Τα συμπεράσματα των ερευνητών για τη κατανάλωση μόλις τριών μερίδων την εβδομάδα
Οι τηγανητές πατάτες αποτελούν μια δημοφιλή αλλά συχνά επικρινόμενη διατροφική επιλογή, και μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η συγκεκριμένη μέθοδος μαγειρέματος ενέχει μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία σε σύγκριση με άλλες μορφές προετοιμασίας του ίδιου τροφίμου. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό The BMJ, η κατανάλωση τριών μερίδων τηγανητής πατάτας την εβδομάδα συνδέεται με αυξημένο κατά 20% κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Αντίθετα, η ίδια ποσότητα πατάτας όταν καταναλώνεται βραστή, ψητή ή σε μορφή πουρέ, δεν παρουσιάζει στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την αύξηση των πιθανοτήτων εκδήλωσης της νόσου. Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι εξίσου σημαντικό ρόλο παίζει και το τρόφιμο που αντικαθιστά την πατάτα στο καθημερινό διαιτολόγιο. Η αντικατάστασή της από δημητριακά ολικής αλέσεως συνδέεται με μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, ενώ η αντικατάστασή της από λευκό ρύζι οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο σε μεγάλο ελληνικό σούπερ μάρκετ για χρέωση σοκολάτας ΙΟΝ 33% ακριβότερα
Η πατάτα περιέχει απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, όπως φυτικές ίνες, βιταμίνη C και μαγνήσιο. Ωστόσο, είναι πλούσια σε άμυλο και διαθέτει υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, γεγονός που προκαλεί ταχεία αύξηση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα. Για τον λόγο αυτό, προγενέστερες μελέτες είχαν συνδέσει γενικά την κατανάλωση πατάτας με τον διαβήτη τύπου 2. Η παρούσα επιστημονική ομάδα επεσήμανε ότι οι προηγούμενες αναλύσεις παρέβλεπαν δύο παραμέτρους: τον τρόπο μαγειρέματος και τις εναλλακτικές τροφές που επιλέγουν οι καταναλωτές. Για τον σκοπό αυτό, εξετάστηκαν τα δεδομένα περισσότερων από 205.000 επαγγελματιών υγείας στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίοι συμμετείχαν σε τρεις μεγάλες μακροχρόνιες μελέτες από το 1984 έως το 2021.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Φλόριντα μηνύει την OpenAI για πρόκληση βλάβης στους χρήστες – Πώς συνδέεται με τη βιομηχανία τροφίμων (Ολόκληρη η αγωγή)
Κατά την έναρξη της έρευνας, οι συμμετέχοντες δεν έπασχαν από διαβήτη, καρδιαγγειακά νοσήματα ή καρκίνο. Ανά τέσσερα έτη συμπλήρωναν αναλυτικά ερωτηματολόγια για τις διατροφικές τους συνήθειες. Στα σχεδόν 40 χρόνια της παρακολούθησης, καταγράφηκαν 22.299 περιστατικά διαβήτη τύπου 2. Μετά την προσαρμογή των δεδομένων βάσει του τρόπου ζωής και άλλων διατροφικών παραγόντων, προέκυψε ότι κάθε τρεις εβδομαδιαίες μερίδες πατάτας, ανεξαρτήτως τρόπου παρασκευής, σχετίζονται με μια γενική αύξηση 5% των ποσοστών εμφάνισης της νόσου. Η ισχυρότερη σύνδεση εντοπίστηκε στις τηγανητές πατάτες, με το ποσοστό να φτάνει το 20%, ενώ για τις βραστές, τις ψητές και τον πουρέ δεν υπήρξε αξιοσημείωτη στατιστική μεταβολή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσο ασφαλές είναι το μπρόκολο; Στη δημοσιότητα νέα στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων
Η αντικατάσταση τριών εβδομαδιαίων μερίδων πατάτας συνολικά από δημητριακά ολικής αλέσεως συσχετίστηκε με 8% χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Ειδικότερα, η αντικατάσταση των βραστών ή ψητών επιλογών επέφερε μείωση 4%, ενώ η αντικατάσταση της τηγανητής πατάτας από δημητριακά ολικής αλέσεως περιόρισε τον κίνδυνο κατά 19%. Στον αντίποδα, η αντικατάσταση της πατάτας από λευκό ρύζι αύξησε τις πιθανότητες εκδήλωσης της νόσου.
Καθώς πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, δεν μπορεί να αποδειχθεί αιτιώδης συνάφεια, δηλαδή ότι οι τηγανητές πατάτες προκαλούν άμεσα διαβήτη, ενώ το δείγμα αποτελούνταν κυρίως από επαγγελματίες υγείας ευρωπαϊκής καταγωγής, κάτι που σημαίνει ότι τα συμπεράσματα ενδέχεται να μην εφαρμόζονται οριζόντια σε κάθε πληθυσμιακή ομάδα.
Σε συνοδευτικό άρθρο γνώμης, επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι πατάτες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ενιαία διατροφική κατηγορία. Οι ψητές και οι βραστές πατάτες μπορούν να έχουν θέση σε ένα ισορροπημένο μοντέλο διατροφής, δεδομένης της θρεπτικής τους αξίας και του χαμηλού περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος, αν και τα δημητριακά ολικής αλέσεως παραμένουν η βέλτιστη επιλογή για την πρόληψη του διαβήτη.
Journal References:
- Seyed Mohammad Mousavi, Xiao Gu, Fumiaki Imamura, Hala B AlEssa, Orrin Devinsky, Qi Sun, Frank B Hu, JoAnn E Manson, Eric B Rimm, Nita G Forouhi, Walter C Willett. Total and specific potato intake and risk of type 2 diabetes: results from three US cohort studies and a substitution meta-analysis of prospective cohorts. BMJ, 2025;390:e082121 DOI: 10.1136/bmj-2025-082121
- Daniel B Ibsen, Yanbo Zhang. Potatoes and risk of type 2 diabetes. BMJ, 2025; 390: r1557 DOI: 10.1136/bmj.r1557
