Οι κίνδυνοι από τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων στην παιδική και εφηβική ηλικία φαίνεται να είναι ευρύτεροι από τις επιπτώσεις που μέχρι σήμερα είχαν βρεθεί στο επίκεντρο της συζήτησης. Μια μεγάλη συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Archives of Disease in Childhood και παρουσιάστηκε στη συνέχεια από το Nature καταγράφει ενδείξεις επιβάρυνσης σε πολλαπλούς τομείς της υγείας των παιδιών και των νέων, από το αναπνευστικό και τη στοματική υγεία έως την ψυχική υγεία και την έναρξη του συμβατικού καπνίσματος.
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε τη βιβλιογραφία που είχε δημοσιευθεί έως τον Σεπτέμβριο του 2025. Από 14.026 άρθρα που εντοπίστηκαν αρχικά, οι ερευνητές αξιολόγησαν 325 πλήρη κείμενα και τελικά συμπεριέλαβαν 81 μελέτες, οι οποίες αφορούσαν παιδιά και νέους ηλικίας από 0 έως 19 ετών. Οι μελέτες κάλυπταν οκτώ μεγάλες κατηγορίες επιπτώσεων: αναπνευστική υγεία, ψυχική υγεία, έναρξη καπνίσματος, στοματική και οδοντική υγεία, αλλεργίες, ύπνο, συμπτώματα από τα μάτια και περιγεννητικές επιπτώσεις σε βρέφη που είχαν εκτεθεί στη νικοτίνη κατά την εγκυμοσύνη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βρέθηκε σαλμονέλα σε πιπέρι μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα – Παγκόσμιος συναγερμός (φωτογραφία)
Από τον βήχα και τον συριγμό έως την ψυχική υγεία
Στο αναπνευστικό, οι συσχετίσεις ήταν από τις πιο σταθερές που καταγράφηκαν στην ανασκόπηση. Οι νέοι που χρησιμοποιούσαν ηλεκτρονικά τσιγάρα εμφάνιζαν συχνότερα βήχα, συριγμό και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με το αναπνευστικό, μεταξύ των οποίων και συμπτώματα βρογχίτιδας. Οι συγγραφείς του Nature σημειώνουν ότι η εισπνοή θερμών αερίων και χημικών ουσιών μπορεί επίσης να συνδέεται με προβλήματα στη στοματική και οδοντική υγεία, όπως φλεγμονή των ούλων, στοματικά έλκη και ξηροστομία.
Ενδείξεις προβλημάτων καταγράφηκαν και σε άλλους τομείς. Η ανασκόπηση εντόπισε συσχετίσεις με οφθαλμικά συμπτώματα, όπως ερεθισμό, ξηρότητα, θολή όραση και πόνο, ενώ αναφέρθηκαν επίσης αλλεργικές εκδηλώσεις και διαταραχές του ύπνου. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ορισμένες από αυτές τις κατηγορίες βασίζονται σε μικρότερη ή πιο περιορισμένη βάση δεδομένων σε σχέση με τα αναπνευστικά συμπτώματα και την έναρξη καπνίσματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα για την ψυχική υγεία. Στις μελέτες που εξετάστηκαν, η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων συνδέθηκε με υψηλότερα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης και διαταραχής πανικού. Το Nature, παρουσιάζοντας τα ευρήματα της ανασκόπησης, αναφέρει επίσης συσχέτιση με ανηδονία και αυτοκτονικό ιδεασμό. Σύμφωνα με την παρουσίαση των συγγραφέων, οι νέοι που χρησιμοποιούσαν ηλεκτρονικά τσιγάρα είχαν σχεδόν διπλάσια πιθανότητα από τους μη χρήστες να αναφέρουν αυτοκτονικές σκέψεις ή σχέδια ή απόπειρες αυτοκτονίας.
Η νικοτίνη και ο εφηβικός εγκέφαλος
Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι ερευνητές ανησυχούν ιδιαίτερα για τους ανηλίκους είναι η νικοτίνη. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορούν να αποδίδουν νικοτίνη σε υψηλές συγκεντρώσεις και, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται άλατα νικοτίνης, η απορρόφηση μπορεί να είναι γρήγορη. Η νικοτίνη είναι εξαιρετικά εθιστική και η έκθεση κατά την εφηβεία έχει συνδεθεί εδώ και χρόνια με επιδράσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Η συστηματική ανασκόπηση επισημαίνει ότι ακόμη και περιστασιακή χρήση μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα εξάρτησης. Επιθυμία για νικοτίνη, ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης και συμπτώματα στέρησης μπορούν να εμφανιστούν μετά από σχετικά σύντομο διάστημα χρήσης, σύμφωνα με τα δεδομένα που εξετάστηκαν.
Παράλληλα, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν περιέχουν αποκλειστικά νικοτίνη. Ανάλογα με το προϊόν, το υγρό ή το αερόλυμα μπορεί να περιλαμβάνει αρωματικές ουσίες, προπυλενογλυκόλη, μέταλλα, μεταξύ των οποίων μόλυβδο, και άλλες χημικές ουσίες. Σε μη ρυθμιζόμενα προϊόντα έχουν αναφερθεί ακόμη και συνθετικά κανναβινοειδή ή άλλες ψυχοδραστικές ουσίες. Η σύνθεση των προϊόντων παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις, γεγονός που αποτελεί μία από τις δυσκολίες στην εκτίμηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεών τους.
Το vaping και η μετάβαση στο συμβατικό τσιγάρο
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της ανασκόπησης αφορά παιδιά και εφήβους που δεν είχαν καπνίσει ποτέ συμβατικό τσιγάρο. Στις διαχρονικές μελέτες που εξετάστηκαν, η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου συσχετίστηκε ισχυρά με μεταγενέστερη έναρξη του καπνίσματος.
Το Nature αναφέρει ότι οι νέοι χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων είχαν, ανάλογα με τη μελέτη, περίπου 2 έως 12 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αρχίσουν στη συνέχεια να καπνίζουν συμβατικά τσιγάρα σε σχέση με όσους δεν χρησιμοποιούσαν ηλεκτρονικά τσιγάρα. Η ίδια η συστηματική ανασκόπηση χαρακτηρίζει τα δεδομένα από διαχρονικές μελέτες ως ισχυρή ένδειξη ότι το vaping προβλέπει και αυξάνει τον κίνδυνο έναρξης συμβατικού καπνίσματος στους νέους που δεν είχαν προηγουμένως καπνίσει.
Πρόκειται για εύρημα ιδιαίτερης σημασίας, καθώς τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δημιουργήθηκαν αρχικά ως προϊόντα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν ενήλικες καπνιστές να διακόψουν το κάπνισμα. Πράγματι, το Nature σημειώνει ότι μετα-ανάλυση του 2026 έχει βρει ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορούν να είναι αποτελεσματικότερα από άλλες θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης για ορισμένους ενήλικες που θέλουν να σταματήσουν το κάπνισμα. Αυτό όμως αφορά ήδη καπνιστές και δεν μεταφράζεται σε ένδειξη ότι τα προϊόντα είναι κατάλληλα ή ασφαλή για παιδιά και εφήβους που δεν καπνίζουν.
Τι συμβαίνει κατά την εγκυμοσύνη
Η ανασκόπηση εξέτασε και τις επιπτώσεις της έκθεσης στη νικοτίνη κατά την εγκυμοσύνη. Στα βρέφη που είχαν εκτεθεί σε vaping κατά την ενδομήτρια ζωή καταγράφηκαν συσχετίσεις με αυξημένα ποσοστά πρόωρου τοκετού, χαμηλού βάρους γέννησης για την ηλικία κύησης, μη φυσιολογικών αντανακλαστικών και κινητικής ανωριμότητας. Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων στα παιδιά παραμένουν άγνωστα. Τα προϊόντα αυτά είναι σχετικά νέα και, επομένως, δεν υπάρχει ακόμη η χρονική απόσταση που απαιτείται για να αποτυπωθούν πλήρως πιθανές επιπτώσεις μετά από δεκαετίες έκθεσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ήδη ενδείξεις βλάβης, αλλά ότι η επιστημονική εικόνα για το μακροπρόθεσμο φορτίο της χρήσης δεν έχει ολοκληρωθεί.
Γιατί οι ερευνητές ζητούν αυστηρότερο πλαίσιο
Η δημοσίευση στο Nature υπογραμμίζει ότι η σημερινή εικόνα απέχει από την αρχική αντίληψη πως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα αποτελούν απλώς μια εναλλακτική λύση για ενήλικες καπνιστές. Οι ερευνητές εστιάζουν ιδιαίτερα στην προσέλκυση των νέων μέσω γλυκών και φρουτώδων γεύσεων, αρωμάτων και πολύχρωμων συσκευασιών, ενώ η συστηματική ανασκόπηση καταλήγει ότι απαιτείται ισχυρότερο κανονιστικό πλαίσιο για την προστασία των παιδιών και των εφήβων.
Ήδη αρκετές χώρες έχουν λάβει μέτρα για τον περιορισμό της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων από ανηλίκους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, έχει θεσπιστεί το Tobacco and Vapes Act, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η εφαρμογή περαιτέρω μέτρων σχετικά με τη συσκευασία, την εμφάνιση των προϊόντων και την προβολή τους στα σημεία πώλησης.
Επιστημονική τεκμηρίωση:
Impacts of vaping on children and young people: a systematic review
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Πρόστιμο 20.000 ευρώ σε σούπερ μάρκετ για παραπλανητική διαφήμιση σε ντομάτες και πιπεριές
- Ανακαλούνται κατεψυγμένα λαχανικά σε σακούλα – Εκτός από πατάτα, καρότο και αρακά περιέχουν και τοξικό φυτό
- Ανακαλούνται περισσότερες από 4,5 εκατομμύρια βούρτσες ψησταριάς λόγω κινδύνου κατάποσης μεταλλικών τριχών
- Σολομός Ατλαντικού: Γιατί 120 σεφ με αστέρια Michelin τον βγάζουν από τα πιάτα τους;
- Μόλυβδος στα ταμπόν: Ομαδική αγωγή κατά της Tampax για παραπλανητική ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με την ασφάλειά των προϊόντων
- «Σχεδόν έχασα το παιδί μου»: Η εφιαλτική περιπέτεια δύο οικογενειών από μολυσμένο γάλα – Οργή για την «ασυλία» στον παραγωγό (φωτογραφίες & video)
- Γιατί πρέπει να αποφεύγουμε τα γλυκά όταν παίρνουμε αντιβίωση – Μελέτη
