Οι επικίνδυνες χημικές ουσίες που δεν φεύγουν ποτέ και το κοινό φάρμακο που ίσως αλλάξει τα δεδομένα
Οι PFAS είναι συνθετικές χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται ευρέως σε αντικολλητικά σκεύη, υδατοαπωθητικά υφάσματα, καλλυντικά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Ονομάζονται «αιώνιες χημικές ουσίες» επειδή δεν αποδομούνται εύκολα στο περιβάλλον και συσσωρεύονται στο ανθρώπινο σώμα. Έχουν συνδεθεί με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, όπως ενδοκρινικές διαταραχές, εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να περάσετε τις γιορτές χωρίς στομαχικά προβλήματα – Του Νίκου Ζορζοβίλη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Häagen-Dazs: Ανακαλεί παγωτά λόγω σοβαρού λάθους στη συσκευασία που θέτει σε κίνδυνο την υγεία καταναλωτών
Η παρουσία των λεγόμενων «αιώνιων χημικών» PFAS συνεχίζει να ανησυχεί τους επιστήμονες, που προσπαθούν να βρουν τρόπους όχι μόνο για τη μείωση τους στο περιβάλλον αλλά και για την εξουδετέρωσή τους από το σώμα μας. Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ δείχνει ότι ορισμένα φάρμακα μπορούν να επιταχύνουν την απομάκρυνση αυτών των ουσιών από το ανθρώπινο σώμα. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Environment International, ενισχύουν την κατανόηση γύρω από τη βιολογική συμπεριφορά των PFAS, χωρίς όμως να είναι ακόμη σαφές αν η ταχύτερη αποβολή τους συνεπάγεται πραγματικά οφέλη για την υγεία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι γίνεται με τις σάλτσες ντομάτας; Νέα επείγουσα ανάκληση λόγω κινδύνου ανάπτυξης θανατηφόρου βακτηρίου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε νευροτοξική ουσία σε σταφύλια που πωλούνται στους πάγκους μεγάλων σούπερ μάρκετ
Η έρευνα βασίστηκε σε ελεγχόμενες δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν στην πόλη Ρόννεμπι, στη Σουηδία, όπου το πόσιμο νερό είχε στο παρελθόν μολυνθεί με πολύ υψηλά επίπεδα PFAS λόγω της χρήσης αφρού πυρόσβεσης σε στρατιωτικές ασκήσεις επί δεκαετίες. Η ρύπανση εντοπίστηκε το 2013 και το μολυσμένο νερό αντικαταστάθηκε άμεσα με καθαρό από άλλο υδροδοτικό σύστημα. Παρόλα αυτά, μετρήσεις στο αίμα των κατοίκων έδειξαν εξαιρετικά αυξημένα επίπεδα PFAS, ουσιών που παραμένουν στο ανθρώπινο σώμα για πολλά χρόνια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ειδοποίηση σοβαρού κινδύνου από τον μολυσμένο χαλβά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΑΑΔΕ: Από Κω έως Καβάλα και Θεσσαλονίκη το λαθρεμπόριο αλκοολούχων ποτών – Στα “μανταλάκια” οι παραβάτες
Σε άλλη πρόσφατη μελέτη οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η παρουσία χημικών ουσιών τύπου PFAS στο πόσιμο νερό συνδέεται άμεσα με αυξημένα επίπεδα των ίδιων ουσιών στο αίμα. Από τους 563 συμμετέχοντες σε συμπληρωματική ανάλυση, το 56% κατοικούσε σε περιοχές όπου το δημόσιο δίκτυο ύδρευσης περιείχε τουλάχιστον μία από τις ενώσεις PFAS. Οι συγκεντρώσεις της ένωσης PFHxS στο αίμα ήταν κατά 31,9% υψηλότερες σε όσους κατανάλωναν νερό με ίχνη της ουσίας, ενώ σε περιοχές όπου τα δείγματα νερού ελέγχθηκαν μετά από επεξεργασία, οι αυξήσεις στα επίπεδα PFHxS, PFOA και PFOS έφτασαν έως και 80%.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απάντηση της Oμοσπονδίας Aρτοποιών Ελλάδος στο cibum για την έρευνα στο Ελληνικό ψωμί
Η μελέτη του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ περιλάμβανε δέκα συμμετέχοντες ηλικίας 25 έως 47 ετών, οι οποίοι έλαβαν διαφορετικά φάρμακα με στόχο τη μείωση των επιπέδων PFAS στο αίμα. Κάθε συμμετέχων ακολούθησε εναλλάξ μια περίοδο 12 εβδομάδων με φαρμακευτική αγωγή και μια ίδιας διάρκειας περίοδο χωρίς φάρμακα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση σε καρκινογόνες κουτάλες γνωστής μάρκας που πωλούνται και στην Ελλάδα [φωτο]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ύποπτα καφέ σημάδια στο εσωτερικό της κονσέρβας – Πώς θα καταλάβετε αν είναι σκουριά
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι δύο συγκεκριμένα φάρμακα επιτάχυναν αισθητά την απομάκρυνση των PFAS από το σώμα: το χοληστερολαιμικό φάρμακο χολεστυραμίνη, που είχε επιβεβαιωθεί και από προηγούμενη δανική μελέτη, και το συγγενές φάρμακο κολεσεβελάμη, του οποίου η αποτελεσματικότητα στην αποβολή PFAS καταγράφηκε για πρώτη φορά. Σύμφωνα με τον επικεφαλής ερευνητή Άξελ Άντερσον, στη διάρκεια των 12 εβδομάδων χωρίς αγωγή, τα επίπεδα PFAS μειώθηκαν ελάχιστα, ενώ με τη χρήση φαρμάκων η μείωση έφτασε έως και 40% για ορισμένες ενώσεις.
Ωστόσο, ο Άντερσον επισημαίνει ότι οι μελέτες αυτές αφορούν αποκλειστικά την αποβολή των ουσιών από τον οργανισμό και όχι τα πιθανά οφέλη για την υγεία. Παρότι η επιτάχυνση της απομάκρυνσης των PFAS φαίνεται δυνατή, δεν υπάρχουν ακόμη σαφή δεδομένα για το αν η μείωση αυτή μεταφράζεται σε βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα οφέλη, ούτε αν τα φάρμακα αυτά ενέχουν δικούς τους κινδύνους.
Την ίδια στιγμή, νέα δημοσίευση του European Environmental Bureau (EEB) αποκαλύπτει τη διασπορά των PFAS στα νερά και στα ψάρια της Ευρώπης. Στην Ιταλία, το 9,3% των δειγμάτων ξεπέρασε τα νέα ευρωπαϊκά όρια, δείχνοντας ότι το πρόβλημα είναι εκτεταμένο και γεωγραφικά κοντά στη χώρα μας. Παράλληλα, πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι σε περιοχές όπου το πόσιμο νερό υπερβαίνει τα επιτρεπόμενα όρια PFAS, παρατηρούνται υψηλότερα ποσοστά καρκίνων του πεπτικού, του ενδοκρινικού, του αναπνευστικού και του στόματος. Υπολογίζεται ότι η παρουσία PFAS στο πόσιμο νερό συμβάλλει σε περισσότερες από 6.800 περιπτώσεις καρκίνου ετησίως στην Ευρώπη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το μυστικό για τον πιο κρεμώδη πουρέ πατάτας
Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν τη σημασία της συνεχιζόμενης έρευνας και της προληπτικής δράσης. Η απομάκρυνση των PFAS από το περιβάλλον και ο περιορισμός της έκθεσης των ανθρώπων παραμένουν κρίσιμες προτεραιότητες για τη δημόσια υγεία. Μέχρι να υπάρξουν ασφαλείς και αποδεδειγμένα αποτελεσματικές θεραπείες, η πρόληψη εξακολουθεί να είναι το πιο ισχυρό «αντίδοτο» απέναντι στους παντοτινούς ρυπαντές.
