Η κατανάλωση ωμού ή ανεπαρκώς ψημένου κρέατος μπορεί να μεταδώσει τριχινέλλωση, μια παρασιτική νόσο που σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλεί σοβαρές επιπλοκές. Η γαλλική ANSES επισημαίνει ιδιαίτερα τον κίνδυνο από κρέας που δεν έχει υποβληθεί σε κτηνιατρικό έλεγχο και συστήνει θερμοκρασία 71°C στο εσωτερικό του. Η οικιακή κατάψυξη δεν θεωρείται αξιόπιστη μέθοδος εξουδετέρωσης του παρασίτου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γάλα: Πασίγνωστη εταιρεία «κλείνει» με 385 εκατ. τις καταγγελίες περί πρακτικών που έθεταν τα μωρά σε κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων
Η νόσος προκαλείται από νηματώδεις σκώληκες του γένους Trichinella, των οποίων οι προνύμφες εγκαθίστανται στις μυϊκές ίνες των ζώων. Μετά την κατανάλωση μολυσμένου κρέατος απελευθερώνονται στο πεπτικό σύστημα, αναπτύσσονται στο λεπτό έντερο και παράγουν νέες προνύμφες, οι οποίες μεταφέρονται μέσω της κυκλοφορίας στους μυς. Οι προνύμφες μπορούν να παραμείνουν βιώσιμες εκεί για χρόνια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μάσκες μαλλιών: Εντοπίστηκαν ουσίες που προκαλούν αλλεργίες και επηρεάζουν το ορμονικό σύστημα σε πασίγνωστα προϊόντα
Στον άνθρωπο, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει διάρροια, πυρετό, οίδημα στο πρόσωπο και μυϊκούς πόνους, ενώ στις σοβαρότερες περιπτώσεις καταγράφονται νευρολογικές, οφθαλμικές και καρδιακές επιπλοκές. Στη Γαλλία τα περιστατικά παραμένουν περιορισμένα, με περίπου δύο κρούσματα ετησίως. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί το μη ελεγμένο κρέας αγριογούρουνου, όταν καταναλώνεται ωμό ή δεν έχει ψηθεί επαρκώς.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η τριχινέλλωση παραμένει σπάνια, ωστόσο οι τροφιμογενείς επιδημίες συνεχίζουν να καταγράφονται. Σύμφωνα με την κοινή έκθεση One Health της EFSA και του ECDC, το 2024 δηλώθηκαν 102 επιβεβαιωμένα ανθρώπινα κρούσματα σε 11 κράτη-μέλη, έναντι 80 το 2023 και 39 το 2022, με δείκτη κοινοποίησης 0,02 κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους. Η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ισπανία συγκέντρωσαν μαζί το 79,4% των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων της ΕΕ, ενώ 15 από τα 26 κράτη-μέλη που παρείχαν στοιχεία δεν ανέφεραν κανένα περιστατικό.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα συγκενρωτικά δεδομένα το 2024 η EFSA κατέγραψε έξι τροφιμογενείς επιδημίες τριχινέλλωσης με 67 ανθρώπινα κρούσματα: μία στην Ιταλία, τρεις στη Ρουμανία και δύο στην Ισπανία. Τέσσερις αποδόθηκαν σε Trichinella spiralis, ενώ στις άλλες δύο δεν προσδιορίστηκε το είδος. Στις πέντε επιδημίες για τις οποίες υπήρχαν ισχυρά επιδημιολογικά στοιχεία, ως τρόφιμο-φορέας προσδιορίστηκαν το κρέας και τα προϊόντα κρέατος. Οι μεγαλύτερες συρροές καταγράφηκαν στη Ρουμανία, με 21 και 15 κρούσματα, και στην Ισπανία, με 13 κρούσματα, και όλες συνδέθηκαν με T. spiralis.
Τα στοιχεία των προηγούμενων ετών δείχνουν επίσης ότι ο αριθμός των ανθρώπινων περιστατικών μπορεί να μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με την εμφάνιση και το μέγεθος των τροφιμογενών επιδημιών. Το 2023 είχαν δηλωθεί τρεις επιδημίες με 31 σχετικά κρούσματα, σε Βουλγαρία, Ρουμανία και Ισπανία. Η EFSA σημειώνει ακόμη μια εποχική τάση, καθώς κατά την περίοδο 2015–2024 τα επιβεβαιωμένα περιστατικά στην ΕΕ παρουσίαζαν αύξηση τους χειμερινούς μήνες. Από το 2015, μάλιστα, το κρέας κυνηγημένου αγριογούρουνου έχει αποτελέσει σημαντική πηγή ανθρώπινων λοιμώξεων, ενώ παλαιότερα κυριαρχούσε το χοιρινό κρέας.
Χαρακτηριστικό περιστατικό καταγράφηκε στην Κορσική τον Απρίλιο του 2015 μετά την κατανάλωση figatelles, παραδοσιακών ωμών προϊόντων χοιρινού. Από 17 άτομα που εκτέθηκαν, επιβεβαιώθηκαν τρία κρούσματα τριχινέλλωσης και στις αναλύσεις ανιχνεύθηκε Trichinella britovi. Τα προϊόντα αποσύρθηκαν, ενώ η έρευνα έδειξε ότι ο χοίρος ή οι χοίροι από τους οποίους προήλθαν είχαν σφαγεί παράνομα.
Η επιστημονική αξιολόγηση της ANSES έδειξε ότι ανθρώπινα κρούσματα μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και μετά την πρόσληψη λιγότερων από δέκα προνυμφών ανά μερίδα. Παράλληλα, σε πολύ χαμηλή παρασιτική επιβάρυνση μειώνεται η αποτελεσματικότητα της εργαστηριακής ανίχνευσης. Στα 0,1 προνύμφη ανά γραμμάριο, η υπολογισμένη πιθανότητα ανίχνευσης στο συγκεκριμένο μοντέλο ήταν μόλις 37%.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις μεθόδους συντήρησης. Η ANSES αναφέρει ότι η οικιακή κατάψυξη δεν εγγυάται την εξουδετέρωση όλων των ειδών Trichinella, ενώ το κάπνισμα δεν καταστρέφει αποτελεσματικά το παράσιτο. Στο επιστημονικό πόρισμα αναφέρεται ότι η T. britovi, ανάλογα με το ζώο, την ηλικία των προνυμφών, τη θερμοκρασία και τη διάρκεια, μπορεί να επιβιώσει στην κατάψυξη έως τέσσερις εβδομάδες.
Για προϊόντα χοιρινού που προορίζονται να καταναλωθούν μαγειρεμένα, οι ειδικοί της ANSES έχουν συστήσει ευδιάκριτη ένδειξη για πλήρες ψήσιμο στο εσωτερικό. Η γαλλική υπηρεσία αναφέρει σήμερα τους 71°C ως θερμοκρασία για μη ελεγμένο κρέας. Το 2026, το εργαστήριο της ANSES στη Maisons-Alfort ορίστηκε επίσης από τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων εργαστήριο αναφοράς για την τριχινέλλωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μαζική ανάκληση τυριών από μεγάλα σουπερμάρκετ – Ευρωπαϊκός συναγερμός για Listeria
- Algida: Σάλος με τις διαφημίσεις παγωτού σε θρησκευτικό χώρο
- Προσοχή γονείς: Μην δίνετε τροφές σε σακουλάκια σε μωρά κάτω των 12 μηνών – Απογοητευτικά ευρήματα μελέτης σε 300 προϊόντα
- Κατάψυξη κρέατος: Η Κομισιόν αλλάζει τους κανόνες – Τι προβλέπει η νέα πρόταση, πώς επηρεάζει τους επαγγελματίες του κλάδου
- «Πυρά» καταναλωτών κατά δημοφιλούς σοκολάτας – Περιέχει χρωστική που μπορεί να επηρεάσει την προσοχή των παιδιών
- Πόσο γιαούρτι μπορούμε να φάμε;
