Ακόμα και τα νερά που θεωρούνται «καθαρά» μπορεί να περιέχουν αόρατους αλλά επίμονους και επικίνδυνους ρύπους
Τον τελευταίο καιρό, επιστημονικές μελέτες αναδεικνύουν σοβαρά ζητήματα ασφάλειας σχετικά με το εμφιαλωμένο νερό. Έρευνες δείχνουν ότι τα πλαστικά μπουκάλια μιας χρήσης απελευθερώνουν μικροπλαστικά και νανοπλαστικά σωματίδια, τα οποία συσσωρεύονται στο ανθρώπινο σώμα και συνδέονται με φλεγμονές, οξειδωτικό στρες, ορμονικές διαταραχές και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Η συστηματική κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού αυξάνει σημαντικά την έκθεση σε αυτά τα σωματίδια, καθιστώντας το νερό από τη βρύση, όταν είναι σωστά ελεγμένο, πιο ασφαλή επιλογή για την καθημερινή κατανάλωση. Παράλληλα, εργαστηριακές δοκιμές σε δημοφιλή εμπορικά σήματα στη Γερμανία, ανέδειξαν ύπαρξη επικίνδυνων ουσιών όπως το τριφθοροοξικό οξύ (TFA), εξασθενές χρώμιο και αρσενικό σε αρκετά δείγματα. Ορισμένα προϊόντα υπερέβησαν τα συνιστώμενα όρια ασφαλείας, επιβεβαιώνοντας ότι η εμφιάλωση και η προέλευση του νερού δεν εγγυώνται πάντοτε την καθαρότητα και την υγιεινή του.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κοτόπουλο ελληνικής εταιρείας μολυσμένο με Salmonella, εντοπίστηκε στην Ιταλία – Ειδοποίηση στην ΕΕ για επικίνδυνο προϊόν
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι πέντε δημοφιλείς αντιρυτιδικές κρέμες που δεν… σβήνουν τις ρυτίδες – Αξιολόγηση από οργάνωση προστασίας καταναλωτών
Ανησυχητικά είναι και τα ευρήματα της νέας έρευνας της Greenpeace Ιταλίας η οποία εντοπίζει παρουσία οξικού τριφθοροοξικού οξέος (TFA), ενός ανθεκτικού και διαδεδομένου χημικού ρύπου της οικογένειας των PFAS, σε έξι από τα οκτώ πιο δημοφιλή εμπορικά σήματα εμφιαλωμένου νερού στην Ιταλία. (δείτε παρακατω αναλυτικά τους κινδύνους για την υγεία από πρόσληψη TFA).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δύο ανακλήσεις παγωτών από μεγάλα σουπερμάρκετ λόγω πιθανού κινδύνου για την υγεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος για τους καταναλωτές από τσιπούρα και λαβράκι – Εντοπίστηκαν κτηνιατρικά φάρμακα και θανατηφόρο βακτήριο
Η μελέτη επικεντρώθηκε στις πιο γνωστές μάρκες της αγοράς: Ferrarelle, Levissima, Panna, Rocchetta, San Benedetto, San Pellegrino, Sant’Anna και Uliveto. Κάθε δείγμα αναλύθηκε από δύο διαφορετικά εργαστήρια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μόνο δύο μάρκες ήταν κάτω από το όριο ανίχνευσης (50 νανογραμμάρια ανά λίτρο).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το «ελληνικό» μυστικό για τον πιο ζουμερό σολομό στο τραπέζι σας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πισίνες σε Νάξο και Μάνη: Πόσο νερό «καταπίνουν» και πόσο επιδεινώνουν τη λειψυδρία – Μελέτη του ΕΜΠ
Η υψηλότερη συγκέντρωση TFA βρέθηκε στο Acqua Panna με 700 ng/L, ακολουθούμενη από την Levissima (570 ng/L) και την Sant’Anna (440 ng/L). Η Acqua Panna είναι μάρκα εμφιαλωμένου νερού που ανήκει στη Sanpellegrino, η οποία με τη σειρά της ανήκει στο Nestlé Waters. Το 2022, ο όμιλος Sanpellegrino εμφάνισε κύκλο εργασιών κοντά στο 973 εκατ. ευρώ και περίπου 3,6 δισ. φιάλες παραγωγής. Η Acqua Panna κατέγραψε ρεκόρ αύξησης πωλήσεων κατά 49% παγκοσμίως ως μία από τις βασικές μάρκες του ομίλου. Σε άρθρα για την ιταλική αγορά νερού, η Acqua Panna αναφέρεται ως μία από τις κορυφαίες μάρκες premium εμφιαλωμένου νερού. Η Acqua Sant’Anna έχει ρίζες στο Πιεμόντε και παράγει φυσικό μεταλλικό νερό από πηγές στο Vinadio, σε περιοχή των Άλπεων. Η παραγωγή της πραγματοποιείται σε εργοστάσιο με 16 γραμμές εμφιάλωσης, μία από τις οποίες φτάνει παραγωγή 81.000 φιαλών/ώρα. Το 2020, η εταιρεία κατέγραψε έσοδα περίπου 320 εκατ. ευρώ και έχει παραγωγική δυνατότητα περίπου 3,5 δισ. φιάλες ετησίως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γάλα αμυγδάλου, σόγιας και βρώμης σε ελληνικά σουπερμάρκετ: Τι βρήκαν Έλληνες ερευνητές σε 28 προϊόντα της αγοράς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βιταμίνη D: Το απροσδόκητο τρόφιμο που θα ενισχύσει το ανοσοποιητικό σας σύστημα αυτό το χειμώνα
Τα υπόλοιπα θετικά δείγματα κυμαίνονταν μεταξύ 70 και 400 ng/L, τιμές παρόμοιες με εκείνες που έχουν καταγραφεί σε άλλες ευρωπαϊκές έρευνες. Ο Alessandro Giannì, υπεύθυνος για τις Σχέσεις Ιδρυμάτων και Επιστήμης της Greenpeace Ιταλίας, τόνισε: «Τα δεδομένα επιβεβαιώνουν την ικανότητα διάδοσης του TFA, ενός μορίου πρακτικά αδιάλυτου και ικανό να μολύνει ακόμη και απομακρυσμένα περιβάλλοντα». Αντίστοιχα επίπεδα TFA έχουν βρεθεί σε εμφιαλωμένα νερά σε Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόσθετα τροφίμων: Νέα μελέτη συνδέει τη παρουσία τους με το παιδικό άσθμα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένη μοτσαρέλα στα ράφια – Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις του αίματος και του νευρικού συστήματος
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φασόλια: Τι θα “πάθετε” εάν αντικαταστήσετε κρέας και κοτόπουλο με φασόλια – Εντυπωσιακά τα ευρήματα νέας έρευνας
Από που προέρχεται η μόλυνση TFA
Το TFA προκύπτει ως υποπροϊόν βιομηχανικών διεργασιών και αποδόμησης φθοριούχων ουσιών που χρησιμοποιούνται σε ψυκτικά, φυτοφάρμακα και φαρμακευτικά προϊόντα. Η υψηλή διαλυτότητά του σημαίνει ότι μπορεί να φτάσει σε υπόγεια ύδατα και πηγές ακόμα και σε μεγάλες αποστάσεις από τα σημεία εκπομπής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Νέα μελέτη-καμπανάκι: Ακόμη και «καθαρά» νερά ενέχουν κίνδυνο μόλυνσης από E. coli
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εκρηκτικός μηχανισμός στην Υπηρεσία του ΥΠΑΑΤ για τους ελέγχους στα φυτοφάρμακα
Παρά την παρουσία του στην επιστημονική βιβλιογραφία ήδη από τη δεκαετία του ’90, δεν υπάρχουν νομικά όρια για το TFA ούτε σε εμφιαλωμένα ούτε σε πόσιμα νερά. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, το TFA δεν περιλαμβάνεται στη λίστα των 20 PFAS που ρυθμίζονται από την Οδηγία για το πόσιμο νερό, η οποία στην Ιταλία θα εφαρμοστεί το 2026.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζαχαρούχο γάλα: Πώς το διαχειριζόμαστε αφού ανοίξουμε την κονσέρβα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοβαρά εγκαύματα από χύτρες ταχύτητος: Άμεση ανάκληση μετά από καταγγελίες καταναλωτών
Στα δείγματα που ανέλυσε η Greenpeace δεν εντοπίστηκαν άλλες ουσίες της ομάδας PFAS-4 (PFNA, PFOS, PFOA, PFHxS), που έχουν χαρακτηριστεί τοξικές ή καρκινογόνες από την EFSA. Ωστόσο, η παρουσία του TFA παραμένει ανησυχητική λόγω της ακραίας σταθερότητας και κινητικότητας του μορίου στο περιβάλλον. Η Greenpeace ζητά άμεση πολιτική δράση για την παρακολούθηση και μείωση της εξάπλωσης του TFA και των PFAS στο περιβάλλον. Όπως επισημαίνει, η αφαίρεση του TFA από τα συστήματα ύδρευσης είναι πρακτικά αδύνατη με τις σημερινές τεχνολογίες.
Τι είναι το τριφθοροοξικό οξύ (Trifluoroacetic acid, TFA)
Το τριφθοροοξικό οξύ (Trifluoroacetic acid, TFA) είναι μια χημική ένωση που σχηματίζεται από τη διάσπαση φθοριούχων οργανικών ενώσεων όπως τα PFAS, τα λεγόμενα “αιώνια χημικά”. Είναι εξαιρετικά σταθερό, δεν διασπάται φυσικά και συσσωρεύεται στο περιβάλλον. Έχει αρχίσει να εντοπίζεται σε τρόφιμα, στο πόσιμο νερό και στο νερό της βροχής, κυρίως σε περιοχές με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα ή εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων.
Οι επιπτώσεις του TFA στην υγεία δεν έχουν μελετηθεί πλήρως, ωστόσο τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ανησυχητικά. Η ένωση αυτή είναι διαβρωτική και προκαλεί ερεθισμό στο δέρμα, στα μάτια και στους βλεννογόνους. Σε πειραματόζωα έχει φανεί ότι επιδρά στο ήπαρ προκαλώντας βλάβες στα ηπατικά κύτταρα και μεταβολικές δυσλειτουργίες. Ορισμένες μελέτες δείχνουν επίσης επιρροή στο ενδοκρινικό σύστημα, με πιθανή διαταραχή της λειτουργίας του θυρεοειδούς, ενώ σε υψηλές δόσεις έχει συνδεθεί με καθυστέρηση εμβρυϊκής ανάπτυξης. Υπάρχουν ακόμη ενδείξεις για πιθανές νευρολογικές επιδράσεις, χωρίς όμως οριστική τεκμηρίωση.
Δεν έχουν καθοριστεί ακόμα ασφαλή όρια έκθεσης για τον άνθρωπο. Παρ’ όλα αυτά, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία και η Δανία έχουν ζητήσει τη συστηματική παρακολούθησή του στο πόσιμο νερό, καθώς σε ορισμένες περιοχές έχουν καταγραφεί τιμές πάνω από 2000 νανογραμμάρια ανά λίτρο, πολύ πάνω από τα επίπεδα προειδοποίησης. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων εξετάζει την ένταξή του στο σύνολο των PFAS για τα οποία υπάρχουν ήδη ανώτατα όρια, ενώ ορισμένα κράτη προτείνουν προσωρινό όριο 500 νανογραμμαρίων ανά λίτρο για προληπτικούς λόγους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται γαριδάκια λόγω επικίνδυνης απόκλισης στη σύσταση προϊόντος [φωτο]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια κοινά, καθημερινά και δημοφιλή τρόφιμα δεν περιέχουν καθόλου σίδηρο
Το TFA χαρακτηρίζεται από υψηλή διαλυτότητα στο νερό και ανθεκτικότητα στη βιοαποδόμηση, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί να παραμένει για δεκαετίες στα οικοσυστήματα. Δεν αποθηκεύεται εύκολα στους ιστούς όπως άλλα PFAS, αλλά παραμένει στον υδροφόρο ορίζοντα και μεταφέρεται μέσω του κύκλου του νερού. Επειδή προέρχεται από την αποδόμηση ψυκτικών, αντικολλητικών επιστρώσεων και φυτοφαρμάκων, μπορεί να περάσει στα φυτά και στη συνέχεια στη διατροφική αλυσίδα, φτάνοντας τελικά στο τραπέζι του καταναλωτή.
Αν και το TFA θεωρείται λιγότερο επικίνδυνο από άλλες φθοριούχες ενώσεις, η μεγάλη του επιμονή και η αυξανόμενη παρουσία του στο περιβάλλον το καθιστούν πρόβλημα μακροχρόνιας έκθεσης. Ο κίνδυνος δεν προκύπτει από την κατανάλωση μιας μεμονωμένης ποσότητας, αλλά από τη χρόνια, συνεχόμενη πρόσληψη μικρών δόσεων μέσω νερού και τροφίμων, που με τα χρόνια μπορεί να συμβάλει σε ηπατικές ή ενδοκρινικές διαταραχές και σε μειωμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέλι: Από πότε καθίσταται υποχρεωτική η αναγραφή της χώρας προέλευσης στη συσκευασία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Air Fryer: Το συστατικό που χαλάει τη γεύση του φαγητού και διαβρώνει τη συσκευή
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουμε όταν μαγειρεύουμε προτηγανισμένες πατάτες και το κόλπο για να γίνουν τραγανές
