Νέα έρευνα αναδεικνύει ότι το ωμέγα-3 λιπαρό οξύ EPA ενδέχεται να εμποδίζει την αυτοεπισκευή του εγκεφάλου υπό συγκεκριμένες συνθήκες
Το ιχθυέλαιο έχει για χρόνια παρουσιαστεί ως ένα από τα πιο ωφέλιμα συμπληρώματα διατροφής για την υγεία του εγκεφάλου, με δεκάδες μελέτες να συνδέουν τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα με βελτιωμένη νοητική λειτουργία και μειωμένο κίνδυνο νευροεκφυλιστικών νόσων. Μια νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports από ερευνητές του Medical University of South Carolina έρχεται να περιπλέξει σημαντικά αυτή την εικόνα, δείχνοντας ότι σε ανθρώπους με ιστορικό επαναλαμβανόμενων ήπιων τραυματικών κακώσεων εγκεφάλου, ένα από τα κύρια λιπαρά οξέα του ιχθυελαίου, το EPA (εικοσαπεντανοϊκό οξύ), μπορεί να εμποδίζει την αυτοεπισκευή του εγκεφάλου αντί να την ενισχύει.
Η έρευνα διεξήχθη υπό την καθοδήγηση του νευροεπιστήμονα Onder Albayram, αναπληρωτή καθηγητή στο MUSC και μέλους της National Trauma Society Committee, ο οποίος συνεργάστηκε με ερευνητές από το Cold Spring Harbor Laboratory και άλλα ιδρύματα. Η ομάδα εστίασε στις βιολογικές διαδικασίες επισκευής των αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου μετά από κάκωση, μια περιοχή που μέχρι τώρα δεν είχε διερευνηθεί σε σχέση με τη μακροχρόνια λήψη ωμέγα-3 συμπληρωμάτων.
Πώς το EPA παρεμβαίνει στην αγγειακή επισκευή
Το κεντρικό εύρημα της μελέτης είναι αυτό που οι ερευνητές ονομάζουν «μεταβολική ευπάθεια εξαρτώμενη από το πλαίσιο», δηλαδή η ικανότητα αποκατάστασης του εγκεφάλου μειώνεται υπό συγκεκριμένες συνθήκες λόγω της συσσώρευσης EPA. Σε πειραματικά μοντέλα με ποντίκια που έλαβαν ιχθυέλαιο μακροχρόνια και στη συνέχεια υπέστησαν επαναλαμβανόμενες ήπιες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, παρατηρήθηκε χειρότερη νευρολογική απόδοση και χωρική μάθηση με την πάροδο του χρόνου, καθώς και σαφή ενδείξεια αγγειακής συσσώρευσης ταυ πρωτεΐνης στον εγκεφαλικό φλοιό, ενός χαρακτηριστικού ευρήματος στη χρόνια τραυματική εγκεφαλοπάθεια (CTE).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πολυετής μόλυνση σε 4 μονάδες επεξεργασίας τόνου και σολομού – Εντοπίστηκε λιστέρια ακόμη και στις σκούπες!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ| DNA τροφίμων βρήκαν οι επιστήμονες στην Ιερά Σινδόνη
Στα ανθρώπινα μικροαγγειακά ενδοθηλιακά κύτταρα του εγκεφάλου, που αποτελούν μέρος του φραγμού αίματος-εγκεφάλου, το EPA αλλά όχι το DHA συνδέθηκε με μειωμένη ικανότητα επισκευής, εύρημα που συμπίπτει με τα αποτελέσματα των ζωικών μοντέλων. Συγκεκριμένα, το EPA φάνηκε να αδυνατίζει τα σήματα νεοαγγειογένεσης, δηλαδή της δημιουργίας νέων αιμοφόρων αγγείων, και να διαταράσσει την ακεραιότητα του ενδοθηλιακού φραγμού. Για να δοθεί διαμεταφραστική διάσταση στα ευρήματα, η ομάδα ανέλυσε και μεταθανάτιο εγκεφαλικό ιστό από ατόμα με επιβεβαιωμένη CTE και ιστορικό επαναλαμβανόμενων κακώσεων, βρίσκοντας ενδείξεις διαταραχής της λιπιδικής ισορροπίας και μειωμένης αγγειακής σταθερότητας που συνάδουν με τα ευρήματα της κυτταρικής και ζωικής έρευνας.
Τι σημαίνει αυτό για όσους παίρνουν ιχθυέλαιο
Ο Albayram τόνισε ρητά ότι τα ευρήματα δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως καθολική προειδοποίηση κατά του ιχθυελαίου. «Δεν λέω ότι το ιχθυέλαιο είναι καλό ή κακό με κάποιον καθολικό τρόπο», δήλωσε. «Αυτό που αναδεικνύουν τα δεδομένα μας είναι ότι η βιολογία εξαρτάται από το πλαίσιο. Πρέπει να κατανοήσουμε πώς αυτά τα συμπληρώματα συμπεριφέρονται στο σώμα με την πάροδο του χρόνου, αντί να υποθέτουμε ότι το ίδιο αποτέλεσμα ισχύει για όλους.»
Σημαντική είναι επίσης η διάκριση μεταξύ EPA και DHA, των δύο κύριων ωμέγα-3 λιπαρών οξέων που περιέχει το ιχθυέλαιο. Ενώ το DHA είναι γνωστό για τον ευεργετικό του ρόλο στις νευρωνικές μεμβράνες και εμφανίζεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στον εγκέφαλο, το EPA ακολουθεί διαφορετικές μεταβολικές οδούς και ενσωματώνεται λιγότερο στις εγκεφαλικές δομές, με αποτελέσματα που ποικίλλουν ανάλογα με τη διάρκεια παρουσίας του και τις περιβάλλουσες βιολογικές συνθήκες. Στον ανθρώπινο ιστό CTE, οι ερευνητές εντόπισαν συγκλίνουσες υπογραφές αλλοιωμένου λιπιδικού μεταβολισμού και μειωμένης αγγειακής σταθερότητας, χωρίς ωστόσο να μπορούν να αποδείξουν αιτιώδη σχέση από μεταθανάτιο ιστό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βασίλης Ρουμπής: «Η καθημερινή απόλαυση μπορεί να είναι ταυτόχρονα φυσική, ποιοτική και ωφέλιμη»
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Mitsubishi: Με διακανονισμό ύψους 8,5 εκατομμυρίων «κλείνει» το θέμα με τους ελαττωματικούς αερόσακους
Η ομάδα σχεδιάζει να συνεχίσει τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο το EPA κινείται μέσα στον οργανισμό, συμπεριλαμβανομένης της απορρόφησης, μεταφοράς και κατανομής του, με ιδιαίτερη έμφαση στους μηχανισμούς που ελέγχουν τη μετακίνηση λιπαρών οξέων μεταξύ των ιστών. Η έρευνα αυτή, όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο Albayram, αποτελεί ένα σημείο εκκίνησης και όχι ένα οριστικό συμπέρασμα, αλλά θέτει για πρώτη φορά ένα πλαίσιο για να τεθούν καλύτερες, πιο ελέγξιμες ερωτήσεις στον τομέα της ακριβούς διατροφής στη νευροεπιστήμη.
