Ο καφές αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Πίσω όμως από το αγαπημένο αυτό ρόφημα κρύβεται μια πραγματικότητα που προκαλεί έντονο προβληματισμό. Σύμφωνα με τη νέα διεθνή έκθεση «Poison in Your Coffee» («Δηλητήριο στον καφέ σου»), στις φυτείες καφέ χρησιμοποιείται μεγάλος αριθμός φυτοφαρμάκων, πολλά από τα οποία έχουν ήδη απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω των κινδύνων που ενέχουν για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρούσματα σαλμονέλας στη Λαμία: Κοτόπουλο σε εστιατόρια ο «ένοχος» – Εντοπίστηκε ο προμηθευτής
Η έκθεση εκπονήθηκε από τις οργανώσεις Coffee Watch, Inkota Network, Deutsche Umwelthilfe και Pesticide Action Network UK (PAN UK) και βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, καθώς και σε έρευνες πεδίου που πραγματοποιήθηκαν σε σημαντικές χώρες παραγωγής καφέ, όπως η Βραζιλία, το Βιετνάμ, η Κένυα και η Κολομβία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, στις καλλιέργειες καφέ χρησιμοποιούνται περισσότερες από 159 δραστικές ουσίες φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι περίπου το 60% αυτών των ουσιών έχει απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται το μυκητοκτόνο χλωροθαλονίλη (chlorothalonil) και το εντομοκτόνο χλωρπυριφός (chlorpyrifos), ουσίες που έχουν αποσυρθεί από την ευρωπαϊκή αγορά λόγω των πιθανών επιπτώσεών τους στην υγεία.
Αριστερά: Το 60% των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην καλλιέργεια καφέ ταξινομούνται ως Ιδιαίτερα Επικίνδυνα Φυτοφάρμακα (Highly Hazardous Pesticides – HHPs), ενώ το 40% δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία.
Δεξιά: Το 59% των δραστικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στις καλλιέργειες καφέ είναι απαγορευμένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το 41% εξακολουθεί να επιτρέπεται.
Παρά την απαγόρευσή τους στην Ευρώπη, οι συγκεκριμένες δραστικές ουσίες εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε τρίτες χώρες όπου η νομοθεσία είναι λιγότερο αυστηρή. Το αποτέλεσμα είναι ότι μέρος των υπολειμμάτων τους μπορεί να παραμένει στους κόκκους του καφέ και να καταλήγει στα προϊόντα που εισάγονται στην ευρωπαϊκή αγορά. Όπως επισημαίνει η έκθεση, ορισμένα φυτοφάρμακα δεν απομακρύνονται πλήρως ούτε με το πλύσιμο ούτε κατά τη διαδικασία καβουρδίσματος των πράσινων κόκκων καφέ.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται βασίζονται επίσης σε καταγραφές του Ευρωπαϊκού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (RASFF) και της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Σύμφωνα με δεδομένα της EFSA, το 2022 περίπου το 23% των δειγμάτων καφέ που εξετάστηκαν περιείχαν υπολείμματα φυτοφαρμάκων τα οποία είναι απαγορευμένα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν ακόμη ότι η παρουσία τέτοιων ουσιών στον καφέ αυξήθηκε περίπου δέκα φορές μεταξύ του 2011 και του 2022.
Οι οργανώσεις εκτιμούν ότι περίπου ένα στα πέντε φλιτζάνια καφέ ενδέχεται να περιέχει υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Ωστόσο, διευκρινίζουν ότι μόνο το 2% έως 3% των δειγμάτων υπερβαίνει τα νόμιμα ανώτατα όρια υπολειμμάτων (Maximum Residue Limits – MRLs). Παρ’ όλα αυτά, τονίζουν ότι ακόμη και όταν τα επιτρεπόμενα όρια δεν ξεπερνιούνται, αρκετά δείγματα περιέχουν ταυτόχρονα πολλαπλά υπολείμματα διαφορετικών φυτοφαρμάκων, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη συνδυασμένη έκθεση των καταναλωτών.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ορισμένες από τις ουσίες που εντοπίστηκαν ταξινομούνται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στις κατηγορίες 1Α («εξαιρετικά επικίνδυνες») και 1Β («ιδιαίτερα επικίνδυνες»). Επιπλέον, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό CLP για την ταξινόμηση και επισήμανση χημικών ουσιών, ορισμένες χαρακτηρίζονται ως καρκινογόνες ή πιθανώς καρκινογόνες, τοξικές για την αναπαραγωγή, ενδοκρινικοί διαταράκτες ή νευροτοξικές.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης αυτό που οι συντάκτες της χαρακτηρίζουν ως «διπλό ευρωπαϊκό πρότυπο». Παρότι η χρήση πολλών φυτοφαρμάκων απαγορεύεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ευρωπαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να τα παράγουν και να τα εξάγουν σε χώρες εκτός ΕΕ, όπου επιτρέπεται η χρήση τους στις καλλιέργειες. Στη συνέχεια, ο καφές που παράγεται με αυτά τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα μπορεί να εισαχθεί νόμιμα στην ευρωπαϊκή αγορά, αρκεί τα υπολείμματα να μην υπερβαίνουν τα ισχύοντα νομοθετικά όρια. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η πρακτική αυτή δημιουργεί τόσο ζητήματα δημόσιας υγείας όσο και συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των Ευρωπαίων αγροτών, οι οποίοι υπόκεινται σε αυστηρότερους περιορισμούς.
Το 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ανακοινώσει την πρόθεσή της να απαγορεύσει την εξαγωγή χημικών ουσιών που έχουν ήδη απαγορευτεί εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, η σχετική πρωτοβουλία δεν προχώρησε σε νομοθετική εφαρμογή. Παράλληλα, η Επιτροπή έχει δεσμευθεί να εξετάσει αυστηρότερα το ζήτημα των υπολειμμάτων απαγορευμένων φυτοφαρμάκων στα εισαγόμενα τρόφιμα, αν και οι οργανώσεις που υπογράφουν την έκθεση θεωρούν ότι τα μέτρα που έχουν παρουσιαστεί μέχρι σήμερα δεν επαρκούν.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνουν την καθιέρωση συστηματικών ελέγχων σε όλες τις εισαγωγές πράσινου και καβουρδισμένου καφέ, τη μείωση των ανώτατων επιτρεπόμενων ορίων υπολειμμάτων στο κατώτερο επίπεδο που μπορεί να ανιχνευθεί εργαστηριακά, την απαγόρευση εξαγωγής από την Ευρωπαϊκή Ένωση φυτοφαρμάκων των οποίων η χρήση έχει ήδη απαγορευτεί στο εσωτερικό της, καθώς και τη στήριξη των παραγωγών για τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες γεωργικές πρακτικές.
Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση POISON IN YOUR COFFEE ΕΔΩ:
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
