Μια νέα επιστημονική γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία αναμένεται να δημοσιευθεί τον Σεπτέμβριο του 2026, ίσως αλλάξει δεδομένα δεκαετιών για την ευρωπαϊκή βιομηχανία τροφίμων. Θα εξεταστεί εκ νέου η χρήση του γλυκαντικού ασπαρτάμη (E951) και θα περιλαμβάνει πλέον τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα, καθώς και τα δεδομένα που έχει συλλέξει η EFSA, σχετικά με τα επίπεδα χρήσης και τις συγκεντρώσεις της ουσίας ασπαρτάμης σε τρόφιμα και ποτά, ώστε να επικαιροποιηθεί η εκτίμηση της έκθεσης των Ευρωπαίων καταναλωτών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει γνωστοποιήσει ότι, μετά την επικαιροποιημένη αξιολόγηση της EFSA, θα εξετάσει εάν απαιτούνται μέτρα διαχείρισης κινδύνου για την ασπαρτάμη. Επομένως, η γνωμοδότηση για το E962 μπορεί να επηρεάσει τις μελλοντικές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χρήση της ασπαρτάμης σε τρόφιμα και ποτά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα παιχνίδια που οδήγησαν δύο παιδιά στο χειρουργείο – Ανακαλούνται 213.500 σετ και 22 μοντέλα (φωτογραφίες)
Η συζήτηση για την ασπαρτάμη κορυφώθηκε το 2023, όταν ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), που υπάγεται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κατέταξε την ασπαρτάμη στην Ομάδα 2Β, δηλαδή στις ουσίες που χαρακτηρίζονται «πιθανώς καρκινογόνες για τον άνθρωπο». Η κατάταξη βασίστηκε σε περιορισμένες ενδείξεις καρκινογένεσης στον άνθρωπο, ειδικότερα για ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, καθώς και σε περιορισμένες ενδείξεις από πειραματόζωα και σχετικά με πιθανούς μηχανισμούς καρκινογένεσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένο μαρούλι πίσω από 2 θανάτους και δεκάδες χιλιάδες κρούσματα – Κύμα αγωγών για το ξέσπασμα κυκλοσπορίασης
Η ταξινόμηση του IARC αφορά την αναγνώριση ενός πιθανού καρκινογόνου κινδύνου και δεν προσδιορίζει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο κατανάλωσης. Την ίδια περίοδο, η Μικτή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων FAO/WHO για τα Πρόσθετα Τροφίμων (JECFA) πραγματοποίησε αξιολόγηση κινδύνου της ασπαρτάμης και έκρινε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν παρείχαν επαρκή λόγο για αλλαγή της υφιστάμενης αποδεκτής ημερήσιας πρόσληψης. Η JECFA διατήρησε το όριο στα 0–40 mg ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως. Οι δύο αξιολογήσεις του 2023 είχαν διαφορετικό αντικείμενο. Ο IARC εξέτασε κατά πόσο η ασπαρτάμη διαθέτει την εγγενή δυνατότητα να προκαλέσει καρκίνο, ενώ η JECFA αξιολόγησε τον κίνδυνο σε σχέση με τα επίπεδα έκθεσης. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισήμανε τότε ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την καλύτερη κατανόηση της πιθανής σχέσης μεταξύ κατανάλωσης ασπαρτάμης και καρκινογόνου κινδύνου.
Υπενθυμίζεται ότι το 2013 η EFSA ολοκλήρωσε την πλήρη αξιολόγηση κινδύνου της ασπαρτάμης και έκρινε ότι η αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη των 40 mg ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα παρέχει προστασία στον γενικό πληθυσμό. Η συγκεκριμένη τιμή δεν εφαρμόζεται σε άτομα με φαινυλκετονουρία, τα οποία πρέπει να περιορίζουν αυστηρά την πρόσληψη φαινυλαλανίνης.
Η ασπαρτάμη είναι τεχνητή γλυκαντική ουσία χαμηλής θερμιδικής αξίας, περίπου 200 φορές γλυκύτερη από τη ζάχαρη. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπεται ως πρόσθετο τροφίμων και χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, σε αναψυκτικά, επιδόρπια, γλυκά, γαλακτοκομικά προϊόντα, τσίχλες, προϊόντα χαμηλών θερμίδων και επιτραπέζια γλυκαντικά. Στην επισήμανση ενός τροφίμου μπορεί να αναγράφεται με την ονομασία της ή με τον κωδικό E951.
Η διαδικασία της EFSA δεν θα είναι μια νέα, αυτοτελής επαναξιολόγηση της ασπαρτάμης E951. Θα επαναξιολογήσει την ασφάλεια του άλατος ασπαρτάμης-ακεσουλφάμης, που φέρει τον κωδικό E962. Πρόκειται για γλυκαντική ύλη η οποία αποτελείται από τις δύο γλυκαντικές ουσίες ασπαρτάμη (E951) και ακεσουλφάμη Κ (E950). Αλλά η EFSA διευκρινίζει ότι, κατά την αξιολόγηση του E962, θα εξεταστούν και θα ενσωματωθούν όλες οι σχετικές νέες μελέτες για την ασπαρτάμη που έγιναν διαθέσιμες μετά τη δημοσίευση της επιστημονικής γνωμοδότησης του 2013. Παράλληλα, θα επικαιροποιηθεί η εκτίμηση της διατροφικής έκθεσης των καταναλωτών στην ασπαρτάμη.
Η διάκριση μεταξύ E951 και E962 είναι κρίσιμη για την ακριβή αποτύπωση της διαδικασίας. Στον επίσημο κατάλογο της EFSA για την κατάσταση των αξιολογήσεων των γλυκαντικών, η επαναξιολόγηση της ασπαρτάμης E951 εμφανίζεται ως ολοκληρωμένη από το 2013, ενώ η επαναξιολόγηση του E962 εξακολουθεί να καταγράφεται ως υπό εξέλιξη. Η διαδικασία για το E962 βρίσκεται πλέον σε προχωρημένο στάδιο. Στην 62η ολομέλεια της επιστημονικής ομάδας της EFSA για τα Πρόσθετα Τροφίμων και τις Αρωματικές Ύλες, τον Νοέμβριο του 2025, οι επιστήμονες συζήτησαν ειδικά την εκτίμηση της έκθεσης στην ασπαρτάμη από τη χρήση τόσο του E962 όσο και της ίδιας της ασπαρτάμης E951. Το σχετικό τμήμα εγκρίθηκε με την προϋπόθεση ενσωμάτωσης των αλλαγών που προτάθηκαν κατά τη συνεδρίαση.
Στις 30 Ιουνίου, 1 και 2 Ιουλίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Πάρμα η 67η ολομέλεια της ίδιας επιστημονικής ομάδας της EFSA, με τη διαδικασία επαναξιολόγησης του E962 να βρίσκεται στην τελική φάση πριν από τη δημοσίευση της επιστημονικής γνωμοδότησης. Η επαναξιολόγηση του E962 είχε απαιτήσει και πρόσθετα δεδομένα. Το 2021 η EFSA ζήτησε πληροφορίες σχετικές με τη γονοτοξικότητα για σειρά γλυκαντικών, μεταξύ των οποίων το άλας ασπαρτάμης-ακεσουλφάμης. Για την αξιολόγηση του E962 προβλέφθηκε επίσης η αξιοποίηση δεδομένων που είχαν υποβληθεί για την ακεσουλφάμη Κ.
Η ακεσουλφάμη Κ ολοκλήρωσε τη δική της επαναξιολόγηση το 2025. Η EFSA κατέληξε ότι δεν προκύπτει ανησυχία για την ασφάλεια στις επιτρεπόμενες χρήσεις και αναθεώρησε την αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη στα 15 mg ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως, από 9 mg/kg που ίσχυαν προηγουμένως. Τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης θα ληφθούν επίσης υπόψη στη γνωμοδότηση για το E962. Το ενδιαφέρον πλέον επικεντρώνεται στο πώς θα αξιολογήσει η EFSA το σύνολο των νεότερων δεδομένων για την ασπαρτάμη και εάν αυτά επηρεάζουν την υφιστάμενη εκτίμηση ασφάλειας. Μέχρι τη δημοσίευση της γνωμοδότησης δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη ούτε αλλαγή της αποδεκτής ημερήσιας πρόσληψης ούτε διατήρησή της βάσει της συγκεκριμένης διαδικασίας.
Σημειώνεται πως η οργάνωση καταναλωτών foodwatch, μαζί με την εφαρμογή Yuka και τη γαλλική οργάνωση La Ligue contre le Cancer, ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 2025 κοινή εκστρατεία με αίτημα την απαγόρευση της ασπαρτάμης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συγκεντρώνοντας, σύμφωνα με τη foodwatch, περισσότερες από 400.000 υπογραφές. Οι τρεις οργανώσεις έχουν ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει το κανονιστικό καθεστώς της E951, επικαλούμενες τη νεότερη επιστημονική βιβλιογραφία και την ταξινόμηση της ασπαρτάμης το 2023 από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) ως «πιθανώς καρκινογόνου για τον άνθρωπο». Η foodwatch θεωρεί τη γνωμοδότηση που αναμένεται να δημοσιευθεί τον Σεπτέμβριο του 2026 σημαντική για τη μελλοντική αντιμετώπιση της γλυκαντικής ουσίας στην ΕΕ και δηλώνει ότι θα συνεχίσει την εκστρατεία της ενόψει της δημοσίευσής της.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μέχρι πότε μπορούμε να τρώμε καρπούζι στην Ελλάδα; Και πότε πρέπει να σταματήσουμε να το αγοράζουμε;
- Υποψίες απάτης σε ελληνικό μέλιμε κιτρικό/οξικό οξύ, ξένη αμυλάση και αποκλίσεις σακχάρων – Δύο περιπτώσεις σε αναφορά της Κομισιόν
- Επικίνδυνα φορτία τροφίμων από την Τουρκία: Εκατοντάδες ειδοποιήσεις για αποξηραμένα σύκα και πιπεριές, +279% οι απορρίψεις στα σύνορα
- Ανάκληση-μαμούθ 250.000 ψυγείων λόγω κινδύνου πυρκαγιάς – 19 περιστατικά υπερθέρμανσης και φωτιάς (φωτογραφίες)
- Παραλία στην Εύβοια γέμισε με κάτω άκρα πουλερικών – Xιλιάδες πόδια από κοτόπουλα και γαλοπούλες – Έρευνα του Λιμενικού
