Νέα μελέτη περιγράφει για πρώτη φορά πώς η επιμόλυνση φυτικών ροφημάτων με Listeria προκάλεσε 20 κρούσματα, τρεις θανάτους και μία από τις μεγαλύτερες ανακλήσεις προϊόντων της κατηγορίας
Τρεις νεκροί, είκοσι επιβεβαιωμένα κρούσματα και δεκαπέντε νοσηλείες ήταν ο τελικός απολογισμός της επιδημίας λιστερίωσης που συνδέθηκε με την κατανάλωση παστεριωμένων φυτικών ροφημάτων αμυγδάλου, καρύδας και βρώμης στον Καναδά. Τα περιστατικά αφορούσαν ασθενείς ηλικίας από 7 έως 89 ετών και οδήγησαν στην ανάκληση 18 κωδικών προϊόντων των σημάτων Silk και Great Value, τα οποία παρήχθησαν σε μονάδα του Οντάριο που κατασκεύαζε προϊόντα για λογαριασμό της Danone. Η έξαρση αυτή οδήγησε σε μία από τις μεγαλύτερες ανακλήσεις προϊόντων φυτικής προέλευσης στη χώρα, η οποία περιέλαβε 18 διαφορετικούς κωδικούς και γεύσεις των εμπορικών σημάτων Silk και Great Value.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καταγγελία εναντίον γαλακτοβιομηχανίας κολοσσού για το ρυζόγαλο φτάνει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
Η υπόθεση είχε και δικαστική συνέχεια, καθώς κατατέθηκαν ομαδικές αγωγές κατά της Danone Canada, της Walmart Canada και της εταιρείας Joriki που παρήγαγε τα προϊόντα στο εργοστάσιο του Οντάριο. Τον Απρίλιο του 2026 το Ανώτερο Δικαστήριο του Κεμπέκ ενέκρινε εξωδικαστικό συμβιβασμό ύψους 7,5 εκατ. καναδικών δολαρίων (περίπου 5 εκατομμύρια ευρώ) για την αποζημίωση καταναλωτών και οικογενειών θυμάτων. Οι εταιρείες δεν αναγνώρισαν νομική ευθύνη στο πλαίσιο της συμφωνίας, ενώ οι αποζημιώσεις καθορίστηκαν ανάλογα με τη σοβαρότητα των επιπτώσεων στην υγεία των προσώπων που επηρεάστηκαν από την επιδημία.
Η πλήρης επιστημονική διερεύνηση της υπόθεσης δημοσιεύθηκε πριν από λίγες ημέρες, στο ευρωπαϊκό επιστημονικό περιοδικό Eurosurveillance από ερευνητές της Public Health Ontario, της Public Health Agency of Canada, της Health Canada, της Canadian Food Inspection Agency και άλλων καναδικών φορέων δημόσιας υγείας. Η μελέτη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική καθώς πρόκειται για την πρώτη τεκμηριωμένη επιδημία λιστερίωσης διεθνώς που συνδέθηκε με φυτικά υποκατάστατα γάλακτος.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνολογία αλληλούχισης ολόκληρου γονιδιώματος (Whole Genome Sequencing – WGS), η οποία επέτρεψε να διαπιστωθεί ότι όλοι οι ασθενείς είχαν μολυνθεί από το ίδιο γενετικό στέλεχος του βακτηρίου Listeria monocytogenes. Η έρευνα ξεκίνησε όταν οι αρχές εντόπισαν το ίδιο στέλεχος σε ανοιγμένη συσκευασία φυτικού ροφήματος καρύδας που είχε συλλεχθεί από το σπίτι ασθενούς κατά τη διάρκεια της επιδημιολογικής διερεύνησης. Η ανακάλυψη αυτή οδήγησε σε ευρύτερη αναζήτηση παρόμοιων περιστατικών και τελικά στην ταυτοποίηση της πηγής της επιδημίας. Στη συνέχεια συλλέχθηκαν και εξετάστηκαν επιπλέον προϊόντα από τα σπίτια ασθενών. Το στέλεχος της επιδημίας απομονώθηκε σε έξι ανοιγμένες συσκευασίες φυτικών ροφημάτων αμυγδάλου και καρύδας, γεγονός που επιβεβαίωσε τη σύνδεση των προϊόντων με τα κρούσματα. Συνολικά, 19 από τους 20 ασθενείς ανέφεραν ότι είχαν καταναλώσει τα συγκεκριμένα προϊόντα πριν εμφανίσουν συμπτώματα.
Η έρευνα στις εγκαταστάσεις παραγωγής έδειξε ότι το βακτήριο βρισκόταν σε σημεία της γραμμής επεξεργασίας μετά το στάδιο της παστερίωσης. Το ίδιο γενετικό στέλεχος εντοπίστηκε σε αποχετεύσεις και σε άλλα τμήματα του περιβάλλοντος παραγωγής που δεν έρχονταν σε άμεση επαφή με το προϊόν. Αντίθετα, δεν βρέθηκαν ενδείξεις προβλήματος στη διαδικασία της παστερίωσης, η οποία θεωρήθηκε επαρκής για την καταστροφή του μικροοργανισμού. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η επιμόλυνση συνέβη πιθανότατα σε μεταγενέστερο στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας, κατά την επεξεργασία ή τη συσκευασία των ροφημάτων. Παρότι πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένοι έλεγχοι, δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστεί το ακριβές σημείο από το οποίο ξεκίνησε η μόλυνση. Η μελέτη αναφέρει επίσης ότι η μονάδα παραγωγής δεν ακολουθούσε πλήρως τις καναδικές απαιτήσεις για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της Listeria σε τρόφιμα έτοιμα προς κατανάλωση. Μετά την ανάκληση των προϊόντων η συγκεκριμένη γραμμή παραγωγής δεν επαναλειτούργησε και η εγκατάσταση έκλεισε οριστικά.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της επιστημονικής δημοσίευσης αφορά τη συμπεριφορά του βακτηρίου μέσα στα φυτικά προϊόντα. Μετά το τέλος της επιδημιολογικής έρευνας, το εργαστήριο της Health Canada πραγματοποίησε δοκιμές τεχνητής μόλυνσης σε δείγματα ροφημάτων καρύδας για να μελετήσει την ανάπτυξη του παθογόνου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα φυτικά ροφήματα, ανεξάρτητα από τη σύνθεση των συστατικών τους ή την παρουσία γλυκαντικών, αποτελούν εξαιρετικό υπόστρωμα για τη Listeria monocytogenes. Το βακτήριο όχι μόνο επιβιώνει, αλλά πολλαπλασιάζεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς κατά τη συντήρηση στο ψυγείο. Συγκεκριμένα, εμφάνισε αύξηση κατά 2 έως 3 λογαρίθμους μετά από 7 ημέρες στους 7 βαθμούς Κελσίου, ενώ ξεπέρασε τους 8 λογαρίθμους μετά από 68 ημέρες, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και μια απειροελάχιστη αρχική επιμόλυνση στο εργοστάσιο μπορεί να μετατραπεί σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη δόση κατά τη διάρκεια ζωής του προϊόντος στο οικιακό ψυγείο.
Η λιστερίωση είναι μια σχετικά σπάνια αλλά ιδιαίτερα σοβαρή λοίμωξη. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), η διεισδυτική μορφή της νόσου παρουσιάζει πολύ υψηλά ποσοστά νοσηλείας και θνησιμότητας, καθιστώντας τη λιστέρια την κύρια αιτία θανάτου από τροφικές δηλητηριάσεις στην Ευρώπη. Το βακτήριο είναι ευρέως διαδεδομένο στο περιβάλλον και έχει την ιδιότητα να επιβιώνει και να αναπτύσσεται σε χαμηλές θερμοκρασίες, ενώ σχηματίζει ανθεκτικά βιοϋμένια σε βιομηχανικές επιφάνειες, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εξάλειψή του. Η νόσος εκδηλώνεται αρχικά με πυρετό, μυϊκούς πόνους και γαστρεντερικά συμπτώματα. Σε σοβαρές περιπτώσεις, το παθογόνο περνά από το έντερο στο αίμα προκαλώντας σηψαιμία, ή στον εγκέφαλο προκαλώντας μηνιγγίτιδα. Στις ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και οι έγκυες γυναίκες, καθώς η μόλυνση μπορεί να μεταδοθεί στο έμβρυο και να οδηγήσει σε αποβολή, θνησιγένεια ή πρόωρο τοκετό.
Στα συμπεράσματά τους, οι Καναδοί επιστήμονες τονίζουν ότι η συλλογή και εξέταση υπολειμμάτων τροφίμων από τα σπίτια των ασθενών αποδείχθηκε ο πιο καθοριστικός παράγοντας για την έγκαιρη ταυτοποίηση της πηγής και την έκδοση της δημόσιας προειδοποίησης μέσα σε δύο εβδομάδες από την πρώτη εργαστηριακή ένδειξη. Επισημαίνουν επίσης ότι τα φυτικά υποκατάστατα γάλακτος πρέπει πλέον να θεωρούνται επίσημα ως πιθανές πηγές μόλυνσης και να περιλαμβάνονται αμέσως στις επιδημιολογικές έρευνες, δίπλα σε παραδοσιακά τρόφιμα υψηλού κινδύνου, όπως τα μαλακά τυριά, τα αλλαντικά και τα καπνιστά ψάρια. Τέλος, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η αυστηρή τήρηση των κανονισμών ασφαλείας και των βιομηχανικών ελέγχων στα έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα παραμένει η μοναδική ασπίδα προστασίας για την πρόληψη σοβαρών ασθενειών και θανάτων.
Τα φυτικά ροφήματα της Danone που ανακλήθηκαν μετά τα κρούσματα λιστερίωσης
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Νέο κύμα ανακλήσεων αυτοκινήτων στην Ευρώπη – Προβλήματα σε Peugeot, Skoda, Opel, Hyundai, BMW, DS, Lancia και άλλες μάρκες
- Μπισκότα ΠΤΙ-ΜΠΕΡ: Δύο ειδοποιήσεις από το ευρωπαϊκό RASFF για το ίδιο προϊόν με ουσία που συνδέεται με καρκινογένεση (φωτογραφία)
- Καρπούζι: Αν δείτε αυτό το σημάδι ενώ το κόβετε, καλό θα είναι να το πετάξετε (βίντεο)
- Ελληνικές φράουλες σε ευρωπαϊκή αναφορά για μη εγκεκριμένο φυτοφάρμακοΜπρόκολο: Νέο εύρημα-έκπληξη για τα οφέλη του στην ανθρώπινη υγεία
- Τα 8 πρόσθετα σε συσκευασμένα τρόφιμα που συνδέθηκαν σε μεγάλη έρευνα με υπέρταση και καρδιακές παθήσεις – Πώς να τα αναγνωρίζετε στις ετικέτες
- Νέα μελέτη για την επίδραση της μέτριας κατανάλωσης κρασιού στον διαβήτη τύπου 2
- Ανάκληση 63.000 έτοιμων γευμάτων από σουπερμάρκετ και εστιατόρια και πιθανή ζημιά άνω του 1 εκατ. για διεθνή όμιλο τροφίμων
