Για πρώτη φορά μαθαίνουμε ότι ένα από τα πιο δημοφιλή θαλασσινά στο καθημερινό τραπέζι, το χταπόδι, περιέχει αναλογικά εξίσου υψηλά επίπεδα της πιο τοξικής μορφής υδραργύρου με τον τόνο
Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο προσκήνιο ένα εύρημα που αμφισβητεί όσα ήταν γνωστά μέχρι σήμερα για την παρουσία υδραργύρου στα θαλασσινά. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Πάρμας στην Ιταλία και το Πανεπιστήμιο του Παρντούμπιτσε στην Τσεχία διαπίστωσαν ότι το χταπόδι μπορεί να περιέχει επίπεδα μεθυλυδραργύρου μίας ισχυρής νευροτοξίνης, αντίστοιχα με εκείνα του τόνου, ενός είδους που θεωρείται διαχρονικά από τις σημαντικότερες πηγές έκθεσης των καταναλωτών στον συγκεκριμένο ρύπο. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Food Control.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Mercosur: Μπαράζ απορρίψεων στα σύνορα της ΕΕ – Κρέατα σε κακή κατάσταση, καρκινογόνες τοξίνες σε τρόφιμα και σαλμονέλα σε κοτόπουλα
Ο υδράργυρος και ιδιαίτερα ο μεθυλυδράργυρος αποτελούν μία από τις σημαντικότερες χημικές απειλές που συνδέονται με την κατανάλωση θαλασσινών. Ο ανόργανος υδράργυρος επηρεάζει κυρίως τους νεφρούς και το κεντρικό νευρικό σύστημα, ενώ ο μεθυλυδράργυρος θεωρείται η πλέον τοξική μορφή του μετάλλου, καθώς μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο νευρικό σύστημα, στο καρδιαγγειακό και στο ανοσοποιητικό σύστημα. Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για τα έμβρυα, τα βρέφη και τα παιδιά, καθώς ο μεθυλυδράργυρος μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος κατά τα πρώτα στάδια της ζωής. Για τον λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει καθορίσει ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη 1,3 μικρογραμμαρίων μεθυλυδραργύρου ανά κιλό σωματικού βάρους, ενώ η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ανώτατα επιτρεπτά όρια υδραργύρου στα αλιεύματα μέσω του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/915. Για τα περισσότερα ψάρια και θαλασσινά το όριο έχει οριστεί στα 0,3 mg/kg, ενώ για είδη που είναι γνωστό ότι συσσωρεύουν μεγαλύτερες ποσότητες, όπως ο τόνος και ο ξιφίας, το όριο ανέρχεται στο 1 mg/kg.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση κρέμας γάλακτος λόγω μόλυνσης από επικίνδυνο μικρόβιο
Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς τα τελευταία χρόνια ο τόνος βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο ερευνών, προειδοποιήσεων και συζητήσεων για τον υδράργυρο. Ευρωπαϊκές ειδοποιήσεις για υπερβάσεις ορίων, ανακλήσεις προϊόντων, έρευνες καταναλωτικών οργανώσεων, μελέτες για τον μεθυλυδράργυρο στον τόνο και συστάσεις για περιορισμένη κατανάλωση από παιδιά και εγκύους έχουν επανειλημμένα στρέψει την προσοχή των επιστημόνων σε αυτό το ψάρι και σε αρκετές περιπτώσεις, ο τόνος έχει χρησιμοποιηθεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τροφίμου που μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην έκθεση του ανθρώπου στον μεθυλυδράργυρο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γάλα Α2: Η νέα παγκόσμια τάση που τελικά δεν είναι αυτό που νομίζουν πολλοί καταναλωτές
Οι επιστήμονες ανέλυσαν συνολικά 591 δείγματα αλιευμάτων και θαλασσινών προϊόντων που διατίθενται μέσω των μεγάλων αλυσίδων λιανικής και προέρχονταν από τη Μεσόγειο, τον Ατλαντικό, τον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Στην έρευνα συμπεριλήφθηκαν κοινό χταπόδι, μοσχοχτάποδο, σουπιές, καλαμάρια, θράψαλα, τόνος, αλατισμένες αντζούγιες και καπνιστός σολομός. Η ανάλυση επικεντρώθηκε τόσο στον συνολικό υδράργυρο όσο και στον μεθυλυδράργυρο, τη μορφή του μετάλλου που θεωρείται η πιο επικίνδυνη για την ανθρώπινη υγεία. Ο μεθυλυδράργυρος μπορεί να επηρεάσει το νευρικό σύστημα, ενώ η έκθεση κατά την εγκυμοσύνη και την παιδική ηλικία συνδέεται με αυξημένους κινδύνους για την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πατατοκροκέτες: Περισσότερες από 129.000 συσκευασίες (294 τόνοι) αποσύρθηκαν από την αγορά λόγω κινδύνου για τους καταναλωτές
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις μεθυλυδραργύρου καταγράφηκαν στον τόνο, στο κοινό χταπόδι και στο μοσχοχτάποδο. Η μέση συγκέντρωση στο κοινό χταπόδι ήταν 0,13 mg/kg, ενώ στον τόνο 0,15 mg/kg, διαφορά που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν μικρή. Παράλληλα, το ποσοστό του μεθυλυδραργύρου επί του συνολικού υδραργύρου στο χταπόδι έφθανε το 78%, τιμή πολύ κοντά στο 79% που καταγράφηκε στον τόνο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση δημητριακών με σοκολάτα λόγω επιμόλυνσης (φωτογραφία) – Ειδοποίηση μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου RASFF
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα χταπόδια της Μεσογείου εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις σε σχέση με εκείνα του Ατλαντικού. Οι ερευνητές αποδίδουν το εύρημα στις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές συνθήκες της Μεσογείου, η οποία εδώ και δεκαετίες θεωρείται περιοχή με αυξημένη επιβάρυνση από υδράργυρο λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων και ιστορικών πηγών ρύπανσης. Σύμφωνα με τη μελέτη, το χταπόδι αναδεικνύεται σε μια πηγή έκθεσης στον μεθυλυδράργυρο που μέχρι σήμερα δεν είχε λάβει ανάλογη προσοχή στις αξιολογήσεις κινδύνου. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η επιστημονική και ρυθμιστική εστίαση είχε στραφεί κυρίως σε μεγάλα αρπακτικά ψάρια όπως ο τόνος και ο ξιφίας, με αποτέλεσμα άλλα είδη να παραμένουν λιγότερο μελετημένα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εκτεταμένη μούχλα σε ψωμί σίκαλης μεγάλης αρτοβιομηχανίας – Οι Αρχές έδωσαν στη δημοσιότητα αποκρουστικές φωτογραφίες
Η έρευνα περιλάμβανε επίσης εκτίμηση της διατροφικής έκθεσης του πληθυσμού. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά και τα νήπια αποτελούν τις πιο ευάλωτες ηλικιακές ομάδες. Για τα παιδιά που καταναλώνουν χταπόδι, η πιθανότητα υπέρβασης των ορίων ασφαλούς πρόσληψης μεθυλυδραργύρου ξεπερνούσε το 70%, ενώ αντίστοιχα αυξημένα ποσοστά καταγράφηκαν και για το μοσχοχτάποδο. Αντίθετα, χαμηλότερα επίπεδα υδραργύρου βρέθηκαν στις σουπιές, στα καλαμάρια, στα θράψαλα και στον καπνιστό σολομό. Οι αλατισμένες αντζούγιες κατέλαβαν ενδιάμεση θέση, με συγκεντρώσεις σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες του χταποδιού και του τόνου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται παγάκια σε συσκευασία του 1 Kg από μεγάλη αλυσίδα – Μολύνθηκαν με εντερόκοκκο
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν πως το χταπόδι πρέπει να αποκλειστεί από τη διατροφή. Υποστηρίζουν όμως ότι η συμβολή του στην έκθεση στον μεθυλυδράργυρο χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψη στις μελλοντικές αξιολογήσεις κινδύνου και στα προγράμματα παρακολούθησης της ασφάλειας των τροφίμων. Η νέα μελέτη υπογραμμίζει επιπλέον, ότι η αξιολόγηση της ασφάλειας των θαλασσινών θα πρέπει να βασίζεται όλο και περισσότερο στον μεθυλυδράργυρο και όχι μόνο στον συνολικό υδράργυρο, καθώς πρόκειται για τη μορφή που συνδέεται με τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και προτείνουν την ενίσχυση των ελέγχων και τη συστηματικότερη μέτρηση του μεθυλυδραργύρου στα αλιεύματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα συντηρητικά τροφίμων αυξάνουν τον κίνδυνο υπέρτασης και καρδιαγγειακών παθήσεων – Τα «Ε» που κάνουν τη μεγαλύτερη ζημιά
Η σημασία της νέας μελέτης βρίσκεται στο γεγονός ότι μετατοπίζει για πρώτη φορά το ενδιαφέρον πέρα από τον τόνο. Ενώ οι περισσότερες επιστημονικές έρευνες, οι έλεγχοι των αρχών και οι δημόσιες συζητήσεις για τον υδράργυρο αφορούσαν μέχρι σήμερα κυρίως μεγάλα αρπακτικά ψάρια, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι το χταπόδι μπορεί να αποτελεί συγκρίσιμη πηγή έκθεσης στον μεθυλυδράργυρο για τον καταναλωτή. Οι ίδιοι οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το χταπόδι ως μια πηγή μεθυλυδραργύρου που δεν είχε αναγνωριστεί επαρκώς στις μέχρι σήμερα αξιολογήσεις κινδύνου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπορούμε να καταλάβουμε τη νοθεία στο βούτυρο; Διεθνείς μελέτες αποκαλύπτουν πώς στήνεται η απάτη για τη μείωση του κόστους
Η μελέτη δημοσιεύθηκε το 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Food Control από ερευνητές του Department of Food and Drug του Πανεπιστημίου της Πάρμας και του Department of Analytical Chemistry του Πανεπιστημίου του Παρντούμπιτσε, με επικεφαλής τις Maria Olga Varrà, Lenka Husáková και Emanuela Zanardi.
Πηγή: Food control https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0956713526003671
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι επιφάνειες του σπιτιού που συγκεντρώνουν τα περισσότερα μικρόβια σύμφωνα με τους γιατρούς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απορρυπαντικά: Μήπως μας «κοροϊδεύουν» οι οικονομικές και XL συσκευασίες;
