Επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Epidemiology and Infection του Cambridge University Press φωτίζει την επιδημία Salmonella Typhimurium που καταγράφηκε στην Πορτογαλία την περίοδο Μαρτίου–Ιουνίου 2024, καταλήγοντας ότι το πιθανότερο όχημα μετάδοσης ήταν η κατανάλωση φρέσκου τυριού. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας της Πορτογαλίας (Direção-Geral da Saúde – DGS), του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας Doutor Ricardo Jorge (INSA), των τοπικών και περιφερειακών υπηρεσιών δημόσιας υγείας, καθώς και άλλων εμπλεκόμενων φορέων, παρουσιάζοντας για πρώτη φορά με τόσο αναλυτικό τρόπο τον τρόπο με τον οποίο διερευνήθηκε η συγκεκριμένη επιδημία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παραπλάνηση καταναλωτών σε γνωστά προϊόντα από μεγάλες αλυσίδες: Δεύτερο περιστατικό σε προϊόντα ZWAN (φωτο)
Συνολικά δηλώθηκαν 326 περιστατικά σαλμονέλλωσης μεταξύ 11 Μαρτίου και 18 Ιουνίου 2024. Η κορύφωση της επιδημίας καταγράφηκε στις αρχές Απριλίου, ενώ η γεωγραφική κατανομή των περιστατικών επικεντρωνόταν κυρίως στις περιοχές της Λισαβόνας, του Σετούμπαλ και της Έβορα, καλύπτοντας απόσταση περίπου 150 χιλιομέτρων.
Οι υγειονομικές αρχές διαπίστωσαν ασυνήθιστα αυξημένο αριθμό περιστατικών Salmonella Typhimurium ήδη από τα τέλη Μαρτίου του 2024. Στις 30 Απριλίου, το Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς για τις γαστρεντερικές λοιμώξεις ενημέρωσε τη Γενική Διεύθυνση Υγείας ότι οι απομονώσεις του συγκεκριμένου στελέχους είχαν αυξηθεί περισσότερο από πέντε φορές σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Παράλληλα, νοσοκομεία και τοπικές υπηρεσίες δημόσιας υγείας κατέγραφαν αυξημένες εισαγωγές ασθενών με γαστρεντερίτιδα και πολλαπλές δηλώσεις κατανάλωσης συγκεκριμένου φρέσκου τυριού στις επιδημιολογικές συνεντεύξεις.
Αμέσως συγκροτήθηκε ομάδα διερεύνησης με τη συμμετοχή της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας, του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας Doutor Ricardo Jorge, της Γενικής Διεύθυνσης Τροφίμων και Κτηνιατρικής (DGAV), των τοπικών μονάδων δημόσιας υγείας και των περιφερειακών υπηρεσιών. Στόχος ήταν να προσδιοριστεί η έκταση της επιδημίας, να εντοπιστεί η πιθανή πηγή μόλυνσης και να εφαρμοστούν μέτρα για τον περιορισμό της διασποράς.
Η διερεύνηση βασίστηκε σε μια σύγχρονη μεθοδολογία που συνδύασε την επιδημιολογική ανάλυση με την αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος των βακτηρίων (Whole Genome Sequencing – WGS). Το Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς ανέλυσε συνολικά 65 απομονώσεις Salmonella Typhimurium που ελήφθησαν κατά την περίοδο της επιδημίας. Η γενετική σύγκριση έδειξε ότι όλα τα στελέχη ανήκαν στο ίδιο γενετικό σύμπλεγμα, παρουσιάζοντας ελάχιστες μεταξύ τους διαφορές, στοιχείο που υποδηλώνει κοινή πηγή μόλυνσης.
Οι επιστήμονες δεν περιορίστηκαν στη μελέτη των ασθενών της επιδημίας. Εφάρμοσαν μια επιδημιολογική προσέγγιση γνωστή ως «case–case study», συγκρίνοντας τους ασθενείς της επιδημίας με 552 περιστατικά σαλμονέλλωσης που είχαν δηλωθεί στην Πορτογαλία κατά τη διάρκεια του 2023. Με τον τρόπο αυτό αξιολόγησαν εάν συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες εμφανίζονταν συχνότερα στους ασθενείς της επιδημίας σε σχέση με άλλα περιστατικά σαλμονέλλωσης.
Η στατιστική ανάλυση ανέδειξε ότι η κατανάλωση φρέσκου τυριού αποτελούσε τον σημαντικότερο παράγοντα που διαφοροποιούσε τα περιστατικά της επιδημίας. Οι ασθενείς που ανήκαν στο γενετικό σύμπλεγμα είχαν περίπου 18 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν καταναλώσει φρέσκο τυρί σε σύγκριση με τα περιστατικά του προηγούμενου έτους. Παράλληλα με την επιδημιολογική ανάλυση, οι υπηρεσίες δημόσιας υγείας πραγματοποίησαν επιτόπιες επιθεωρήσεις σε παραγωγό φρέσκου τυριού που είχε αναφερθεί επανειλημμένα από ασθενείς κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων. Στους πρώτους 17 ασθενείς που διερευνήθηκαν στην περιοχή Arrábida, οι οκτώ είχαν δηλώσει ότι κατανάλωσαν συγκεκριμένη μάρκα φρέσκου τυριού από τον ίδιο παραγωγό κατά την περίοδο επώασης της νόσου, ενώ οι επτά από αυτούς είχαν προμηθευτεί το προϊόν από την ίδια αγορά.
Κατά την πρώτη επιθεώρηση στο τυροκομείο οι αρμόδιες αρχές εντόπισαν ελλείψεις που σχετίζονταν με τις διαδικασίες υγιεινής, τον καθαρισμό και την απολύμανση, τις πρακτικές χειρισμού τροφίμων από το προσωπικό, καθώς και τις διαδικασίες ιχνηλασιμότητας και τήρησης αρχείων. Συλλέχθηκαν δείγματα από τυριά και επιφάνειες τόσο στις εγκαταστάσεις παραγωγής όσο και στην αγορά όπου διατίθεντο τα προϊόντα. Συνολικά εξετάστηκαν επτά δείγματα τυριού και πέντε δείγματα επιφανειών. Όλα τα δείγματα ήταν αρνητικά για Salmonella.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η απουσία θετικών εργαστηριακών ευρημάτων στα δείγματα τροφίμων δεν αποκλείει τη συμμετοχή του προϊόντος στην επιδημία. Οι δειγματοληψίες πραγματοποιήθηκαν αφού είχε ήδη εντοπιστεί το πρόβλημα και ήταν πιθανό η παροδική επιμόλυνση να είχε πλέον εκλείψει ή να μην ήταν δυνατό να ανιχνευθεί στα συγκεκριμένα δείγματα. Για τον λόγο αυτό η αξιολόγηση βασίστηκε στον συνδυασμό επιδημιολογικών, εργαστηριακών και περιβαλλοντικών δεδομένων.
Στις αρχές Ιουνίου πραγματοποιήθηκε νέα επιθεώρηση στο ίδιο τυροκομείο από τη Γενική Διεύθυνση Τροφίμων και Κτηνιατρικής και τις υγειονομικές αρχές. Διαπιστώθηκε ότι μόνο μέρος των μέτρων που είχαν ζητηθεί είχε εφαρμοστεί. Ως αποτέλεσμα επιβλήθηκαν πρόσθετες απαιτήσεις συμμόρφωσης. Σύμφωνα με τη μελέτη, στις 19 Ιουλίου 2024 η παραγωγή ανεστάλη προσωρινά έως ότου ολοκληρωθεί η εφαρμογή όλων των απαιτούμενων μέτρων ασφάλειας τροφίμων και υγιεινής. Το επιστημονικό άρθρο δεν κατονομάζει την επιχείρηση ούτε τη μάρκα του προϊόντος.
Στο πλαίσιο της διερεύνησης πραγματοποιήθηκαν επίσης τηλεφωνικές συνεντεύξεις με άλλους παραγωγούς φρέσκου τυριού στην περιοχή του Αλεντέζου. Από όσους ανταποκρίθηκαν δεν προέκυψε διανομή προϊόντων από τον ίδιο προμηθευτή, ούτε αναφέρθηκαν περιστατικά ασθενειών μεταξύ εργαζομένων ή πελατών που να συνδέονται με την επιδημία. Για τον λόγο αυτό δεν κρίθηκε απαραίτητη η διενέργεια εκτεταμένων επιτόπιων ελέγχων στις συγκεκριμένες επιχειρήσεις.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η μελέτη αποτελεί την πρώτη εφαρμογή στην Πορτογαλία που συνδυάζει την ανάλυση Whole Genome Sequencing με τη μεθοδολογία «case–case» για τη διερεύνηση τροφιμογενούς επιδημίας. Η προσέγγιση αυτή αξιοποιεί ήδη διαθέσιμα δεδομένα από το εθνικό σύστημα επιτήρησης και επιτρέπει ταχύτερη στατιστική αξιολόγηση πιθανών πηγών μόλυνσης χωρίς να απαιτείται η δημιουργία ξεχωριστής ομάδας υγιών μαρτύρων, όπως συμβαίνει στις κλασικές μελέτες τύπου case-control.
Οι ερευνητές αναφέρουν επίσης ότι η Πορτογαλία δεν διαθέτει ακόμη επικαιροποιημένες εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες για την ενσωμάτωση της γονιδιωματικής ανάλυσης στη διερεύνηση τροφιμογενών επιδημιών. Προτείνουν την ενίσχυση της επιτήρησης μέσω της συστηματικής χρήσης του Whole Genome Sequencing, την αναθεώρηση των ερωτηματολογίων επιδημιολογικής διερεύνησης και την ανάπτυξη διαδικασιών έγκαιρης ανίχνευσης ασυνήθιστων αυξήσεων περιστατικών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Στο τελικό συμπέρασμα της δημοσίευσης, οι συγγραφείς αναφέρουν ότι ο συνδυασμός των επιδημιολογικών, εργαστηριακών και περιβαλλοντικών δεδομένων υποδεικνύει το φρέσκο τυρί ως το πιθανότερο όχημα μετάδοσης της επιδημίας Salmonella Typhimurium στην Πορτογαλία, παρά το γεγονός ότι τα δείγματα τροφίμων και επιφανειών δεν απέδωσαν θετικά αποτελέσματα. Η εμπειρία από τη συγκεκριμένη επιδημία χρησιμοποιείται ως παράδειγμα για τη μελλοντική ενσωμάτωση της γονιδιωματικής επιτήρησης στις διαδικασίες διερεύνησης τροφιμογενών συμβάντων και ενίσχυσης της ασφάλειας των τροφίμων.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ποντικοφάρμακο σε σοκολάτα: Η υπόθεση που συγκλόνισε την Ισπανία και οδήγησε έναν άνθρωπο σε μόνιμη τύφλωση
- 58 στο νοσοκομείο μετά από γεύμα κηδείας – Υποψίες ότι το catering σέρβιρε περισσεύματα τροφίμων από εκδήλωση προηγούμενης ημέρας
- Γιατί οι κατεψυγμένες φράουλες και τα μούρα μολύνονται τόσο συχνά από ηπατίτιδα Α; Πώς μπορεί να προστατευθεί ο καταναλωτής;
