Δύο μέχρι σήμερα άγνωστοι ιοί εντοπίστηκαν σε ευρωπαϊκές εκτροφές με λαβράκι, έπειτα από την εμφάνιση μιας ανεξήγητης ασθένειας σε νεαρά ψάρια. Οι επιστήμονες της γαλλικής Υπηρεσίας Τροφίμων, Περιβάλλοντος και Εργασιακής Υγείας και Ασφάλειας (ANSES) διαπίστωσαν ότι οι δύο ιοί ανήκουν σε διαφορετικές οικογένειες, ενώ τα πειράματα που ακολούθησαν έδωσαν σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο μετάδοσής τους και την επίδρασή τους στα ψάρια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένα αυγά σε καφέ και εστιατόρια: Συναγερμός στην Ευρώπη με εκατοντάδες κρούσματα σαλμονέλωσης – 2 νεκροί
Η ανακάλυψη έγινε σε εκκολαπτήριο όπου εκτρέφονταν νεαρά ευρωπαϊκά λαβράκια (Dicentrarchus labrax). Τα ψάρια εμφάνιζαν ασυνήθιστα συμπτώματα, μεταξύ των οποίων φλύκταινες, δερματικές αλλοιώσεις και διογκωμένη κοιλιά. Αν και η θνησιμότητα παρέμενε χαμηλή, τα ψάρια που παρουσίαζαν τα συγκεκριμένα συμπτώματα κρίθηκαν ακατάλληλα προς πώληση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ξυλιτόλη: Υψηλά επίπεδα στο αίμα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού – Νέα μελέτη
Το περιστατικό διερευνήθηκε από τη Μονάδα Ιολογίας, Ανοσολογίας και Οικοτοξικολογίας των Ψαριών (VIMEP) του εργαστηρίου της ANSES στο Ploufragan-Plouzané-Niort. Η γενετική ανάλυση των δειγμάτων αποκάλυψε κάτι απρόσμενο: δεν επρόκειτο για έναν αλλά για δύο νέους ιούς. Ο ένας ονομάστηκε Dicentrarchus labrax pesti-like virus (DLPLV) και ανήκει στην οικογένεια Flaviviridae, ενώ ο δεύτερος ονομάστηκε Dicentrarchus labrax astro-like virus (DLALV) και ανήκει στην οικογένεια Astroviridae. Η επιστημονική μελέτη που περιγράφει και χαρακτηρίζει τους δύο ιούς δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Veterinary Research.
Πώς εντοπίστηκαν οι δύο άγνωστοι ιοί
Η ανίχνευση έγινε χάρη στις σύγχρονες τεχνικές γενετικής ανάλυσης και μεταγονιδιωματικής. Όπως εξηγεί η ANSES, η ανακάλυψη νέων ιών στα ψάρια δεν είναι πλέον ιδιαίτερα ασυνήθιστη, καθώς η εξέλιξη των τεχνικών μεταγονιδιωματικής επιτρέπει στους επιστήμονες να εντοπίζουν μικροοργανισμούς που στο παρελθόν θα ήταν πολύ δύσκολο ή αδύνατο να ανιχνευθούν. Ωστόσο, η συγκεκριμένη περίπτωση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς είναι η πρώτη φορά που ιοί από αυτές τις δύο οικογένειες εντοπίζονται σε ευρωπαϊκό λαβράκι.
Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν στην ανίχνευση του γενετικού υλικού των ιών. Προχώρησαν σε πειράματα προκειμένου να διαπιστώσουν εάν οι δύο ιοί μπορούσαν να μεταδοθούν μεταξύ ψαριών και ποιος θα μπορούσε να είναι ο ρόλος τους στην εμφάνιση της ασθένειας.
Ο ένας ιός φαίνεται να μεταδίδεται μέσω του νερού
Για να μελετήσουν τη μετάδοση, οι επιστήμονες τοποθέτησαν νεαρά λαβράκια που παρουσίαζαν κλινικά συμπτώματα μαζί με υγιή ψάρια. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα ψάρια βρίσκονταν σε άμεση επαφή μέσα στην ίδια δεξαμενή. Σε άλλες, τα υγιή ψάρια τοποθετήθηκαν σε ειδικό καλάθι μέσα στη δεξαμενή, έτσι ώστε να μπορούν να έρχονται σε επαφή με το ίδιο νερό, αλλά όχι μεταξύ τους.
Το αποτέλεσμα ήταν διαφορετικό για τους δύο ιούς. Στην περίπτωση του DLALV, περίπου το ένα τέταρτο των νεαρών ψαριών που βρίσκονταν στο καλάθι εμφάνισε παροδικά φλύκταινες. Ο συγκεκριμένος ιός ανιχνεύθηκε και στα ψάρια αυτά. Το εύρημα υποδηλώνει ότι ο DLALV ενδέχεται να μπορεί να μεταδίδεται μέσω του υδάτινου περιβάλλοντος, χωρίς να απαιτείται άμεση επαφή μεταξύ των ψαριών.
Για τον DLPLV, αντίθετα, τα αποτελέσματα ήταν διαφορετικά. Ο ιός ανιχνεύθηκε μόνο στα νεαρά ψάρια που είχαν έρθει σε άμεση επαφή με φορείς του ιού. Αυτό οδηγεί στην υπόθεση ότι η μετάδοσή του μπορεί να απαιτεί στενότερη επαφή μεταξύ των ψαριών και όχι απλώς κοινό νερό. Στα συγκεκριμένα πειράματα συγκατοίκησης δεν παρατηρήθηκε θνησιμότητα.
Το πείραμα που προκάλεσε θνησιμότητα έως 16%
Οι ερευνητές προχώρησαν και ένα βήμα παραπέρα, μολύνοντας πειραματικά νεαρά λαβράκια είτε με εμβάπτιση σε διαλύματα που περιείχαν τους ιούς είτε μέσω ένεσης. Τα πειράματα αυτά, ωστόσο, δεν αναπαρήγαγαν πλήρως την κλινική εικόνα που είχε παρατηρηθεί στο αρχικό εκκολαπτήριο. Υπήρξε όμως ένα σημαντικό εύρημα στην περίπτωση του DLPLV. Όταν τα νεαρά ψάρια εκτέθηκαν στον ιό μέσω εμβάπτισης, η θνησιμότητα κυμάνθηκε μεταξύ 8% και 16%.
Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι ο συγκεκριμένος ιός μπορεί να έχει παθογονική επίδραση στα νεαρά λαβράκια, όμως οι ερευνητές προειδοποιούν ότι δεν μπορεί να εξαχθεί από αυτά τα πειράματα ένα οριστικό συμπέρασμα για το πόσο σοβαρή είναι η απειλή για την υγεία των ψαριών ή για τον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας. Η διαφορά ανάμεσα στα συμπτώματα που παρατηρήθηκαν στην εκτροφή και σε εκείνα των εργαστηριακών πειραμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική. Σύμφωνα με την ANSES, είναι πιθανό η ασθένεια που εμφανίστηκε στο εκκολαπτήριο να μην οφειλόταν αποκλειστικά στους συγκεκριμένους ιούς, αλλά να προέκυψε από συνδυασμό περισσότερων παραγόντων, όπως άλλοι λοιμώδεις παράγοντες ή περιβαλλοντικές και υγειονομικές συνθήκες.
Με άλλα λόγια, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει δύο νέους ιούς και έχουν δείξει ότι μπορούν να μολύνουν λαβράκια, όμως χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να προσδιοριστεί με ακρίβεια ο ρόλος τους στην ασθένεια.
Κινδυνεύουν οι καταναλωτές;
Η αναφορά στις οικογένειες Flaviviridae και Astroviridae μπορεί εκ πρώτης όψεως να προκαλεί ανησυχία, επειδή στις ίδιες μεγάλες οικογένειες περιλαμβάνονται ιοί που προσβάλλουν και άλλα ζώα, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι δύο νέοι ιοί του λαβρακιού μπορούν να μολύνουν τον άνθρωπο. Η ταξινόμηση σε μια ευρύτερη οικογένεια βασίζεται στη γενετική συγγένεια και δεν σημαίνει ότι όλοι οι ιοί της ίδιας οικογένειας έχουν τις ίδιες ιδιότητες, τους ίδιους ξενιστές ή την ίδια ικανότητα να προκαλούν ασθένεια.
Ο DLPLV είναι ένας ιός που παρουσιάζει ομοιότητες με τους pestivirus, αλλά είναι γενετικά διαφορετικός από τους γνωστούς ιούς που προσβάλλουν θηλαστικά. Αντίστοιχα, τα τελευταία χρόνια έχουν εντοπιστεί πολλοί astro-like ιοί σε ψάρια και άλλους υδρόβιους οργανισμούς. Επομένως, η παρουσία τους σε μια οικογένεια που περιλαμβάνει και ιούς των θηλαστικών δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι μπορούν να περάσουν το φράγμα μεταξύ διαφορετικών ειδών.
Τι σημαίνει η ανακάλυψη για όσους καταναλώνουν λαβράκι
Το συγκεκριμένο σημείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η ANSES δεν αναφέρει ότι οι δύο νέοι ιοί αποτελούν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Η έρευνα επικεντρώθηκε στην υγεία των ψαριών και στη βιοασφάλεια των εκτροφών και δεν περιγράφει περιστατικά ανθρώπινης λοίμωξης. Επιπλέον, τα περιστατικά αφορούσαν νεαρά λαβράκια σε εκκολαπτήριο, τα οποία παρουσίαζαν εμφανείς αλλοιώσεις και κρίθηκαν ακατάλληλα για πώληση. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για αναφορά σε εμπορεύσιμα ενήλικα ψάρια που διατέθηκαν στην αγορά.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν υπάρχει σήμερα τεκμηριωμένη ένδειξη ότι η κατανάλωση λαβρακιού μπορεί να μεταδώσει τους συγκεκριμένους ιούς στον άνθρωπο. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επιστήμονες έχουν ολοκληρώσει τη διερεύνηση όλων των πιθανών ιδιοτήτων τους. Όπως συμβαίνει με κάθε νέο ιό, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια το εύρος των ξενιστών τους, η παθογένεια και η επιδημιολογία τους.
Η ANSES ανέπτυξε και ειδικά τεστ ανίχνευσης
Ένα ακόμη σημαντικό αποτέλεσμα της έρευνας είναι ότι οι επιστήμονες ανέπτυξαν διαγνωστικές δοκιμές PCR για την ανίχνευση των δύο νέων ιών. Για τον DLPLV αναπτύχθηκε επίσης εξέταση για την ανίχνευση ειδικών αντισωμάτων. Τα αντισώματα μπορούν να παραμείνουν στον οργανισμό ακόμη και αφού ο ίδιος ο ιός δεν είναι πλέον ανιχνεύσιμος, γεγονός που επιτρέπει στους ερευνητές να διαπιστώνουν εάν ένα ψάρι έχει προηγουμένως εκτεθεί στον συγκεκριμένο ιό.
Οι νέες μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον ταχύτερο εντοπισμό νέων περιστατικών και επομένως να συμβάλουν στον περιορισμό της διασποράς των ιών μεταξύ εκτροφών. Μάλιστα, οι εξετάσεις αποκάλυψαν την παρουσία του DLPLV και σε δεύτερο εκκολαπτήριο, το οποίο δεν συνδεόταν με την αρχική εγκατάσταση.
Οι ιοί απομακρύνθηκαν από τις εγκαταστάσεις
Σύμφωνα με την ANSES, οι δύο ιοί εξαλείφθηκαν από τις εγκαταστάσεις όπου είχαν εντοπιστεί, μετά την απολύμανση των δεξαμενών, και έκτοτε δεν έχουν αναφερθεί νέα περιστατικά. Η ανακάλυψη αναδεικνύει, σύμφωνα με τους Γάλλους επιστήμονες, το τεράστιο εύρος της ιικής ποικιλότητας που υπάρχει στους υδρόβιους οργανισμούς και την ανάγκη συνεχούς επιτήρησης των εκτροφών.
Το γεγονός ότι ένας νέος ιός εντοπίζεται για πρώτη φορά σε ένα είδος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτελεί νέα απειλή για τη δημόσια υγεία. Στην προκειμένη περίπτωση, τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι το ζήτημα που έχει αναδειχθεί αφορά πρωτίστως την υγεία των νεαρών λαβρακιών και τη βιοασφάλεια των μονάδων υδατοκαλλιέργειας.
Η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική υδατοκαλλιέργεια, καθώς το ευρωπαϊκό λαβράκι αποτελεί βασικό εκτρεφόμενο είδος στη Μεσόγειο. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν παρουσία των δύο νέων ιών στις ελληνικές ιχθυοκαλλιέργειες ή εξάπλωσή τους στη χώρα. Οι επιστήμονες θεωρούν απαραίτητη την επιτήρηση, καθώς πρόκειται για νέους ιούς των οποίων η παθογένεια και το εύρος των ξενιστών δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανακαλείται φυστικοβούτυρο – Κίνδυνος από θραύσματα γυαλιού στο άλειμμα
- Σάλτσα ντομάτας: Αν δείτε αυτό το συστατικό στην ετικέτα, αφήστε την πίσω στο ράφι
- Kia: Aνακαλεί 21.290 οχήματα λόγω προβλήματος στους αερόσακους – Γιατί κινδυνεύουν κυρίως τα παιδιά
- Νέο χάπι καίει το λίπος χωρίς την απώλεια μυϊκής μάζας και την ταχεία επαναπρόσληψη βάρους που διαπιστώνεται στα GLP-1 φάρμακα
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
