Το Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (RASFF) δημοσίευσε ειδοποίηση σοβαρού κινδύνου, η οποία αφορά την ανίχνευση RNA νοροϊού γονότυπου II σε κατεψυγμένο τρόφιμο που παρασκευάστηκε στη Γερμανία με πρώτες ύλες προερχόμενες από την Αργεντινή, τη Σερβία και την Τουρκία. Η ειδοποίηση ταξινομήθηκε ως Alert Notification με αξιολόγηση σοβαρού κινδύνου. Τα προϊόντα διατέθηκαν μέσω της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Lidl σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ στο περιστατικό συμμετέχουν αρκετά κράτη λόγω της διασυνοριακής διακίνησής τους. Ακολούθησαν ανακλήσεις προϊόντων στη Γερμανία, την Αυστρία και τη Δανία, καθώς και δημόσιες προειδοποιήσεις στην Ελβετία και την Αυστρία.
Το προϊόν αφορά κατεψυγμένο βιολογικό μείγμα μούρων, ενώ οι εθνικές ανακλήσεις περιλαμβάνουν διαφορετικές εμπορικές συσκευασίες της ιδιωτικής ετικέτας Freshona που διατέθηκαν μέσω της Lidl σε διάφορες χώρες. Στη Γερμανία και την Αυστρία ανακλήθηκε η συσκευασία Freshona Bio Beerenmischung erntefrisch tiefgefroren 300 g, στη Δανία η Freshona økologisk bærmix 300 g, στην Ελβετία η Freshona Bio Mélange de baies surgelé 300 g και στη Γαλλία η Freshona Cocktail de fruits rouges BIO 400 g. Παρότι υπάρχουν διαφοροποιήσεις στις εμπορικές ονομασίες, στο βάρος της συσκευασίας και στους αριθμούς παρτίδας, τα προϊόντα συνδέονται με την ίδια αλυσίδα παραγωγής και με το ίδιο περιστατικό που καταγράφηκε στο RASFF.
Στην ειδοποίηση αναφέρεται ότι στο δείγμα ανιχνεύθηκε RNA νοροϊού της γονότυπης ομάδας II. Οι εργαστηριακές αναλύσεις για νοροϊό στα τρόφιμα πραγματοποιούνται συνήθως με μοριακές τεχνικές όπως η RT-PCR, οι οποίες ανιχνεύουν το γενετικό υλικό του ιού και όχι την ικανότητά του να προκαλέσει λοίμωξη. Η ανίχνευση RNA αποδεικνύει ότι γενετικό υλικό του νοροϊού ήταν παρόν στο δείγμα που εξετάστηκε, όμως από μόνη της δεν επιβεβαιώνει ότι ο ιός ήταν ακόμη μολυσματικός. Παράλληλα όμως, δεν μπορεί να αποκλειστεί η παρουσία λοιμογόνων ιικών σωματιδίων, καθώς σήμερα δεν υπάρχει καθιερωμένη εργαστηριακή μέθοδος ρουτίνας που να προσδιορίζει αξιόπιστα τη βιωσιμότητα του νοροϊού στα τρόφιμα. Για τον λόγο αυτό, όταν ανιχνεύεται RNA νοροϊού σε τρόφιμα έτοιμα προς κατανάλωση ή σε προϊόντα που καταναλώνονται χωρίς επαρκή θερμική επεξεργασία, οι αρμόδιες αρχές εφαρμόζουν προληπτικά μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας, όπως ανακλήσεις και δημόσιες προειδοποιήσεις.
Ο νοροϊός αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες οξείας ιογενούς γαστρεντερίτιδας παγκοσμίως. Μεταδίδεται κυρίως μέσω της κοπρανοστοματικής οδού, με κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ή νερού, μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένα άτομα ή μέσω επιφανειών που έχουν επιμολυνθεί. Η λοιμογόνος δόση είναι ιδιαίτερα χαμηλή, καθώς ακόμη και μικρός αριθμός ιικών σωματιδίων μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη. Επιπλέον, ο ιός παρουσιάζει υψηλή ανθεκτικότητα στο περιβάλλον και μπορεί να επιβιώνει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε επιφάνειες, σε νερό και σε κατεψυγμένα τρόφιμα.
Τα κατεψυγμένα μούρα συγκαταλέγονται στα τρόφιμα που έχουν συσχετιστεί διεθνώς με περιστατικά νοροϊού και ηπατίτιδας Α, επειδή συνήθως καταναλώνονται χωρίς θερμική επεξεργασία ή χρησιμοποιούνται σε smoothies, γλυκά και άλλα παρασκευάσματα μετά από απλή απόψυξη. Η κατάψυξη δεν αδρανοποιεί τον νοροϊό και δεν εξαλείφει τον κίνδυνο όταν υπάρχει επιμόλυνση πριν από τη συσκευασία.
Η επιμόλυνση των μούρων μπορεί να συμβεί σε διαφορετικά στάδια της παραγωγικής αλυσίδας. Πιθανές πηγές περιλαμβάνουν τη χρήση νερού άρδευσης ή πλύσης που έχει επιβαρυνθεί με ανθρώπινα λύματα, την παρουσία μολυσμένου νερού κατά τη μετασυλλεκτική διαχείριση, την επιμόλυνση από εργαζόμενους που νοσούν ή παρουσιάζουν πρόσφατα συμπτώματα γαστρεντερίτιδας, την ανεπαρκή εφαρμογή κανόνων ατομικής υγιεινής κατά τη συγκομιδή και τη διαλογή των καρπών, καθώς και τη διασταυρούμενη επιμόλυνση μέσω εξοπλισμού, δοχείων ή επιφανειών που δεν έχουν καθαριστεί και απολυμανθεί αποτελεσματικά. Η πολυεθνική προέλευση των πρώτων υλών μπορεί να αυξήσει την πολυπλοκότητα της ιχνηλασιμότητας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η επιμόλυνση πραγματοποιήθηκε απαραίτητα στη χώρα παραγωγής των φρούτων.
Η πρόληψη της ιικής επιμόλυνσης βασίζεται στην εφαρμογή ολοκληρωμένων συστημάτων διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων σε όλα τα στάδια της αλυσίδας παραγωγής. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αξιολόγηση της μικροβιολογικής ποιότητας του νερού άρδευσης και επεξεργασίας, η προστασία των καλλιεργειών από πιθανές πηγές κοπρανώδους ρύπανσης, η αυστηρή τήρηση των κανόνων προσωπικής υγιεινής, η εκπαίδευση του προσωπικού, η απομάκρυνση εργαζομένων με συμπτώματα γαστρεντερίτιδας από εργασίες που σχετίζονται με τρόφιμα, η αποτελεσματική υγιεινή του εξοπλισμού, η τεκμηριωμένη ιχνηλασιμότητα των πρώτων υλών και η αξιολόγηση των προμηθευτών με βάση την εφαρμογή προγραμμάτων ορθής γεωργικής και υγιεινής πρακτικής.
Η ανίχνευση νοροϊού στα τρόφιμα εξακολουθεί να αποτελεί τεχνικά απαιτητικό πεδίο, επειδή οι ιοί δεν πολλαπλασιάζονται μέσα στα τρόφιμα όπως τα βακτήρια και συνήθως βρίσκονται σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Οι εργαστηριακές μέθοδοι επικεντρώνονται κυρίως στη μοριακή ανίχνευση του γενετικού υλικού, γεγονός που επιτρέπει την ταχεία αναγνώριση πιθανής επιμόλυνσης αλλά δεν προσδιορίζει τον βαθμό μολυσματικότητας του δείγματος.
Η λοίμωξη από νοροϊό εκδηλώνεται συνήθως 12 έως 48 ώρες μετά την έκθεση. Τα συχνότερα συμπτώματα είναι αιφνίδια ναυτία, επαναλαμβανόμενοι έμετοι, υδαρής διάρροια, κοιλιακό άλγος, κακουχία, μυαλγίες και σε ορισμένες περιπτώσεις χαμηλός πυρετός. Στους περισσότερους υγιείς ενήλικες η νόσος υποχωρεί μέσα σε μία έως τρεις ημέρες, όμως η σημαντική απώλεια υγρών μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση. Βρέφη, μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι, έγκυες γυναίκες και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών λόγω αφυδάτωσης και μπορεί να χρειαστούν ιατρική αξιολόγηση ή νοσηλεία.
Οι καταναλωτές που διαθέτουν προϊόντα τα οποία περιλαμβάνονται στις ανακλήσεις δεν πρέπει να τα καταναλώσουν. Συνιστάται η επιστροφή τους στο σημείο αγοράς ή η απόρριψή τους σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών και των επιχειρήσεων που πραγματοποίησαν την ανάκληση. Όσοι έχουν ήδη καταναλώσει το προϊόν δεν χρειάζεται να αναζητήσουν προληπτικά ιατρική φροντίδα εφόσον δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Σε περίπτωση εμφάνισης γαστρεντερίτιδας μέσα στις επόμενες δύο ημέρες, είναι σκόπιμο να ενημερωθεί ο θεράπων ιατρός για την πιθανή κατανάλωση του συγκεκριμένου προϊόντος, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, παρατεταμένα ή αφορούν άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.
Ανακοινώσεις ανάκλησης σε διάφορες χώρες για το προϊόν ιδιωτικής ετικέτας της Lidl
