Κύβοι λαχανικών: Λίγα λαχανικά, πολύ αλάτι και πρόσθετα – Τι έδειξε η συγκριτική αξιολόγηση σε γνωστές μάρκες

Tα περισσότερα προϊόντα της κατηγορίας παραμένουν ιδιαίτερα αλμυρά, φτωχά σε πραγματικά λαχανικά και σε αρκετές περιπτώσεις επιβαρυμένα με πρόσθετα συστατικά.

Οι κύβοι ζωμού έχουν μακρά ιστορία. Έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλείς τη δεκαετία του 1960, αρχικά με τις «κλασικές» εκδόσεις κρέατος. Με την άνοδο όμως της χορτοφαγικής διατροφής, των plant-based επιλογών και της αναζήτησης πιο «καθαρών» τροφίμων, τα τελευταία χρόνια αυξήθηκε σημαντικά και η ζήτηση για κύβους λαχανικών, που σήμερα αποτελούν ένα από τα πιο διαδεδομένα προϊόντα ευκολίας στη σύγχρονη κουζίνα. Χρησιμοποιούνται για σούπες, ριζότο, σάλτσες, βραστά φαγητά και κάθε συνταγή που χρειάζεται γρήγορα μια βάση γεύσης. Για πολλούς καταναλωτές είναι η πρακτική λύση όταν δεν υπάρχει χρόνος να πλυθούν, να καθαριστούν και να βράσουν φρέσκα λαχανικά για την παρασκευή σπιτικού ζωμού.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λουκέτο σε σούπερ μάρκετ – Κατασχέθηκε κρέας χωρίς ιχνηλασιμότητα και διαπιστώθηκαν σοβαρές υγειονομικές παραβάσεις

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νοθευμένο ελληνικό ελαιόλαδο και τυρί και παραπλανητική ένδειξη σε λιαστές ελληνικές ντομάτες σε έκθεση της ΕΕ

Ωστόσο, πίσω από την εικόνα ενός «φυτικού» ή «ελαφρού» προϊόντος, η πραγματικότητα είναι συχνά διαφορετική. Συγκριτική αξιολόγηση γνωστών εμπορικών σημάτων στην ιταλική αγορά έδειξε ότι τα περισσότερα προϊόντα της κατηγορίας παραμένουν ιδιαίτερα αλμυρά, φτωχά σε πραγματικά λαχανικά και σε αρκετές περιπτώσεις επιβαρυμένα με πρόσθετα συστατικά.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Γάλα» αμυγδάλου: Παρουσία καρκινογόνου αφλατοξίνης Β1 στο 80% των δειγμάτων – Η έκθεση του BfR στο Food Risk Assess Europe

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl Ch: Δύο ελαιόλαδα ιδιωτικής ετικέτας στα χειρότερα της αγοράς σε φυτοφάρμακα, πλαστικοποιητές και υπολείμματα ορυκτελαίων

Το αλάτι κυριαρχεί στη σύνθεση

Το σημαντικότερο εύρημα της σύγκρισης που έκανε το ιταλικό ανεξάρτητο δημοσιογραφικό ενημερωτικό μέσο / ιστότοπος που ασχολείται αποκλειστικά με θέματα διατροφής, τροφίμων, καταναλωτή και δημόσιας υγείας Il fatto alimentare, είναι ότι στους περισσότερους κύβους λαχανικών το αλάτι αποτελεί το πρώτο συστατικό. Σε πρακτικό επίπεδο αυτό σημαίνει ότι βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία μέσα στο προϊόν. Οι συγκεντρώσεις κινούνται περίπου από 35% έως 50%, με το 50% να είναι χαρακτηριστικό αρκετών συμβατικών επιλογών.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χαρτοπετσέτες και καρκινογόνες ουσίες: Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές μετά τα αποτελέσματα της νέας ευρωπαϊκής αξιολόγησης

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έρχεται η ώρα που θα γίνονται πόλεμοι για το νερό – Ανησυχητική έκθεση της ΕΕ προειδοποιεί για «υδάτινη χρεοκοπία»

Η εικόνα αυτή δημιουργεί σοβαρό προβληματισμό, καθώς ένα προϊόν που χρησιμοποιείται καθημερινά μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην πρόσληψη νατρίου. Σε μία τυπική μερίδα ζωμού 250 ml, η οποία παρασκευάζεται συνήθως με διάλυση κύβου 10 γραμμαρίων σε μισό λίτρο νερό, η ποσότητα αλατιού φτάνει συχνά τα 2,5 γραμμάρια. Πρόκειται για το μισό της ανώτατης ημερήσιας ποσότητας που συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, δηλαδή 5 γραμμάρια αλατιού την ημέρα για μείωση του κινδύνου υπέρτασης, καρδιαγγειακών νοσημάτων και άλλων επιπλοκών. Με άλλα λόγια, ένας μόνο κύβος μπορεί να καλύψει τεράστιο μέρος της ημερήσιας πρόσληψης πριν καν συνυπολογιστούν τα υπόλοιπα γεύματα της ημέρας.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα σνακ που κάνουν τα παιδιά υπερτασικά από μικρή ηλικία – Εργαστηριακό τεστ σε 30 προϊόντα που βρίσκονται στα ράφια

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δεκάδες κρούσματα σαλμονέλας στην Ευρώπη από σαλάτα – Η νέα ανακοίνωση του ECDC

Λίγα λαχανικά, πολλή επεξεργασία

Παρά την ονομασία «λαχανικών», σε πολλά προϊόντα τα αφυδατωμένα λαχανικά εμφανίζονται σε πολύ χαμηλές αναλογίες. Σε γνωστές εμπορικές μάρκες της Ιταλικής αγοράς, όπως Star και Knorr, τα ποσοστά κινούνται περίπου στο 3% έως 4%. Αυτό σημαίνει ότι η γεύση του ζωμού δεν προέρχεται κυρίως από λαχανικά, αλλά από αλάτι, λιπαρές ύλες, ενισχυτικά γεύσης και αρωματικές ύλες.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται σοκολατάκια από δυο διαφορετικές μάρκες λόγω σοβαρού κινδύνου

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέλι: Ανάκληση σχεδόν 1,8 τόνων -2.268 συσκευασίες- μετά από εντοπισμό C4

Σε αρκετές περιπτώσεις, αμέσως μετά το αλάτι στη λίστα συστατικών εμφανίζονται φοινικέλαιο ή άλλα τροπικά λίπη. Η χρήση τέτοιων λιπαρών ουσιών έχει δεχθεί κριτική τόσο για τη διατροφική τους ποιότητα όσο και για περιβαλλοντικούς λόγους, ειδικά όταν δεν υπάρχει σαφής αναφορά βιώσιμης προέλευσης. Συχνή είναι επίσης η παρουσία γενικού όρου όπως «αρώματα». Όταν δεν αναφέρεται ρητά ότι πρόκειται για φυσικά αρώματα, ο καταναλωτής δεν γνωρίζει ακριβώς τη φύση και την προέλευσή τους.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 7 κόλπα που χρησιμοποιούν οι παρασκευαστές τροφίμων για να σας κάνουν να πιστεύετε ότι τα προϊόντα τους είναι υγιεινά

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Στο εδώλιο με 12 κατηγορίες ιδιοκτήτης εστιατορίου για σωρεία κρουσμάτων σαλμονέλας

Το γλουταμινικό μονονάτριο και η συζήτηση γύρω από τα πρόσθετα

Σε αρκετούς κύβους χρησιμοποιείται γλουταμινικό μονονάτριο (E621), ένα από τα πιο γνωστά ενισχυτικά γεύσης. Η ουσία αυτή υπάρχει φυσικά σε τρόφιμα όπως η ντομάτα, τα μανιτάρια και η σάλτσα σόγιας, ενώ στη βιομηχανία τροφίμων χρησιμοποιείται για να ενισχύει την αίσθηση του umami και να κάνει τα τρόφιμα πιο εύγευστα.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ποιες τροφές βρίσκονται οι δευτερογενείς φυτικές ενώσεις που προστατεύουν από κίνδυνο, καρδιακές παθήσεις και πρόωρη γήρανση

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρέπει να ξεπλένουμε την κινόα πριν το μαγείρεμα;

Τα τελευταία χρόνια η επιστημονική συζήτηση έχει γίνει πιο ισορροπημένη και πολλές παλαιότερες ανησυχίες έχουν αμφισβητηθεί. Ωστόσο, δεν έχουν εξαφανιστεί όλα τα ερωτήματα, ενώ ορισμένα άτομα αναφέρουν ιδιαίτερη ευαισθησία. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει θέσει αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη 30 mg ανά κιλό σωματικού βάρους, όριο που θεωρητικά μπορεί να ξεπεραστεί όταν η κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων είναι συχνή. Ανεξάρτητα πάντως από τη συζήτηση για το ίδιο το πρόσθετο, η χρήση του δείχνει ότι η γευστική ένταση του προϊόντος βασίζεται περισσότερο στη χημική ενίσχυση παρά στην πρώτη ύλη.

 ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υπάρχει όντως «καλύτερη» ώρα για να πίνουμε νερό;

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κόλπο για να καταλάβετε αν η πόρτα του ψυγείου σας κλείνει σωστά και αν η συσκευή διατηρεί την απαιτούμενη θερμοκρασία

Οι «καλύτερες» επιλογές υπάρχουν, αλλά κοστίζουν περισσότερο

Η αγορά προσφέρει και εναλλακτικές με χαμηλότερο αλάτι, χωρίς γλουταμινικό μονονάτριο και με υψηλότερη περιεκτικότητα σε λαχανικά. Όμως συνήθως αυτές οι επιλογές είναι ακριβότερες. Η Star διαθέτει προϊόν με περίπου 30% αλάτι, αισθητά χαμηλότερο από τον μέσο όρο. Παράλληλα προσφέρει κοκκώδες μείγμα ζωμού που προβάλλεται ως «100% φυσικό», με βάση το αλάτι, άμυλο καλαμποκιού, ζάχαρη, εκχύλισμα μαγιάς, ελαιόλαδο και αφυδατωμένα λαχανικά, χωρίς τεχνητά αρώματα και χωρίς γλουταμινικό.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΒΙΟΛΑΝΤΑ: Ελεύθερο διευθυντικό στέλεχος με όρους μετά την απολογία του – βαραίνει το πόρισμα για την έκρηξη με πέντε νεκρές εργαζόμενες

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπρόκολο: Μεγάλη διεθνής ανάλυση 730.000 ατόμων εξετάζει τη σχέση του λαχανικού με τον καρκίνο

Η Knorr διαθέτει τη σειρά «Naturalmente!», όπου τα αφυδατωμένα λαχανικά φτάνουν περίπου το 10%, χωρίς γλουταμινικό και χωρίς αρώματα. Κάθε μερίδα αποδίδει περίπου 1,5 γραμμάριο αλάτι, καλύτερη επίδοση σε σχέση με τις συμβατικές εκδόσεις. Η Coop προσφέρει κύβο χωρίς φοινικέλαιο, χωρίς γλουταμινικό και χωρίς τεχνητά αρώματα, με ποσοστό λαχανικών γύρω στο 15%. Ωστόσο το αλάτι παραμένει υψηλό, περίπου 2,7 γραμμάρια ανά μερίδα ζωμού. Πιο ενδιαφέρουσα είναι η έκδοση BeneSì μειωμένου αλατιού, με 20% αφυδατωμένα λαχανικά και περίπου 1,6 γραμμάριο αλάτι ανά μερίδα. Η Esselunga διαθέτει βιολογικό προϊόν που ξεχωρίζει, καθώς πρώτο συστατικό είναι τα αφυδατωμένα λαχανικά με ποσοστό περίπου 59%. Το αλάτι ανά μερίδα υπολογίζεται γύρω στα 1,8 γραμμάρια και το προϊόν δεν περιέχει γλουταμινικό. Πρόκειται για μία από τις καλύτερες συνθέσεις της σύγκρισης.

Η Rapunzel, γνωστή στον χώρο των βιολογικών τροφίμων, προσφέρει επίσης κύβους με βιολογικά συστατικά και χωρίς πρόσθετα αρώματα ή γλουταμινικό. Παρ’ όλα αυτά, το αλάτι φτάνει περίπου το 50%, ενώ τα λαχανικά κινούνται κοντά στο 11%. Χρησιμοποιείται βούτυρο καριτέ ως λιπαρή ύλη, ενώ για αρωματισμό αξιοποιούνται μπαχαρικά και βότανα όπως κουρκουμάς, μάραθος και μαϊντανός.

Η εφαρμογή Yuka, η οποία αξιολογεί τρόφιμα βάσει διατροφικής αξίας και παρουσίας προσθέτων, δίνει αρκετά χαμηλές βαθμολογίες στα προϊόντα που περιέχουν γλουταμινικό, περίπου 36 έως 39 στα 100. Αντίθετα, τα προϊόντα χωρίς τέτοια πρόσθετα και με μεγαλύτερο ποσοστό λαχανικών ξεπερνούν τους 60 βαθμούς. Η υψηλότερη επίδοση στη συγκεκριμένη σύγκριση αποδόθηκε στο βιολογικό προϊόν της Esselunga, με 79 στα 100, χάρη στη μειωμένη περιεκτικότητα σε αλάτι, την απουσία γλουταμινικού και την πολύ υψηλή συμμετοχή λαχανικών.

Το κόστος της καλύτερης σύνθεσης

Οι τιμές αποκαλύπτουν έναν ακόμη κανόνα της αγοράς: όσο καλύτερη η σύνθεση, τόσο ακριβότερο το προϊόν. Τα ιδιωτικής ετικέτας προϊόντα σούπερ μάρκετ κινούνται περίπου στα 8 έως 11 ευρώ το κιλό. Οι γνωστές μάρκες όπως Star και Knorr φτάνουν στα 13 έως 15 ευρώ το κιλό. Η πιο «φυσική» σειρά της Knorr ανεβαίνει περίπου στα 19 ευρώ το κιλό. Τα premium βιολογικά προϊόντα, όπως Rapunzel και Esselunga Bio, αγγίζουν περίπου τα 37 ευρώ το κιλό. Ουσιαστικά, ο καταναλωτής πληρώνει περισσότερο όταν ζητά λιγότερο αλάτι, καθαρότερη ετικέτα και περισσότερα λαχανικά.

Τι σημαίνει αυτό για τον καταναλωτή

Οι κύβοι λαχανικών δεν είναι από τη φύση τους «ανθυγιεινοί», αλλά πρέπει να αντιμετωπίζονται ως επεξεργασμένα καρυκεύματα και όχι ως ισοδύναμο σπιτικού ζωμού. Η χρήση τους περιστασιακά, σε μικρή ποσότητα και μέσα σε συνολικά ισορροπημένη διατροφή, δεν αποτελεί πρόβλημα για τους περισσότερους ανθρώπους. Όταν όμως χρησιμοποιούνται καθημερινά, μπορούν να αυξήσουν αισθητά την πρόσληψη αλατιού. Η καλύτερη στρατηγική είναι η προσεκτική ανάγνωση της ετικέτας. Χρειάζεται έλεγχος στο ποσοστό αλατιού, στη θέση των λαχανικών στη λίστα συστατικών, στην παρουσία πρόσθετων και στο συνολικό κόστος ανά κιλό.

Για όσους έχουν χρόνο, ο σπιτικός ζωμός από φρέσκα λαχανικά παραμένει η καλύτερη λύση: περισσότερο άρωμα, έλεγχος στα συστατικά και ελάχιστο αλάτι.

O πίνακας με τα αποτελέσματα της συγκριτικής δοκιμής:

Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.