Η απόφαση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του Δικαστηρίου της ΕΕ στο πεδίο των κρατικών μέτρων αντιμετώπισης της ακρίβειας
Αντίθετη προς το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε το Δικαστήριο της ΕΕ την ουγγρική νομοθεσία που υποχρέωνε τις μεγάλες αλυσίδες λιανικής τροφίμων να εφαρμόζουν συγκεκριμένες μειώσεις τιμών σε βασικά προϊόντα, στο πλαίσιο των μέτρων που είχε υιοθετήσει η Βουδαπέστη για την αντιμετώπιση της εκτίναξης του πληθωρισμού μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Με απόφαση που εξέδωσε σήμερα 18 Ιουνίου 2026 στην υπόθεση C-658/24 «Penny Market», το Δικαστήριο έκρινε ότι το επίμαχο καθεστώς παραβιάζει τόσο τον κανονισμό για την κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων όσο και την ευρωπαϊκή οδηγία για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά.
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν η Ουγγαρία εισήγαγε, τον Μάιο του 2023, ένα σύστημα υποχρεωτικών προσφορών για τις μεγάλες επιχειρήσεις λιανικής πώλησης τροφίμων. Οι εταιρείες με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω συγκεκριμένου ορίου όφειλαν να διαθέτουν ορισμένες κατηγορίες προϊόντων σε τιμή τουλάχιστον 15% χαμηλότερη από τη χαμηλότερη τιμή που είχαν εφαρμόσει κατά τις προηγούμενες 30 ημέρες. Παράλληλα, υποχρεώνονταν να διατηρούν ελάχιστες ποσότητες αποθεμάτων κατά τη διάρκεια της περιόδου των προσφορών.
Τον Μάρτιο του 2024 οι ουγγρικές αρχές επέβαλαν πρόστιμο στην αλυσίδα Penny Market, μέλος του γερμανικού ομίλου REWE, καθώς κατά τη διάρκεια ελέγχου διαπιστώθηκε ότι δύο προϊόντα που υπάγονταν στο καθεστώς των υποχρεωτικών εκπτώσεων δεν βρίσκονταν στα ράφια καταστήματος της εταιρείας. Η επιχείρηση προσέφυγε στα ουγγρικά δικαστήρια, υποστηρίζοντας ότι η έλλειψη οφειλόταν σε καθυστέρηση παραδόσεων και ότι υπήρχε διαθέσιμο υποκατάστατο προϊόν. Το Ανώτερο Δικαστήριο του Γκιόρ υπέβαλε προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο της ΕΕ ζητώντας να διευκρινιστεί κατά πόσο το ουγγρικό σύστημα συμβιβάζεται με το ενωσιακό δίκαιο.
Στην απόφασή του, το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η υποχρέωση πώλησης συγκεκριμένων προϊόντων σε προκαθορισμένα μειωμένη τιμή και σε καθορισμένες ελάχιστες ποσότητες περιορίζει τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να καθορίζουν ελεύθερα τις εμπορικές τους επιλογές. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι λιανοπωλητές στερούνται τη δυνατότητα να αποφασίζουν τις τιμές και τις ποσότητες πώλησης με βάση οικονομικά κριτήρια και τις συνθήκες της αγοράς, γεγονός που θίγει τον ελεύθερο ανταγωνισμό.
Το Δικαστήριο εξέτασε επίσης τον ισχυρισμό της ουγγρικής κυβέρνησης ότι τα μέτρα ήταν αναγκαία για την καταπολέμηση του πληθωρισμού και τη διασφάλιση πρόσβασης των οικονομικά ασθενέστερων καταναλωτών σε βασικά τρόφιμα. Ωστόσο έκρινε ότι η νομοθεσία δεν πληροί την αρχή της αναλογικότητας, καθώς δεν εφαρμόζεται με τρόπο ικανό να επιτύχει αποτελεσματικά τους επιδιωκόμενους στόχους. Οι δικαστές σημειώνουν ότι οι επιχειρήσεις που υπάγονταν στο μέτρο ήταν μόνο όσες ξεπερνούσαν συγκεκριμένο όριο κύκλου εργασιών, δηλαδή κυρίως μεγάλες αλυσίδες εγκατεστημένες σε αστικά κέντρα. Ως αποτέλεσμα, σημαντικό μέρος των καταναλωτών που υποτίθεται ότι θα ωφελούνταν από τις χαμηλότερες τιμές δεν είχε στην πράξη εύκολη πρόσβαση στα προϊόντα που πωλούνταν με έκπτωση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά του Δικαστηρίου στο ενδεχόμενο έμμεσης διάκρισης εις βάρος επιχειρήσεων εγκατεστημένων εκτός Ουγγαρίας. Το ΔΕΕ επισημαίνει ότι το εθνικό δικαστήριο θα πρέπει να εξετάσει αν ορισμένες μεγάλες ουγγρικές αλυσίδες εξαιρούνταν ουσιαστικά από την εφαρμογή του νόμου λόγω του τρόπου οργάνωσης και καταγραφής της δραστηριότητάς τους, γεγονός που θα μπορούσε να συνιστά παραβίαση των κανόνων της εσωτερικής αγοράς. Ακόμη όμως και αν δεν διαπιστωθεί τέτοια διάκριση, το Δικαστήριο καταλήγει ότι η ουγγρική νομοθεσία παραμένει ασύμβατη με το ενωσιακό δίκαιο, καθώς δεν αποδεικνύεται ότι μπορεί να επιτύχει τους στόχους για τους οποίους θεσπίστηκε.
Η απόφαση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του Δικαστηρίου της ΕΕ στο πεδίο των κρατικών μέτρων αντιμετώπισης της ακρίβειας, θέτοντας σαφή όρια στις δυνατότητες των κυβερνήσεων να επιβάλλουν υποχρεωτικές εμπορικές πρακτικές σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, ακόμη και όταν επικαλούνται λόγους προστασίας των καταναλωτών και αντιμετώπισης πληθωριστικών πιέσεων.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ουγγρική κυβέρνηση εξακολουθεί να εφαρμόζει παρεμβάσεις στην αγορά τροφίμων με στόχο τον περιορισμό του πληθωρισμού. Τον Μάρτιο του 2025 η Βουδαπέστη επέβαλε ανώτατο περιθώριο κέρδους 10% σε περίπου 1.000 προϊόντα από 30 βασικές κατηγορίες τροφίμων, μεταξύ των οποίων γάλα, αυγά, αλεύρι, ζάχαρη και κρέας. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι το μέτρο οδήγησε σε μέση μείωση τιμών 16%, ενώ σε ορισμένα προϊόντα οι μειώσεις ξεπέρασαν το 50%.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ουγγρικά μέτρα κατά της ακρίβειας βρίσκονται στο μικροσκόπιο της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης. Τον Σεπτέμβριο του 2024 το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε δικαιώσει την αλυσίδα SPAR σε υπόθεση που αφορούσε την επιβολή καθορισμένων τιμών σε βασικά τρόφιμα. Οι δικαστές είχαν κρίνει τότε ότι οι σχετικές ρυθμίσεις παραβίαζαν το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κοινή οργάνωση των αγορών αγροτικών προϊόντων, καθώς περιόριζαν τη λειτουργία του ανταγωνισμού και την ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά. Η νέα απόφαση για την Penny Market ενισχύει τη νομολογία του Δικαστηρίου απέναντι σε κρατικές παρεμβάσεις που επηρεάζουν άμεσα τη διαμόρφωση τιμών και τις εμπορικές αποφάσεις των επιχειρήσεων, ακόμη και όταν αυτές δικαιολογούνται από την ανάγκη αντιμετώπισης του πληθωρισμού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μολυσμένη αθερίνα διακινήθηκε στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας – Περιέχει PFOS 324% πάνω από το επιτρεπόμενο όριο
- Καταγγελία για έντομα σε ζυμαρικά: Απόφαση-σταθμός του δικαστηρίου – Δικαίωσε το site στην αγωγή της εταιρείας που ζητούσε 250.000€
- Τρόφιμο που πωλείται και στην Ελλάδα ανακαλείται για καρκινογόνες ουσίες – Δείτε αν το έχετε αγοράσει (φωτογραφία)
- ΕΕ: Το τέλος των χυμών όπως τους ξέραμε – Σε ισχύ από τις 14 Ιουνίου η νέα “συνταγή”
- Το μεγάλο λάθος της βιομηχανίας τροφίμων αποκαλύπτει μελέτη Ελλήνων ερευνητών
- Λιναρόσπορος: Τους κινδύνους από το δημοφιλές superfood επιβεβαιώνει το BfR – Ποια ποσότητα θεωρείται ασφαλής
- Λαγοκέφαλος: Ακρωτηριασμός 56χρονου ενώ κολυμπούσε – 46χρονος στην εντατική μετά την κατανάλωσή του – 27 θάνατοι στη Μεσόγειο
- Τα κανόλι του Μονταλμπάνο στο επίκεντρο ανάκλησης λόγω χρωστικών E140 και E141
- Ελλάδα: Θωρακίστε την επιχείρησή σας από κακόβουλες ενέργειες – Διαδικτυακό σεμινάριο Food Defence από TÜV NORD Hellas και cibum
