Η υπόθεση της μεγάλης ολλανδικής βιομηχανίας κρέατος Esro Vlees BV με εκατοντάδες πελάτες σε δεκάδες χώρες, προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες διασυνοριακές κινητοποιήσεις των ευρωπαϊκών αρχών ασφάλειας τροφίμων των τελευταίων ετών. Η υπόθεση άρχισε να αποκαλύπτεται μετά τους πρώτους ελέγχους που πραγματοποίησε η NVWA στις εγκαταστάσεις της εταιρείας τον Ιανουάριο του 2025 (δείτε σχετικό βίντεο παρακάτω) με την πρωτη ανακοίνωση να εκδίδεται στις 16 Απριλίου 2026. Στις 24 Απριλίου 2026 η NVWA ανακοίνωσε την υποχρεωτική ανάκληση όλων των προϊόντων της εταιρείας και στις 10 Ιουνίου 2026, επέκτεινε τις ανακλήσεις, καθώς από τα νέα στοιχεία προέκυψε ότι η χρήση ακατάλληλων πρώτων υλών ήταν εκτενέστερη από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πάνω από 62.000 παγωτά – Οι Αρχές τα κατατάσσουν στην υψηλότερη κατηγορία κινδύνου (Class I)
Ακολούθησε κοινοποίηση στο Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF) η οποία εξελίχθηκε σε εκτεταμένη διερεύνηση με σχεδόν 60 εμπλεκόμενες χώρες μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, 176 follow-ups, συνεχείς ενημερώσεις και ανακλήσεις προϊόντων σε διάφορα κράτη που είχαν παρασκευαστεί με πρώτες ύλες της Esro Vlees BV. Η υπόθεση οδήγησε σε συλλήψεις στελεχών της εταιρείας, στην ανάκληση της άδειας λειτουργίας της και τελικά σε λουκέτο, ενώ η ποινική έρευνα παραμένει σε εξέλιξη. Στη Δανία εκδόθηκαν τέσσερις επίσημες ανακλήσεις μεταξύ 30 Ιουνίου και 7 Ιουλίου 2026, οι οποίες αφορούσαν έξι διαφορετικά προϊόντα που διατέθηκαν από τις αλυσίδες Lidl Danmark, Salling Group, Dagrofa και Dencon Foods. Στη Λιθουανία οι αρμόδιες αρχές διέταξαν την απόσυρση προϊόντων και ενημέρωσαν τους παραλήπτες, ενώ αντίστοιχες ενέργειες πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες χώρες μέσω των μηχανισμών του RASFF.
Οι πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν από τις ολλανδικές αρχές περιγράφουν σοβαρές παραβάσεις, οι οποίες αποτέλεσαν τη βάση για δύο ανεξάρτητες επιστημονικές αξιολογήσεις του Γραφείου Αξιολόγησης Κινδύνου και Έρευνας (BuRO) της Ολλανδικής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων και Καταναλωτικών Προϊόντων (NVWA). Η πρώτη αφορούσε τον θεωρητικό κίνδυνο έκθεσης σε πρίονες (prions) που σχετίζονται με τη Σπογγώδη Εγκεφαλοπάθεια των Βοοειδών (BSE), ενώ η δεύτερη εξέτασε τους μικροβιολογικούς κινδύνους που θα μπορούσαν να προκύψουν από τις πρακτικές της εταιρείας κατά την παραγωγή νωπού κρέατος και κιμά.
Οι δύο επιστημονικές εκθέσεις, καταγράφουν σειρά σοβαρών ευρημάτων κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η χρήση αλλοιωμένων και μικροβιολογικά επιβαρυμένων πρώτων υλών, ενδείξεις χρήσης υλικών που δεν προορίζονταν για ανθρώπινη κατανάλωση, παραποίηση μικροβιολογικών εργαστηριακών αποτελεσμάτων, παρουσία Salmonella σε τελικό προϊόν, ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής, αποκλίσεις στη διαχείριση των θερμοκρασιών, διάθεση προϊόντων που δεν πληρούσαν τα μικροβιολογικά κριτήρια, προμήθεια κιμά σε μη εγκεκριμένες εγκαταστάσεις, καθώς και πιθανή επιμόλυνση κρέατος με εγκεφαλικό ιστό βοοειδών κατά την επεξεργασία κεφαλών. Τα ευρήματα αυτά αποτέλεσαν τη βάση τόσο για την ανάκληση της έγκρισης λειτουργίας της επιχείρησης όσο και για την εκτεταμένη διεθνή ιχνηλάτηση και τις ανακλήσεις προϊόντων.
Η μικροβιολογική αξιολόγηση περιγράφει ότι η Esro Vlees επεξεργαζόταν κυρίως κεφαλές βοοειδών και μοσχαριών για την παραγωγή κρέατος κεφαλής, ενώ για την παραγωγή κιμά χρησιμοποιούνταν επίσης διάφορα υποπροϊόντα σφαγής, όπως οισοφάγοι, λάρυγγες, πνεύμονες, στομάχια, νεφροί και διάφραγμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάστηκαν από το BuRO, υπήρχαν ενδείξεις ότι χρησιμοποιήθηκαν αλλοιωμένες πρώτες ύλες, πρώτες ύλες με μικροβιολογική επιβάρυνση και υλικά που δεν προορίζονταν για ανθρώπινη κατανάλωση. Παράλληλα διαπιστώθηκαν ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής, αποκλίσεις στις θερμοκρασίες αποθήκευσης, αλλοίωση εργαστηριακών αποτελεσμάτων και διάθεση προϊόντων που δεν πληρούσαν τις νόμιμες μικροβιολογικές προδιαγραφές χωρίς να ενημερωθούν οι πελάτες.
Οι επιστήμονες του BuRO εξέτασαν ένα ευρύ φάσμα πιθανών μικροβιολογικών κινδύνων, μεταξύ των οποίων Salmonella, Listeria monocytogenes, παθογόνα στελέχη Escherichia coli (STEC), Campylobacter, Clostridium botulinum, Clostridium perfringens, Bacillus cereus, Staphylococcus aureus και Yersinia, καθώς και την πιθανότητα σχηματισμού θερμοανθεκτικών τοξινών, βιογενών αμινών και μυκοτοξινών σε περίπτωση κατανάλωσης αλλοιωμένου κρέατος.
Η αξιολόγηση καταγράφει επίσης ότι είχε διαπιστωθεί απάτη στις υποχρεωτικές μικροβιολογικές εξετάσεις των παραγόμενων προϊόντων, ενώ είχε τεκμηριωθεί παρουσία Salmonella σε τελικό προϊόν της εταιρείας. Εξαιτίας της παραποίησης των αποτελεσμάτων δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστεί η πραγματική έκταση των αποκλίσεων, αν και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τέτοιες περιπτώσεις είχαν πράγματι συμβεί.
Παράλληλα, η δεύτερη επιστημονική έκθεση εξέτασε τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν κατά την ποινική έρευνα σχετικά με πιθανή επιμόλυνση κρέατος από εγκεφαλικό ιστό βοοειδών κατά την επεξεργασία κεφαλών. Οι επιθεωρητές της NVWA εντόπισαν κρανία με ατελή σφράγιση των ανοιγμάτων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εγκεφαλικό υλικό ερχόταν σε άμεση επαφή με το κρέας. Από τις 696 κεφαλές που ελέγχθηκαν, στις 44 διαπιστώθηκαν προβλήματα στη σφράγιση των σχετικών ανοιγμάτων, γεγονός που θεωρητικά μπορούσε να οδηγήσει σε διασταυρούμενη επιμόλυνση κατά την επεξεργασία.
Η σοβαρότητα αυτών των ευρημάτων ήταν ο λόγος που οι ολλανδικές αρχές προχώρησαν σε μαζικές ανακλήσεις προϊόντων και σε εκτεταμένη ιχνηλάτηση της διακίνησης των πρώτων υλών σε δεκάδες χώρες. Η υπόθεση επεκτάθηκε γρήγορα πέρα από τα σύνορα της Ολλανδίας, καθώς προϊόντα ή πρώτες ύλες της εταιρείας είχαν διανεμηθεί σε μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων τροφίμων, οι οποίες τα χρησιμοποίησαν για την παραγωγή κιμά, παρασκευασμάτων κρέατος, έτοιμων γευμάτων, κεμπάπ, κατεψυγμένων προϊόντων και άλλων τροφίμων, ενώ μέρος της παραγωγής είχε διατεθεί και ως πρώτη ύλη για ζωοτροφές κατοικίδιων.
Η εικόνα που διαμορφώθηκε από τις αρχικές ανακοινώσεις δημιούργησε εύλογη ανησυχία σε καταναλωτές και επιχειρήσεις. Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση των δύο επιστημονικών αξιολογήσεων, η NVWA δημοσιοποίησε στις 9 Ιουλίου 2026 τα συμπεράσματα του BuRO, τα οποία διαφοροποιούν ουσιαστικά την εκτίμηση του πραγματικού κινδύνου για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με την αξιολόγηση, τόσο ο κίνδυνος από πρίονες που σχετίζονται με σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια, όσο και ο μικροβιολογικός κίνδυνος για τα προϊόντα που είχαν υποβληθεί ή επρόκειτο να υποβληθούν σε εγκεκριμένη βιομηχανική θερμική επεξεργασία χαρακτηρίζονται ως αμελητέοι, υπό την προϋπόθεση ότι τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες σε όλα τα στάδια της αλυσίδας παραγωγής και επεξεργασίας.
Η αξιολόγηση του BuRO διευκρινίζει ότι ο χαρακτηρισμός «αμελητέος κίνδυνος» δεν σημαίνει ότι οι παραβάσεις που διαπιστώθηκαν ήταν μικρής σημασίας ούτε ότι αναιρούνται οι λόγοι για τους οποίους ξεκίνησαν οι ανακλήσεις. Αντίθετα, η επιστημονική ομάδα εξέτασε αποκλειστικά την πιθανότητα πρόκλησης νόσου στον καταναλωτή υπό συγκεκριμένες συνθήκες επεξεργασίας των προϊόντων. Για τον μικροβιολογικό κίνδυνο, το συμπέρασμα βασίζεται στην παραδοχή ότι το νωπό κρέας και ο κιμάς της εταιρείας χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά από εγκεκριμένες εγκαταστάσεις παραγωγής προϊόντων κρέατος και υποβλήθηκαν σε βιομηχανική θερμική επεξεργασία τουλάχιστον ισοδύναμη με παστερίωση, διαδικασία που μειώνει αποτελεσματικά τα παθογόνα βακτήρια. Παράλληλα, για τον κίνδυνο από πρίονες, η αξιολόγηση στηρίζεται στο γεγονός ότι σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αλυσίδα παραγωγής εφαρμόζονται εδώ και χρόνια αυστηρά μέτρα ελέγχου της Σπογγώδους Εγκεφαλοπάθειας των Βοοειδών (BSE), όπως η απομάκρυνση των υλικών ειδικού κινδύνου κατά τη σφαγή και η απαγόρευση συγκεκριμένων ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές.
Στην αξιολόγηση επισημαίνεται επίσης ότι η πιθανότητα παρουσίας πριόνων στα προϊόντα της εταιρείας θεωρείται εξαιρετικά χαμηλή, καθώς τα βοοειδή προέρχονταν από χώρες με αμελητέο κίνδυνο BSE σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση για την Υγεία των Ζώων (WOAH), ενώ η σημερινή επίπτωση της νόσου στην Ευρώπη είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με την περίοδο της μεγάλης επιδημίας των δεκαετιών του 1980 και του 1990. Παρότι η έκθεση αναγνωρίζει ότι η BSE και η παραλλαγή της νόσου Creutzfeldt-Jakob στον άνθρωπο αποτελούν θανατηφόρες παθήσεις, η πιθανότητα έκθεσης του καταναλωτή μέσω των συγκεκριμένων προϊόντων χαρακτηρίζεται ως σχεδόν μηδενική.
Η μικροβιολογική αξιολόγηση εξετάζει παράλληλα ένα ακόμη στοιχείο που θεωρήθηκε σημαντικό κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η χρήση αλλοιωμένων πρώτων υλών μπορεί να οδηγήσει στον σχηματισμό βιογενών αμινών, ουσιών που παράγονται κατά τη διάσπαση των πρωτεϊνών από μικροοργανισμούς και μπορούν να εμφανιστούν όταν το κρέας παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ακατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης. Οι βιογενείς αμίνες είναι θερμοανθεκτικές και δεν καταστρέφονται με το μαγείρεμα ή τη βιομηχανική θερμική επεξεργασία. Το BuRO διευκρινίζει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ο σχηματισμός τους στην περίπτωση της συγκεκριμένης εταιρείας, ωστόσο τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούσαν για να προσδιοριστεί εάν δημιουργήθηκαν σε επίπεδα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη δημόσια υγεία.
Παρά τα συμπεράσματα αυτά, η NVWA δεν ανακάλεσε τις αποφάσεις για την απόσυρση των προϊόντων. Η ίδια η αρχή εξηγεί ότι τα διοικητικά μέτρα δεν βασίστηκαν αποκλειστικά στην εκτίμηση του μικροβιολογικού κινδύνου, αλλά και στην αδυναμία της εταιρείας να αποδείξει ποια προϊόντα είχαν παρασκευαστεί με ασφαλείς πρώτες ύλες. Κατά την πρόοδο της ποινικής έρευνας προέκυψαν νέα στοιχεία που έδειξαν ότι οι παραβάσεις ήταν πολύ εκτενέστερες από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της NVWA, διαπιστώθηκε διάθεση αλλοιωμένου κρέατος στην αγορά, παραποίηση δυσμενών εργαστηριακών αποτελεσμάτων, χρήση υποπροϊόντων σφαγής και πρώτων υλών ακατάλληλων για τρόφιμα, καθώς και προμήθεια επιχειρήσεων που δεν διέθεταν την απαιτούμενη έγκριση για την παραγωγή προϊόντων κρέατος.
Η αδυναμία ιχνηλασιμότητας, αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για τη λήψη των μέτρων. Η NVWA αναφέρει ότι η εταιρεία δεν μπορούσε να αποδείξει σε ποιες συγκεκριμένες παρτίδες είχαν χρησιμοποιηθεί οι προβληματικές πρώτες ύλες. Ως αποτέλεσμα, στις αρχές Ιουνίου αποφασίστηκε η επέκταση της ανάκλησης σε όλα τα προϊόντα κιμά που ενδέχεται να περιείχαν τα συγκεκριμένα υλικά, ακόμη και όταν αυτά είχαν ήδη υποστεί θερμική επεξεργασία. Η επέκταση αφορά αποκλειστικά τα προϊόντα κιμά, ενώ άλλα προϊόντα, όπως τα μοσχαρίσια μάγουλα, παρέμειναν στην αγορά επειδή δεν θεωρήθηκαν μη ασφαλή με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία.
Η ποινική έρευνα της Υπηρεσίας Πληροφοριών και Ερευνών της NVWA συνεχίζεται και, σύμφωνα με την τελευταία ανακοίνωση της ολλανδικής αρχής, αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026. Η NVWA επισημαίνει ότι νέα στοιχεία ενδέχεται να προκύψουν κατά τη διάρκεια της έρευνας και ότι κάθε πληροφορία θα αξιολογείται προκειμένου να αποφασιστεί εάν απαιτούνται πρόσθετα μέτρα για την προστασία της ασφάλειας των τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Lidl Cz: Προϊόν ιδιωτικής ετικέτας παρουσιαζόταν ως φιλέτο αλλά ήταν συμπιεσμένο κρέας – Εντοπίστηκε σε επίσημο έλεγχο – (φωτογραφίες)
- Μάρκετινγκ έξτρα παρθένου ελαιόλαδου: Θα πληρώνατε παραπάνω εάν η ετικέτα έφερε ισχυρισμό υγείας; Μελέτη σε 1.016 καταναλωτές
- Διπλός συναγερμός για ρύζι: Ανακλήσεις προϊόντων δύο εταιρειών σε μια ημέρα
- Πεπόνια: Νέα ανάκληση από μεγάλο σούπερ μάρκετ: Βρέθηκε υψηλή ποσότητα καδμίου που που δεν απομακρύνεται με το πλύσιμο
- Ανακαλούνται ριζογκοφρέτες λόγω καρκινογόνου μυκοτοξίνης (φωτογραφία) – Κίνδυνοι και πρόληψη
