Το καστορέλαιο έχει μακρά ιστορία στη λαϊκή και παραδοσιακή ιατρική, όμως τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει νέα δημοτικότητα μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου του αποδίδονται ιδιότητες που εκτείνονται από την ταχύτερη ανάπτυξη των μαλλιών και τη βελτίωση του δέρματος μέχρι την απώλεια βάρους και την «αποτοξίνωση» του οργανισμού. Η σύγχρονη επιστημονική εικόνα είναι αρκετά πιο περιορισμένη. Το καστορέλαιο έχει ορισμένες αναγνωρισμένες χρήσεις, αλλά για πολλές από τις δημοφιλείς εφαρμογές του τα διαθέσιμα στοιχεία παραμένουν ανεπαρκή. Το έλαιο προέρχεται από τους σπόρους του φυτού Ricinus communis και περίπου το 90% των λιπαρών οξέων του είναι ρικινελαϊκό οξύ, ένα συστατικό που θεωρείται υπεύθυνο για αρκετές από τις βιολογικές του δράσεις. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να μην συγχέεται το καστορέλαιο με τη ρικίνη, την εξαιρετικά τοξική πρωτεΐνη που υπάρχει στους σπόρους του φυτού. Η ρικίνη δεν περνά στο καθαρισμένο καστορέλαιο κατά την κατάλληλη επεξεργασία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 48 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 7 έμειναν τυφλοί από νοθευμένο αλκοόλ – Μπορούμε να καταλάβουμε αν ένα ποτό είναι νοθευμένο;
Η χρήση που έχει πραγματικά τεκμηριωθεί
Η πιο σαφώς αναγνωρισμένη φαρμακευτική χρήση του καστορέλαιου είναι ως διεγερτικό καθαρτικό για περιστασιακή δυσκοιλιότητα. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων αναφέρει ότι τα κατάλληλα παρασκευάσματα καστορέλαιου μπορούν να χρησιμοποιούνται βραχυπρόθεσμα για αυτόν τον σκοπό σε ενήλικες. Όταν καταναλώνεται, το καστορέλαιο διασπάται και απελευθερώνει ρικινελαϊκό οξύ, το οποίο αυξάνει την κινητικότητα του εντέρου και επηρεάζει τη διακίνηση υγρών, διευκολύνοντας την αποβολή των κοπράνων.
Η χρήση του όμως δεν είναι απαλλαγμένη από ανεπιθύμητες ενέργειες. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων αναφέρει μεταξύ άλλων ναυτία, εμετό, κοιλιακές κράμπες και έντονη διάρροια, ενώ η παρατεταμένη χρήση μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Για αυτό η χρήση του ως καθαρτικού δεν πρέπει να παρατείνεται πέρα από μία εβδομάδα χωρίς ιατρική επίβλεψη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 5 θάνατοι από το «σαρκοφάγο» βακτήριο που προκαλεί σοβαρή λοίμωξη μέσω μιας απλής πληγής – Η προειδοποίηση των αρχών
Τι ισχύει για μαλλιά και δέρμα
Η χρήση καστορέλαιου σε καλλυντικά έχει πολύ μεγαλύτερη βάση. Το έλαιο και τα παράγωγά του χρησιμοποιούνται ως μαλακτικά και συστατικά προϊόντων περιποίησης, ενώ μπορούν να βοηθήσουν στη συγκράτηση της υγρασίας στην επιφάνεια του δέρματος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχουν επαρκή στοιχεία πως το καθαρό καστορέλαιο θεραπεύει δερματικές παθήσεις ή επιταχύνει την ανάπτυξη των μαλλιών. Η πρόσφατη ανασκόπηση για τη χρήση του στη δερματολογία επισημαίνει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ετερογενή και περιλαμβάνουν εργαστηριακές μελέτες, μελέτες σκευασμάτων, αναφορές περιστατικών και περιορισμένο αριθμό κλινικών δοκιμών.
Υπάρχουν επίσης δεδομένα που δείχνουν ότι το καστορέλαιο μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό ή δερματίτιδα εξ επαφής σε ορισμένους ανθρώπους. Επομένως, το γεγονός ότι ένα προϊόν χαρακτηρίζεται «φυσικό» δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλο για κάθε δέρμα ή ότι η χρήση μεγαλύτερης ποσότητας αυξάνει το όφελος.
Τα μάτια και οι «θαυματουργές» χρήσεις
Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα αλλά πιο συγκεκριμένη ερευνητική κατεύθυνση γύρω από τη χρήση καστορέλαιου σε ορισμένες παθήσεις της οφθαλμικής επιφάνειας. Μικρή τυχαιοποιημένη μελέτη σε 26 άτομα με βλεφαρίτιδα εξέτασε την εφαρμογή 100% ψυχρής έκθλιψης καστορέλαιου στα βλέφαρα δύο φορές την ημέρα για τέσσερις εβδομάδες. Τα αποτελέσματα έδειξαν βελτιώσεις σε ορισμένους δείκτες της οφθαλμικής επιφάνειας, όμως πρόκειται για μικρή μελέτη και δεν αρκεί για να μετατραπεί το καστορέλαιο σε γενική θεραπεία για ξηροφθαλμία ή άλλες οφθαλμικές παθήσεις.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν το καστορέλαιο χρησιμοποιείται απευθείας μέσα στα μάτια. Η χρήση μη αποστειρωμένου καστορέλαιου που προορίζεται για καλλυντική ή άλλη χρήση δεν είναι ισοδύναμη με ένα ειδικά παρασκευασμένο οφθαλμικό σκεύασμα. Η εφαρμογή ακατάλληλων προϊόντων στα μάτια μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και βλάβη.
Το ίδιο ισχύει για τους ισχυρισμούς ότι το καστορέλαιο «καίει λίπος», αποτοξινώνει το ήπαρ ή θεραπεύει σοβαρές παθήσεις. Η διαθέσιμη κλινική τεκμηρίωση δεν στηρίζει τέτοιες χρήσεις, ενώ ακόμη και για τις δερματολογικές εφαρμογές απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές μελέτες.
Πηγές:
- Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) για την τεκμηριωμένη χρήση του καστορέλαιου ως βραχυχρόνιου καθαρτικού, τον μηχανισμό δράσης, τις ανεπιθύμητες ενέργειες και τις αντενδείξεις.
- Girdler et al., Cureus, 2026, η πρόσφατη ανασκόπηση για τις δερματολογικές χρήσεις και την ασφάλεια του καστορέλαιου.
- Phong et al., Journal of Drugs in Dermatology, 2022, συστηματική ανασκόπηση για καστορέλαιο, λάδι καρύδας και αργανέλαιο στα μαλλιά. Η μελέτη καταλήγει ότι υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία για βελτίωση της ποιότητας/λάμψης των μαλλιών, αλλά δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία ότι το καστορέλαιο αυξάνει την ανάπτυξη των μαλλιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Η «εισβολή» του Σκλαβενίτη στο έτοιμο φαγητό πιέζει την εστίαση – «Πιθανώς να δούμε λουκέτα», λέει ο Ι. Δαβερώνης
- Ανοίγουν και πάλι τα σύνορα στα βραζιλιάνικα κοτόπουλα αλλά παραμένει το μπλόκο στο μοσχάρι – Τι έδειξαν οι Ευρωπαϊκοί έλεγχοι για αντιβιοτικά και ορμόνες
- Ωφελεί η δίαιτα χωρίς γλουτένη, όταν δεν έχουμε κοιλιοκάκη;
- MAX STORES: Πρόστιμο 6000 ευρώ για παράβαση που αφορά τις τιμές σε προϊόντα
- Γιατί το ψητό κοτόπουλο κοστίζει λιγότερο από τα λαχανικά στο σούπερ μάρκετ;
- Ρύζι: Τελικά, πρέπει να πλένεται πριν το μαγείρεμα;
- Σορμπέ φρούτων: Εργαστηριακός έλεγχος αποκαλύπτει πόσα φυτοφάρμακα «σερβίρονται» μαζί με τη δροσιά
- Βαφές μαλλιών: Σοβαρές αλλεργίες, καταστροφή του μικροβιώματος και τριχόπτωση – Οι άγνωστοι κίνδυνοι για το δέρμα και το τριχωτό για κομμωτές και καταναλωτές
- Κατεψυγμένο σπανάκι: Το απλό κόλπο πριν το μαγείρεμα για να μην γίνει νερουλό
