Μια ασυνήθιστα εκτεταμένη ανάκληση, που καλύπτει πολλές κατηγορίες ζυμαρικών καθώς και αλεύρι και σιμιγδάλι, αφορά προϊόντα τα οποία είχαν κυκλοφορήσει στην αγορά επί περισσότερο από δύο χρόνια και είχαν φτάσει σε ένα ιδιαίτερα ευρύ δίκτυο πελατών. Στις δημοσιοποιημένες λίστες πωλήσεων περιλαμβάνονται σούπερ μάρκετ, καταστήματα βιολογικών προϊόντων, παντοπωλεία, ξενοδοχεία, επιχειρήσεις εστίασης, αρτοποιεία, συνεταιρισμοί, επαγγελματίες πελάτες και σχολικές μονάδες. Ο λόγος ανάκλησης είναι η παρουσία των μυκοτοξινών T-2 και HT-2 πάνω από τα νομοθετικά όρια, ενώ τα στοιχεία αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη βιομηχανία τροφίμων επειδή ο ίδιος χημικός κίνδυνος εντοπίζεται τόσο σε προϊόντα άλεσης όσο και σε διαφορετικούς τύπους τελικών προϊόντων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 600 ψωμιά από μεγάλο αρτοποιείο – Τα κρίσιμα σημεία ελέγχου πριν ένα προϊόν φτάσει στο ράφι
Τι προκαλούν οι μυκοτοξίνες T-2 και HT-2 στον οργανισμό
Οι T-2 και HT-2 ανήκουν στις τριχοθηκένιες μυκοτοξίνες τύπου Α και παράγονται από διάφορα είδη μυκήτων του γένους Fusarium. Οι συγκεκριμένοι μύκητες προσβάλλουν καλλιέργειες δημητριακών και οι τοξίνες τους μπορούν να περάσουν στα τρόφιμα που παράγονται από αυτά. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι οι μύκητες Fusarium παράγουν διαφορετικές τοξίνες, μεταξύ των οποίων οι T-2 και HT-2, και ότι οι τριχοθηκένιες μυκοτοξίνες μπορεί σε οξεία έκθεση να προκαλέσουν γρήγορο ερεθισμό του δέρματος ή του εντερικού βλεννογόνου και διάρροια. Σε πειραματόζωα έχουν επίσης καταγραφεί επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα έπειτα από χρόνια έκθεση. Η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει κατατάξει τις τοξίνες που προέρχονται από Fusarium sporotrichioides στην Ομάδα 3, δηλαδή στις ουσίες που δεν μπορούν να ταξινομηθούν ως προς την καρκινογόνο δράση τους στον άνθρωπο, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή ανθρώπινα δεδομένα, παρότι έχουν καταγραφεί περιορισμένες ενδείξεις καρκινογένεσης της T-2 σε πειραματόζωα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακλήθηκε και στην Ελλάδα το επικίνδυνο μπαχαρικό με τα 67 follow ups στην ΕΕ – Δείτε τη γνωστή μάρκα με τις αλλεπάλληλες ανακλήσεις
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει αξιολογήσει τις T-2 και HT-2 με βάση, μεταξύ άλλων, τις επιδράσεις τους στο ανοσοποιητικό και αιμοποιητικό σύστημα. Οι επιστημονικές αξιολογήσεις για τις συγκεκριμένες μυκοτοξίνες αποτέλεσαν μέρος της επιστημονικής βάσης πάνω στην οποία διαμορφώθηκε σταδιακά το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Ο ισχύων Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1038 αναφέρει ότι η T-2 μεταβολίζεται γρήγορα σε σειρά προϊόντων, με την HT-2 να αποτελεί σημαντικό μεταβολίτη της.
Ανακλήσεις σε σιμιγδάλι, αλεύρι και διαφορετικούς τύπους ζυμαρικών
Η μεγάλη ανάκληση έγινε στη Γαλλία και αφορά προϊόντα της Terres de Moulin Madame και της σειράς Les Moulinettes. Η αιτία που καταγράφεται στα επίσημα δελτία είναι επίπεδα T-2 και HT-2 υψηλότερα από την κανονιστική τιμή.
Η ανάκληση περιλαμβάνει πολλά προϊόντα ξηρών ζυμαρικών. Στα κοφτά ζυμαρικά από σκληρό σιτάρι περιλαμβάνονται παρτίδες του 2024 και του 2025, σε συσκευασίες 500 γραμμαρίων, 1 κιλού και 10 κιλών. Οι ημερομηνίες ελάχιστης διατηρησιμότητας φτάνουν έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027, ενώ η περίοδος εμπορίας που αναφέρεται είναι από τις 7 Μαρτίου 2024 έως τις 26 Ιουνίου 2026. Στα ζυμαρικά βίδες από σκληρό σιτάρι καταγράφονται επίσης παρτίδες του 2024 και του 2025 και συσκευασίες που φτάνουν τα 10 κιλά. Ανακλήθηκαν ακόμη βίδες ημιολικής άλεσης, από ντίνκελ και από σίκαλη, καθώς και κοφτό μακαρονάκι με πράσινη φακή και με ρεβίθι. Στα τελευταία περιλαμβάνονται τρεις παρτίδες, με ημερομηνίες ελάχιστης διατηρησιμότητας που εκτείνονται από τον Ιούνιο του 2026 έως τον Ιούλιο του 2027. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται επίσης πένες με παντζάρι, οι οποίες είχαν κυκλοφορήσει σε συσκευασίες 500 γραμμαρίων, 1 και 2 κιλών. Και σε αυτή την περίπτωση καταγράφεται ως αιτία η υπέρβαση της κανονιστικής τιμής των T-2 και HT-2.
Ανάμεσα στα προϊόντα βρίσκεται και σιμιγδάλι σκληρού σίτου σε συσκευασίες 500 γραμμαρίων, 1 κιλού και 5 κιλών. Η ανάκληση αφορά την παρτίδα BDCOC/AB/23, με ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 31 Οκτωβρίου 2026. Το προϊόν είχε διατεθεί από τις 7 Μαρτίου 2024 έως τις 26 Ιουνίου 2026 και η γεωγραφική ζώνη πώλησης που δηλώνεται είναι ολόκληρη η Γαλλία. Στην ίδια σειρά ανακλήσεων βρίσκεται λεπτό αλεύρι και αλεύρι ολικής άλεσης από σκληρό σιτάρι. Εδώ εμφανίζεται ένα σημαντικό στοιχείο για την ιχνηλάτηση: το αλεύρι φέρει επίσης τον κωδικό παρτίδας BDCOC/AB/23, την ίδια ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας και τον ίδιο λόγο ανάκλησης με το σιμιγδάλι.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προσδιορίζουν από μόνα τους την ακριβή πηγή της επιμόλυνσης ούτε επιτρέπουν να αποδοθούν όλα τα ανακληθέντα προϊόντα σε μία κοινή παρτίδα δημητριακού. Η παρουσία όμως του ίδιου κωδικού παρτίδας σε δύο διαφορετικά προϊόντα άλεσης δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ιχνηλάτηση της πρώτης ύλης και των σταδίων που προηγούνται της παραγωγής των ζυμαρικών.
Από τα σούπερ μάρκετ μέχρι σχολικές μονάδες
Οι ανακλήσεις αναφέρουν ως περιοχή πώλησης ολόκληρη τη Γαλλία και συνοδεύονται από ξεχωριστά αρχεία με τους πελάτες ή τα σημεία διάθεσης των προϊόντων. Από αυτά προκύπτει ένα δίκτυο που δεν περιορίζεται στο συμβατικό λιανεμπόριο τροφίμων. Στις λίστες εμφανίζονται καταστήματα Biocoop, Carrefour Market και Marcel et Fils, παντοπωλεία, καταστήματα τοπικών και βιολογικών προϊόντων, αρτοποιεία, ξενοδοχεία, επιχειρήσεις εστίασης, παραγωγοί, οργανισμοί και άλλοι επαγγελματικοί πελάτες.
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι σχολικές μονάδες. Σε μία από τις λίστες καταγράφονται τα γυμνάσια Claude Guyot, Félix Tisserand, François de La Grange, Jacques Prévert, Jean Lacaille, Louis Aragon, Louis Pasteur και Louise Michel. Σε άλλο αρχείο εμφανίζονται τα γυμνάσια Bois des Dames, Robert Schumann και Vivant Denon. Η ύπαρξη συσκευασιών των 5 και 10 κιλών σε ορισμένους κωδικούς δείχνει παράλληλα ότι η ανάκληση καλύπτει προϊόντα σε μεγέθη κατάλληλα και για επαγγελματική χρήση, πέρα από τις μικρότερες συσκευασίες λιανικής.
Τι άλλαξε στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2024
Οι συγκεκριμένες ανακλήσεις πραγματοποιούνται δύο χρόνια μετά από μια ουσιαστική αλλαγή στη νομοθεσία για τις T-2 και HT-2. Με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1038 της 9ης Απριλίου 2024 τροποποιήθηκε ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/915 και θεσπίστηκαν μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα για το άθροισμα των δύο μυκοτοξινών σε συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων. Οι διατάξεις εφαρμόζονται από την 1η Ιουλίου 2024. Για τα περισσότερα μη επεξεργασμένα δημητριακά προβλέπεται μέγιστο επίπεδο 50 μg/kg, με διαφορετικά όρια για συγκεκριμένα δημητριακά. Για τα μη επεξεργασμένα σπέρματα σκληρού σίτου το όριο είναι 100 μg/kg. Στα προϊόντα άλεσης δημητριακών το γενικό μέγιστο επίπεδο είναι 20 μg/kg, με ειδικές εξαιρέσεις, ενώ στα ξηρά ζυμαρικά με περιεκτικότητα σε νερό περίπου 12% έχει επίσης οριστεί στα 20 μg/kg.
Τι σημαίνει για τους ελέγχους της βιομηχανίας τροφίμων
Η έκταση της γαλλικής ανάκλησης δείχνει τις πρακτικές συνέπειες που μπορεί να έχει ένας χημικός επιμολυντής όταν βρίσκεται σε πρώτη ύλη ή ενδιάμεσο προϊόν που χρησιμοποιείται σε περισσότερους κωδικούς τροφίμων. Το ίδιο δημητριακό ή προϊόν άλεσης μπορεί να συνδέεται με διαφορετικές ημερομηνίες παραγωγής, συνταγές, μεγέθη συσκευασίας και κατηγορίες πελατών.
Για μύλους, βιομηχανίες ζυμαρικών, αρτοποιίες και επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν δημητριακά και προϊόντα άλεσης, τα όρια των T-2 και HT-2 πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην αξιολόγηση των χημικών κινδύνων και στα προγράμματα ελέγχου των πρώτων υλών. Η επιλογή προμηθευτών, η δειγματοληψία, οι εργαστηριακές αναλύσεις για μυκοτοξίνες και η αντιστοίχιση κάθε παρτίδας πρώτης ύλης με τις παρτίδες τελικών προϊόντων αποκτούν άμεση επιχειρησιακή διάσταση όταν απαιτείται ανάκληση.
Η περίπτωση της παρτίδας BDCOC/AB/23 είναι χαρακτηριστική για τη λειτουργία της ιχνηλασιμότητας. Ο ίδιος κωδικός εμφανίζεται σε ανακληθέν σιμιγδάλι και αλεύρι, ενώ οι ίδιες μυκοτοξίνες αποτελούν την αιτία ανάκλησης πολλών τελικών προϊόντων. Τα δημόσια στοιχεία δεν τεκμηριώνουν ότι όλα προέρχονται από μία κοινή παρτίδα δημητριακού. Για μια επιχείρηση τροφίμων, όμως, ένα τέτοιο περιστατικό απαιτεί δυνατότητα παρακολούθησης της πρώτης ύλης προς τα πίσω, μέχρι την προέλευση και την παραλαβή της, και προς τα εμπρός, μέχρι τους κωδικούς προϊόντων και τους πελάτες στους οποίους διατέθηκαν.
Οι μυκοτοξίνες σχηματίζονται πριν από πολλά από τα στάδια που ελέγχει η μεταποιητική βιομηχανία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι οι μύκητες Fusarium και οι τοξίνες τους εμφανίζονται σε διαφορετικές καλλιέργειες δημητριακών. Η εφαρμογή δεσμευτικών μέγιστων επιπέδων για T-2 και HT-2 από το 2024 μεταφέρει συνεπώς το βάρος του ελέγχου αρκετά πίσω στην παραγωγική αλυσίδα: από το τελικό ζυμαρικό στο αλεύρι και το σιμιγδάλι και από εκεί στην παρτίδα του δημητριακού που εισέρχεται στη μεταποίηση.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Γιατί μυρίζει η αποχέτευση στην κουζίνα ή στο μπάνιο; Πού οφείλεται και ποιες λύσεις βοηθούν πραγματικά
- Ελλάδα: 6χρονος με σπάνιο σύνδρομο εγκαύματος δέρματος από σταφυλόκοκκο – Πόνος 10/10 στο νοσοκομείο
- Πατάτες τηγανητές: Το απλό κόλπο στην κουζίνα σας για να απορροφούν λιγότερο λάδι σύμφωνα με νέα μελέτη
- Τέλος το “γλέντι” της βιομηχανίας τροφίμων: Η ΕΕ ανοίγει -επιτέλους- τον φάκελο των UPF, στο τραπέζι νέοι κανόνες
- Νέα διάσταση στην υπόθεση των γλυκών που ανακάλεσε ο ΕΦΕΤ – Στη λίστα της ΕΕ για υποψίες απάτης
- Φέτα και άλλα ελληνικά τυριά: Γερμανικοί έλεγχοι, επιθεωρήσεις και αναλύσεις DNA αποκαλύπτουν νοθεία και παραπλάνηση
