Τρία φορτία αποξηραμένων σύκων τουρκικής προέλευσης βρέθηκαν στο «μικροσκόπιο» των ελληνικών ελεγκτικών αρχών, οι οποίες προχώρησαν σε άμεση δέσμευσή τους λόγω επικίνδυνων συγκεντρώσεων μυκοτοξινών. Οι σχετικές κοινοποιήσεις καταχωρίστηκαν στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, χαρακτηριζόμενες ως περιπτώσεις σοβαρού κινδύνου για τη δημόσια υγεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 2,2 εκατομμύρια οικογενειακά παγωτά – Δεύτερη ανάκληση της ίδιας γεύσης σε 9 μήνες
Στην πρώτη περίπτωση, οι εργαστηριακές αναλύσεις απέδωσαν τιμές ωχρατοξίνης Α που έφτασαν έως και τα 27,6 μg/kg, μέγεθος που υπερβαίνει κατά 3,45 φορές το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 8 μg/kg. Άλλη μέτρηση στο ίδιο φορτίο άγγιξε τα 21,9 μg/kg, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 274% του επιτρεπόμενου ορίου, ενώ υπήρξε και τρίτη οριακά υψηλότερη μέτρηση στα 8,09 μg/kg.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ταχίνι: Εντοπίστηκε και άλλη μάρκα με σαλμονέλα – Ανακοίνωση ανάκλησης
Σε δεύτερο φορτίο, εντοπίστηκε διπλή επιβάρυνση με διαφορετικές κατηγορίες τοξινών. Η ωχρατοξίνη Α μετρήθηκε στα 15,3 μg/kg, ευρισκόμενη περίπου 91% πάνω από το θεσπισμένο όριο, ενώ οι ολικές αφλατοξίνες ανήλθαν στα 13,3 μg/kg, ξεπερνώντας το αντίστοιχο όριο κατά 33%.
Το τρίτο φορτίο παρουσίασε εξίσου ανησυχητικά ευρήματα, καθώς οι ολικές αφλατοξίνες ανήλθαν στα 14,1 μg/kg έναντι μέγιστου επιπέδου 10 μg/kg, ενώ η ιδιαίτερα τοξική αφλατοξίνη Β1 μετρήθηκε στα 9,5 μg/kg, καταγράφοντας αύξηση 58% συγκριτικά με το επιτρεπόμενο όριο των 6 μg/kg. Τα προϊόντα εντοπίστηκαν εγκαίρως κατά τους αυστηρούς συνοριακούς ελέγχους και δεσμεύθηκαν προτού φτάσουν στην καταναλωτική αλυσίδα, ενώ ως τελικό μέτρο δρομολογήθηκε η άμεση επαναποστολή τους στην Τουρκία.
Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί στο RASFF πολυάριθμες κοινοποιήσεις, συνοριακές απορρίψεις και προειδοποιήσεις για αφλατοξίνες και άλλες μυκοτοξίνες σε τουρκικά αποξηραμένα σύκα. Ανάλυση της ίδιας της βάσης RASFF για την περίοδο 2002–2019 εντόπισε 729 border rejection notifications για τουρκικά αποξηραμένα σύκα λόγω μυκοτοξινών, που αντιστοιχούσαν στο 69% των σχετικών κοινοποιήσεων της μελέτης. Το ιστορικό αυτό έχει αποτελέσει αντικείμενο και επιστημονικών μελετών. Πρόσφατη τουρκική μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Mycotoxin Research, εξέτασε 1.253 δείγματα αποξηραμένων σύκων από εξαγωγικές επιχειρήσεις της επαρχίας Aydın. Ανιχνεύσιμες αφλατοξίνες βρέθηκαν συνολικά σε 253 δείγματα, ενώ 29 υπερέβαιναν τα ανώτατα όρια της ΕΕ. Οι συγκεντρώσεις έφτασαν έως 60,73 μg/kg το 2024 και 40,08 μg/kg το 2025, με ποσοστά υπέρβασης 2,2% και 2,7% αντίστοιχα επί του συνόλου των δειγμάτων κάθε έτους.
Προγενέστερη έρευνα σε 98 δείγματα αποξηραμένων σύκων που προορίζονταν για εξαγωγή από την Τουρκία προς την ΕΕ είχε εντοπίσει ωχρατοξίνη Α στο 18% των δειγμάτων, σε συγκεντρώσεις από 0,87 έως 24,37 μg/kg. Επτά δείγματα ήταν επίσης θετικά σε αφλατοξίνες, ενώ σε δύο διαπιστώθηκε ταυτόχρονη παρουσία αφλατοξινών και ωχρατοξίνης Α. Τα αποτελέσματα αποκτούν πρόσθετο ενδιαφέρον υπό το φως των τριών πρόσφατων ελληνικών απορρίψεων, όπου εντοπίστηκαν οι ίδιες κατηγορίες μυκοτοξινών σε τουρκικά αποξηραμένα σύκα
Η ωχρατοξίνη Α και οι αφλατοξίνες ανήκουν στις μυκοτοξίνες, ουσίες που παράγονται από ορισμένους μύκητες και μπορούν να επιμολύνουν τρόφιμα πριν ή μετά τη συγκομιδή, ιδιαίτερα όταν οι συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας ευνοούν την ανάπτυξή τους. Τα αποξηραμένα φρούτα συγκαταλέγονται στα προϊόντα για τα οποία η ευρωπαϊκή νομοθεσία καθορίζει συγκεκριμένα μέγιστα επίπεδα για επιλεγμένες μυκοτοξίνες.
Τα ανώτατα επίπεδα για τις μυκοτοξίνες στα τρόφιμα συνδέονται με τις τοξικολογικές τους ιδιότητες και τη χρόνια έκθεση μέσω της διατροφής. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/915 καθορίζει για τα αποξηραμένα σύκα μέγιστο επίπεδο ωχρατοξίνης Α 8 μg/kg, αφλατοξίνης Β1 6 μg/kg και αθροίσματος των αφλατοξινών Β1, Β2, G1 και G2 10 μg/kg.
Η νεφροτοξικότητα της ωχρατοξίνης Α αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της αξιολόγησης κινδύνου. Η EFSA έχει επιβεβαιώσει ότι μπορεί να προκαλέσει καρκίνο στους νεφρούς, ενώ νεότερα δεδομένα οδήγησαν τους επιστήμονες να θεωρήσουν πιθανό έναν άμεσο γονοτοξικό μηχανισμό, δηλαδή βλάβη του DNA. Η αξιολόγηση αυτή άλλαξε και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η έκθεση στην ωχρατοξίνη Α. Παλαιότερα η EFSA είχε καθορίσει ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη, βασισμένη κυρίως στην τοξικότητα και την καρκινογόνο δράση στους νεφρούς. Στην επανεκτίμηση του 2020 προτιμήθηκε η προσέγγιση του περιθωρίου έκθεσης, επειδή υπήρχαν ενδείξεις ότι η ουσία μπορεί να είναι ταυτόχρονα γονοτοξική και καρκινογόνος.
Το όριο των 8 μg/kg στα αποξηραμένα σύκα δεν πρέπει να διαβάζεται ως διαχωριστική γραμμή κάτω από την οποία κάθε κατανάλωση είναι ακίνδυνη και πάνω από την οποία προκαλείται άμεσα ασθένεια. Πρόκειται για κανονιστικό μέγιστο επίπεδο που χρησιμοποιείται για τον περιορισμό της διατροφικής έκθεσης του πληθυσμού σε έναν χημικό επιμολυντή με σοβαρό τοξικολογικό προφίλ.
Στην περίπτωση των αφλατοξινών, η επιστημονική τεκμηρίωση είναι ακόμη ισχυρότερη ως προς την καρκινογόνο δράση. Η EFSA χαρακτηρίζει τις αφλατοξίνες γονοτοξικές, ενώ η αφλατοξίνη Β1 μπορεί να προκαλέσει ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα στον άνθρωπο. Επειδή η γονοτοξικότητα συνεπάγεται δυνατότητα πρόκλησης βλάβης στο γενετικό υλικό, η εκτίμηση κινδύνου δεν βασίζεται στη λογική ενός απλού «ασφαλούς κατωφλίου» ημερήσιας πρόσληψης.
Η αφλατοξίνη Β1 παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της σχέσης της με τον καρκίνο του ήπατος. Η EFSA χρησιμοποιεί για την εκτίμηση της έκθεσης προσέγγιση Margin of Exposure, λαμβάνοντας υπόψη δεδομένα καρκινογένεσης και στοιχεία από ανθρώπινους πληθυσμούς. Στην αξιολόγηση του 2020, τα υπολογισμένα περιθώρια έκθεσης για αρκετές ομάδες πληθυσμού θεωρήθηκαν αρκετά χαμηλά ώστε να εγείρουν ανησυχία για τη δημόσια υγεία.
Οι επιπτώσεις από τις μυκοτοξίνες σχετίζονται κυρίως με τη δόση και τη διάρκεια της έκθεσης. Ένα τρόφιμο που υπερβαίνει το νομοθετικό όριο δεν σημαίνει ότι μία μεμονωμένη κατανάλωσή του θα προκαλέσει καρκίνο ή νεφρική βλάβη. Η ρυθμιστική πολιτική επιδιώκει να διατηρεί όσο γίνεται χαμηλότερη τη συνολική έκθεση που συσσωρεύεται από διαφορετικά τρόφιμα και επαναλαμβανόμενη κατανάλωση σε βάθος χρόνου.
Οι συγκεκριμένες συγκεντρώσεις επομένως αξιολογούνται με γνώμονα τη μακροχρόνια προστασία του καταναλωτή και όχι ως πρόβλεψη ότι κάποιος θα εμφανίσει συγκεκριμένη νόσο μετά την κατανάλωση ενός σύκου. Η λογική των μέγιστων επιπέδων είναι να περιορίζεται η παρουσία ουσιών με νεφροτοξικές, γονοτοξικές και καρκινογόνες ιδιότητες στην τροφική αλυσίδα, πριν η επαναλαμβανόμενη έκθεση αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία για τη δημόσια υγεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ζωμοί λαχανικών: Απαγορευμένα φυτοφάρμακα, πρόσθετα, υπερβολικό αλάτι και ελάχιστα λαχανικά – Τα ανησυχητικά ευρήματα σε πασίγνωστες μάρκες
- ΕΦΕΤ: 40 νέες προσλήψεις και ένα κρίσιμο δίλημμα: Χρειαζόμαστε επιθεωρητές ή ειδικούς στην τεχνολογία;
- Νοθευμένο ελαιόλαδο: Πασίγνωστη μάρκα «κλείνει» εξωδικαστικά ομαδική αγωγή για το κραμβέλαιο που «βάπτιζε» εξαιρετικά παρθένο
- Δόντι φύτρωσε στο βλέφαρο 16χρονου – Το σπάνιο περιστατικό που μπέρδεψε τους γιατρούς (φωτογραφίες)
- Λουκέτο σε μεγάλη εταιρεία διανομής – Βρέθηκαν τρωκτικά, πουλιά και σκουλήκια δίπλα σε παλέτες με ρύζι, φάρμακα και είδη προσωπικής υγιεινής
- Ανακαλούνται πάνω από 83 τόνοι κρέατος – Τα έριξαν στην αγορά με πλαστές σφραγίδες ελέγχων
- Οι φακές κερδίζουν το κρέας: Η νέα καταναλωτική τάση που εξαπλώνεται διεθνώς
- ΑΒ Βασιλόπουλος: Πρόστιμο 1500 ευρώ για παραβάσεις στα σχολικά είδη
- Τσουχτερό πρόστιμο σε φαρμακείο στο Ελληνικό που χρέωνε καλλυντικά ακριβότερα στο ταμείο από τις τιμές στο ράφι
- Οι Ελληνικές Αρχές ενημέρωσαν την Ευρώπη για επικίνδυνο καλλυντικό (φωτογραφία)
- Το κόλπο για να μη σας σκιστεί ποτέ ξανά το αλουμινόχαρτο
- Πόσο υγιεινό είναι τελικά το στερεό σαπούνι;
