Το 66% των δειγμάτων μπανάνας στην ευρωπαϊκή αγορά, εμφανίζει πολλαπλά χημικά κατάλοιπα, ανοίγοντας ξανά τη συζήτηση για τη συνδυαστική δράση τους στην υγεία
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) δημοσίευσε τα τελευταία στοιχεία για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, επιβεβαιώνοντας ότι τα τρόφιμα στην ευρωπαϊκή αγορά εμφανίζουν σταθερά υψηλά ποσοστά συμμόρφωσης με τα θεσμοθετημένα όρια ασφαλείας. Ωστόσο, μια προσεκτικότερη ανάγνωση των δεδομένων για δημοφιλή προϊόντα, όπως οι μπανάνες, αναδεικνύει ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα: τη συστηματική παρουσία πολλαπλών χημικών ουσιών στο ίδιο τρόφιμο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση αλατιού λόγω επιμόλυνσης από μικροσκοπικά κομμάτια φελιζόλ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο σε μεγάλη αλυσίδα ζαχαροπλαστείων για τη ζυγαριά – Το δικαίωμα που αγνοούν οι καταναλωτές
Σύμφωνα με την έκθεση, από τα 835 δείγματα μπανάνας που αναλύθηκαν, η συντριπτική πλειονότητα συμμορφωνόταν με τα ευρωπαϊκά όρια ασφαλείας. Μόλις το 1,6% των δειγμάτων ξεπέρασε το Ανώτατο Όριο Υπολειμμάτων (MRL), ενώ τελικά μόνο το 0,4% — τρία δείγματα — χαρακτηρίστηκε επισήμως μη συμμορφούμενο μετά την αξιολόγηση της αβεβαιότητας μέτρησης. Παράλληλα, οι έλεγχοι κατέγραψαν την παρουσία ουσιών που δεν είναι εγκεκριμένες για χρήση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως οι pyridalyl και flupyradifurone, σε εισαγόμενα προϊόντα κυρίως από τον Ισημερινό και το Περού. Οι ανιχνεύσεις αυτές, σύμφωνα με την EFSA, παρέμειναν εντός των επιτρεπόμενων ορίων εισαγωγής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά καταστήματα τουρσί που προκάλεσε ευρωπαϊκή κινητοποίηση “σοβαρού κινδύνου” – Καταγγελία καταναλωτή (δείτε φωτογραφία)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γέμισαν φράουλες οι λαϊκές και τα σουπερμάρκετ – Αυτό που ανακάλυψαν οι ερευνητές για όσους τις καταναλώνουν συχνά
Το στοιχείο όμως που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, αφορά την ταυτόχρονηπαρουσία πολλών διαφορετικών υπολειμμάτων στο ίδιο προϊόν. Μόλις το 19% των δειγμάτων βρέθηκε χωρίς ανιχνεύσιμα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, ενώ στο 66,1% εντοπίστηκαν πολλαπλά υπολείμματα διαφορετικών δραστικών ουσιών. Σε δέκα δείγματα, όλα προερχόμενα από τρίτες χώρες, ανιχνεύθηκαν έως και επτά διαφορετικά φυτοφάρμακα ταυτόχρονα, μεταξύ των οποίων fludioxonil, pyrimethanil και thiabendazole. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκής Αρχή, η παρουσία πολλαπλών υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στο δείγμα δεν συνιστά μη συμμόρφωση με τη νομοθεσία περί ΑΟΚ, εφόσον δεν υπάρχει υπέρβαση του ΑΟΚ ανά υπόλειμμα. Ωστόσο, τα προϊόντα με πολλαπλά υπολείμματα θα πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά από τις εθνικές αρχές (για παράδειγμα, για να εξεταστεί εάν χρησιμοποιούνται σκόπιμα συνδυασμοί φυτοφαρμάκων για την παράκαμψη των ορίων ΑΟΚ για μεμονωμένες ουσίες).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Έφοδος 40 αστυνομικών καταπολέμησης της απάτης, στις εγκαταστάσεις της Νο1 μάρκας στον κόσμο
Αρκετοί επιστήμονες επισημαίνουν ότι το ισχύον μοντέλο αξιολόγησης ενδέχεται να μην αποτυπώνει πλήρως τη μακροχρόνια και καθημερινή έκθεση των καταναλωτών σε πολλαπλούς χημικούς παράγοντες ταυτόχρονα. Τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων καθορίζονται ανά δραστική ουσία και όχι βάσει της συνδυαστικής δράσης πολλών ουσιών στο ίδιο τρόφιμο ή στο συνολικό καθημερινό διαιτολόγιο. Παρότι η EFSA έχει ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια να αναπτύσσει μεθοδολογίες σωρευτικής αξιολόγησης κινδύνου (Cumulative Risk Assessment), η επιστημονική συζήτηση παραμένει ανοιχτή ως προς το κατά πόσο οι υπάρχουσες προσεγγίσεις επαρκούν για την αποτίμηση της χρόνιας έκθεσης σε χαμηλές δόσεις διαφορετικών φυτοφαρμάκων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαζικές ανακλήσεις τυριών από σούπερ μάρκετ και καταστήματα τροφίμων λόγω σοβαρού βιολογικού κινδύνου με ακραία μικροβιακά φορτία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Και στα ελληνικά ράφια το δημοφιλές ρύζι με τα ορυκτέλαια – «Aκατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση» σύμφωνα με το RASFF (μάρκα και φωτό)
Αρκετές επιδημιολογικές μελέτες έχουν συνδέσει ορισμένες κατηγορίες φυτοφαρμάκων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνων, νευρολογικών παθήσεων και διαταραχών του ενδοκρινικού συστήματος. Ειδικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ουσίες που θεωρούνται πιθανοί ενδοκρινικοί διαταράκτες, καθώς σε αυτές τις περιπτώσεις η επίδραση δεν εξαρτάται πάντα γραμμικά από τη δόση, γεγονός που διατηρεί ενεργή τη συζήτηση για τις επιπτώσεις ακόμη και πολύ χαμηλών επιπέδων έκθεσης. Η περίπτωση της μπανάνας αποτυπώνει μια ευρύτερη πραγματικότητα της σύγχρονης αγροδιατροφικής παραγωγής: η παρουσία υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη παρανομίας ή μη συμμόρφωσης, αλλά συχνά ενσωματωμένο στοιχείο της εντατικής γεωργικής πρακτικής και των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Υγιεινά σνακ» με τοξικό θάλλιο: Δηλητηρίαση καταναλωτή αποκάλυψε το πρόβλημα, η εταιρεία αρνείται να αποσύρει τα προϊόντα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Περιττώματα τρωκτικών σε αλυσίδα κολοσσό οδήγησαν σε απόφαση-σταθμό του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου – Δεν αρκούν οι διαδικασίες HACCP
Ταυτόχρονα, τα στοιχεία των ευρωπαϊκών ελέγχων δείχνουν ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Από τα 39.433 δείγματα εισαγόμενων τροφίμων που εξετάστηκαν στο πλαίσιο αυξημένων συνοριακών ελέγχων της ΕΕ, το 5,5% υπερέβαινε τα επιτρεπόμενα όρια και το 3,6% κρίθηκε μη συμμορφούμενο, με τις συγκεκριμένες παρτίδες να μην επιτρέπεται να εισέλθουν στην ευρωπαϊκή αγορά. Η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον από την απλή καταγραφή υπερβάσεων στην αξιολόγηση της αθροιστικής έκθεσης του πληθυσμού σε πολλαπλά χημικά κατάλοιπα μέσω της καθημερινής διατροφής — ένα πεδίο στο οποίο η επιστημονική έρευνα συνεχίζει να εξελίσσεται, ενώ το ρυθμιστικό πλαίσιο παραμένει υπό αναθεώρηση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | EFSA: Φυτοφάρμακα ανιχνεύθηκαν και σε βιολογικά προϊόντα στην ΕΕ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Kαταγγελία κατά γνωστής μάρκας για διαφήμιση με παραπλανητικούς ισχυρισμούς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σάββας Καλαϊτζίδης – GOODY’S EVEREST: «Η δημιουργικότητα είναι αποτέλεσμα κουλτούρας με όραμα!»
