Φανταστείτε έναν γιατρό με λευκή ρόμπα, στηθοσκόπιο στο λαιμό και την άνεση ενός πολυετούς επαγγελματία, να σας κοιτάζει στα μάτια μέσα από την οθόνη του κινητού σας και να σας διαβεβαιώνει ότι μπορείτε να διαλύσετε τις πέτρες στα νεφρά μέσα σε τρεις μέρες χρησιμοποιώντας μόνο νερό καρύδας, λεμόνι και ελαιόλαδο. Ή ακόμα χειρότερα, έναν κορυφαίο ογκολόγο να υπόσχεται ότι ο καρκίνος μπορεί να εξαφανιστεί πλήρως σε μόλις 24 ώρες. Το σκηνικό πείθει, τα σχόλια από κάτω αποθεώνουν τις ικανότητές του και το προφίλ του εκπέμπει κύρος. Υπάρχει ωστόσο μια ανατριχιαστική λεπτομέρεια: ο γιατρός αυτός δεν γεννήθηκε ποτέ. Είναι ένα άψυχο, ψηφιακό κατασκεύασμα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), προγραμματισμένο με έναν και μοναδικό σκοπό, να αδειάσει τις τσέπες σας πουλώντας ελπίδα και επικίνδυνες ψευδαισθήσεις.
Μια σαρωτική διπλή έρευνα του ισπανικού δημοσιογραφικού οργανισμού fact-checking Maldita.es έρχεται να τραβήξει την κουρτίνα σε αυτή τη δυστοπική πραγματικότητα που εκτυλίσσεται ανενόχλητη στα social media. Οι αριθμοί που φέρνει στο φως προκαλούν ίλιγγο. Μόνο στο YouTube, οι ερευνητές εντόπισαν πάνω από χίλια κανάλια που χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να διασπείρουν ιατρική παραπληροφόρηση. Μιλάμε για κανάλια που συγκεντρώνουν αθροιστικά πάνω από 23,7 εκατομμύρια εγγεγραμμένους χρήστες και σχεδόν δύο δισεκατομμύρια προβολές. Είναι χαρακτηριστικό πως περισσότερο από το 77% αυτών των προφίλ ξεφύτρωσε στην πλατφόρμα μέσα σε μόλις ενάμιση χρόνο, μεταξύ Ιανουαρίου 2025 και Ιουλίου 2026. Πίσω από αυτά κρύβονται avatar όπως ο ανύπαρκτος “Dr. Richard Ben”, ο οποίος προωθεί βίντεο υποστηρίζοντας ότι η κατανάλωση επτά συγκεκριμένων φρούτων, όπως το ακτινίδιο και το ρόδι, αρκεί για να σκοτώσει τα καρκινικά κύτταρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένα αυγά σε καφέ και εστιατόρια: Συναγερμός στην Ευρώπη με εκατοντάδες κρούσματα σαλμονέλωσης – 2 νεκροί
Αν όμως στο YouTube η κατάσταση θυμίζει ψηφιακή Άγρια Δύση, αυτό που συμβαίνει στο Instagram ξεπερνά κάθε όριο λογικής και γελοιοποιεί πλήρως τα συστήματα ασφαλείας των μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών. Η έρευνα αποκάλυψε δεκάδες λογαριασμούς “γιατρών” κατασκευασμένων με AI που μετρούν εκατομμύρια ακολούθους και εκατοντάδες εκατομμύρια προβολές. Το πλέον εξοργιστικό είναι πως η Meta, η μητρική εταιρεία του Instagram, έχει χορηγήσει σε κάποιους από αυτούς τους λογαριασμούς το περίφημο μπλε τικ επιβεβαίωσης. Πρόκειται για το σήμα κατατεθέν που υποτίθεται ότι εγγυάται πως η ταχύτητα ενός χρήστη έχει ελεγχθεί ταυτοπροσωπικά με επίσημα έγγραφα. Πώς ακριβώς, λοιπόν, πιστοποίησε η Meta την ταυτότητα μιας σειράς από κώδικες; Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η “Baba Matryona”, μια υποτιθέμενη Σιβηριανή θεραπεύτρια που έχει συγκεντρώσει πάνω από έξι εκατομμύρια προβολές πουλώντας μυστικά για τη θεραπεία της υπέρτασης, επιδεικνύοντας υπερήφανα το μπλε σηματάκι δίπλα στο ψηφιακό της όνομα.
Η απόλυτη γελοιότητα και επικινδυνότητα του συστήματος συνοψίζεται στην περίπτωση του “Dr. Marlon Campbell”. Ο συγκεκριμένος λογαριασμός ξεκίνησε την “ιατρική” του καριέρα στο Instagram ως ένα κυριολεκτικό λεμόνι που φορούσε ιατρική ρόμπα. Στη συνέχεια, η τεχνητή νοημοσύνη τον μετέτρεψε σε γιατρό με ασιατικά χαρακτηριστικά, για να καταλήξει σήμερα να έχει τη μορφή ενός Αφροαμερικανού. Μέσα σε ένα εξάμηνο, άλλαξε το όνομά του τρεις φορές για να ξεγελάσει τον αλγόριθμο, ο οποίος τον αντάμειψε προσφέροντάς του ασύλληπτη προβολή.
Φυσικά, πίσω από τους φιλικούς ψηφιακούς γιατρούς κρύβεται μια εξαιρετικά επικερδής, αυτοματοποιημένη βιομηχανία εξαπάτησης. Το 64% αυτών των λογαριασμών χρησιμοποιεί την επιρροή του για να πουλήσει μη εγκεκριμένα προϊόντα. Μέσω συνδέσμων που παραπέμπουν στο πρόγραμμα συνεργατών της Amazon, οι κατασκευαστές αυτών των προφίλ προωθούν αμφιβόλου ποιότητας συμπληρώματα διατροφής, ροφήματα και “υπερτροφές”, εισπράττοντας προμήθειες από κάθε πώληση. Ο “Dr. Kendrick Harris” και ο λογαριασμός “Felipe Nutrition”, ο οποίος δηλώνει ψευδώς ειδικότητα στην καρδιολογία, πωλούν σκόνες ενέργειας και καθαρότητας νου με το όνομα “Yerba Magic”. Ένα άλλο συμπλήρωμα που προωθήθηκε μέσω αυτού του κυκλώματος, το Soursop Bitters, φέρεται να πούλησε 70.000 μπουκάλια μόνο τον Ιούνιο. Η επιχείρηση είναι τόσο επικερδής που ένας από τους διαχειριστές παραδέχτηκε στους δημοσιογράφους πως ένα τέτοιο viral προφίλ μπορεί να πωληθεί στη μαύρη αγορά έναντι 26.000 ευρώ.
Στον πραγματικό κόσμο, η αντιποίηση ιατρικού επαγγέλματος και η προώθηση προϊόντων υγείας με ψευδείς ιατρικές εγγυήσεις αποτελούν βαρύτατα ποινικά αδικήματα, όπως ορίζει ξεκάθαρα και ο ισπανικός ποινικός κώδικας (άρθρο 403). Στον ψηφιακό κόσμο, ωστόσο, οι τεχνολογικές πλατφόρμες λειτουργούν ως εντολοδόχοι της απάτης, διευκολύνοντας την παραπληροφόρηση. Βάσει του ευρωπαϊκού νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Digital Services Act), κολοσσοί όπως η Meta και η Amazon φέρουν νομική ευθύνη να αποτρέπουν συστημικούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Αξίζει να θυμηθούμε ότι το 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο μαμούθ 120 εκατομμυρίων ευρώ στο X (πρώην Twitter) ακριβώς για την παραπλανητική χρήση των μπλε τικ. Μετά τη δημοσίευση της έρευνας τον Αύγουστο του 2026, η Meta και η Amazon αναγκάστηκαν να δηλώσουν ότι «διερευνούν» το θέμα, κλείνοντας κατόπιν εορτής κάποιους λογαριασμούς.
Η βιομηχανοποίηση της ιατρικής απάτης μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι πια ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά ένας άμεσος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Όταν ένας αλγόριθμος μπορεί μέσα σε δευτερόλεπτα να δημιουργήσει έναν άκρως πειστικό γιατρό, να μεταφράσει τα ψέματά του σε τριάντα γλώσσες, να πάρει την επίσημη πιστοποίηση μιας πολυεθνικής και να στείλει τον ανυποψίαστο χρήστη να αγοράσει “μαγικά φίλτρα” από την Amazon, το σύστημα έχει καταρρεύσει. Οι πλατφόρμες αποδεικνύουν καθημερινά πως, για μερικά κλικ και λίγες χιλιάδες δολάρια από προμήθειες, είναι διατεθειμένες να αφήσουν τη δημόσια υγεία στα χέρια ενός ψηφιακού λεμονιού με στηθοσκόπιο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ξυλιτόλη: Υψηλά επίπεδα στο αίμα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού – Νέα μελέτη
- Ανακαλείται φυστικοβούτυρο – Κίνδυνος από θραύσματα γυαλιού στο άλειμμα
- Σάλτσα ντομάτας: Αν δείτε αυτό το συστατικό στην ετικέτα, αφήστε την πίσω στο ράφι
- Kia: Aνακαλεί 21.290 οχήματα λόγω προβλήματος στους αερόσακους – Γιατί κινδυνεύουν κυρίως τα παιδιά
- Νέο χάπι καίει το λίπος χωρίς την απώλεια μυϊκής μάζας και την ταχεία επαναπρόσληψη βάρους που διαπιστώνεται στα GLP-1 φάρμακα
