλάζει η επιτήρηση των τροφίμων
Το παγκόσμιο μέγεθος του προβλήματος εξηγεί γιατί οι αλλαγές αυτές προκαλούν ανησυχία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, περίπου 600 εκατομμύρια άνθρωποι νοσούν κάθε χρόνο από την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων και περίπου 420.000 άνθρωποι πεθαίνουν, ενώ τα παιδιά κάτω των πέντε ετών συγκαταλέγονται στις ομάδες που επηρεάζονται δυσανάλογα. Η νέα ανασκόπηση υποστηρίζει ότι τα συστήματα ασφάλειας τροφίμων θα πρέπει πλέον να λαμβάνουν υπόψη και τα κλιματικά δεδομένα. Αυτό σημαίνει στενότερη παρακολούθηση των παθογόνων, καλύτερη επιτήρηση των αλλαγών στις συνθήκες παραγωγής και ενσωμάτωση των κλιματικών προβλέψεων στην αξιολόγηση κινδύνου. Πρόσφατη δημοσίευση στο One Health Outlook καταλήγει επίσης ότι η κλιματική μεταβλητότητα επηρεάζει τη δυναμική των παθογόνων, την παραγωγή τοξινών και συνολικά την ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας.
Για την Ευρώπη, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν περιορίζονται στις χώρες όπου παράγονται οι πρώτες ύλες. Η παγκοσμιοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας σημαίνει ότι ένας κλιματικός κίνδυνος σε μία περιοχή μπορεί τελικά να επηρεάσει την ασφάλεια ή τη διαθεσιμότητα ενός προϊόντος σε μια άλλη. Για αυτό οι ερευνητές θεωρούν απαραίτητη την ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης και την προσαρμογή των ελέγχων πριν οι νέες κλιματικές συνθήκες μετατρέψουν τους αναδυόμενους κινδύνους σε συστηματικά προβλήματα για την ασφάλεια των τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Αγωγή κατά μεγάλης αλυσίδας fast food – 68χρονη υποστηρίζει ότι νοσηλεύτηκε με βακτηριακή λοίμωξη μετά την κατανάλωση cheeseburger
- Ελλάδα: Πρόστιμο σε εταιρεία που διακινεί φρούτα και λαχανικά – Οι παραβάσεις που διαπίστωσε η Περιφέρεια Αττικής
- Ανακαλούνται τσιπς με επικίνδυνο «κρυφό» συστατικό – Τι πρέπει να προσέξουν οι καταναλωτές που τα έχουν αγοράσει
- Ανάκληση ντόνατς μετά από καταγγελία καταναλωτή – Το σοβαρό λάθος στην ετικέτα που τον έκανε να αρρωστήσει
- Εργαζόμενος απολύθηκε από μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ γιατί πήρε ένα ψωμάκι που πιθανότατα θα κατέληγε στα σκουπίδια
- Ηλιόσπορος ή πασατέμπος; Ποιος καρπός σε παχαίνει περισσότερο;
- Ζυμαρικά: Αν έχουν περισσότερα από τόσα συστατικά στην ετικέτα, αφήστε τα πίσω στο ράφι!
- HPV: Γιατί ενώ μειώνονται τα περιστατικά τραχήλου της μήτρας, αυξάνονται οι καρκίνοι στόματος και λαιμού στους άνδρες;
- Αυξάνουν τα μεγάλα τατουάζ τον κίνδυνο καρκίνου; Τι αποκαλύπτουν οι νέες μελέτες
