Νέα ανάκληση πεπονιών καταγράφηκε χθες 16 Ιουλίου 2026. Οι γαλλικές αρχές ανακοίνωσαν την απόσυρση πεπονιού χωρίς εμπορική επωνυμία, το οποίο διακινήθηκε μέσω της μεγάλης αλυσίδας λανικής, μετά από διαπίστωση υπέρβασης του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων. Η υπόθεση αποτελεί ακόμη έναν κρίκο σε μια σειρά ανακλήσεων πεπονιών που καταγράφηκαν την τελευταία διετία στην ευρωπαϊκή αγορά λόγω υψηλής συγκέντρωσης δραστικών ουσιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα μεγάλη απάτη στα ψάρια της Ευρώπης: Η EFSA προειδοποιεί για χημικό που τα κάνει να φαίνονται φρέσκα
Η ανάκληση που ανακοινώθηκε στις 16 Ιουλίου 2026 αφορά κίτρινο πεπόνι (Melon Jaune) χωρίς εμπορική επωνυμία, το οποίο διατέθηκε μέσω της αλυσίδας Aldi στη Γαλλία. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση των γαλλικών αρχών, στους εργαστηριακούς ελέγχους διαπιστώθηκε υπέρβαση του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου υπολειμμάτων της δραστικής ουσίας flonicamid. Το προϊόν πωλήθηκε μεμονωμένα από τις 30 Ιουνίου έως τις 10 Ιουλίου 2026 με αριθμό παρτίδας AF03 177 Y27. Οι καταναλωτές καλούνται να μην το καταναλώσουν και να το επιστρέψουν στο κατάστημα αγοράς για επιστροφή χρημάτων.
Είχαν προηγηθεί, στις 12 Ιουνίου 2026, τρεις ακόμη ανακλήσεις πεπονιών που διακινήθηκαν μέσω των αλυσίδων Lidl και Aldi στη Γαλλία. Οι δύο αφορούσαν πεπόνια Melon Charentais και η τρίτη πεπόνι Melon Galia. Και στις τρεις περιπτώσεις οι αναλύσεις έδειξαν υπέρβαση των νόμιμων ορίων για το flonicamid, με αποτέλεσμα την άμεση απόσυρση των προϊόντων από την αγορά και σύσταση προς τους καταναλωτές να μην τα καταναλώσουν.
Το 2025 είχαν ήδη καταγραφεί αρκετές αντίστοιχες περιπτώσεις. Στις 24 Ιουνίου η εταιρεία JUANJOR απέσυρε πεπόνια Boule de Miel ισπανικής προέλευσης μετά από διαπίστωση υπέρβασης τόσο του Μέγιστου Επιτρεπόμενου Υπολείμματος (MRL) όσο και της Οξείας Δόσης Αναφοράς (ARfD). Λίγες ημέρες αργότερα, στις 27 Ιουνίου, η Γαλλία ενεργοποίησε ειδοποίηση μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος RASFF για πεπόνια με συγκέντρωση flonicamid 0,52 mg/kg, όταν το ισχύον ανώτατο όριο ήταν 0,40 mg/kg. Τα συγκεκριμένα προϊόντα είχαν ήδη διανεμηθεί στη Γαλλία, στο Βέλγιο και στην Ισπανία.
Στις 9 Ιουλίου 2025 η εταιρεία DEVAUD DEVAUD ανακοίνωσε νέα ανάκληση διαφορετικής παρτίδας πεπονιών Boule de Miel, καθώς οι εσωτερικοί εργαστηριακοί έλεγχοι επιβεβαίωσαν υπέρβαση τόσο του MRL όσο και της ARfD. Μία ημέρα νωρίτερα, η Carrefour France είχε αποσύρει από τα καταστήματά της πεπόνια Melon de Provence λόγω υπέρβασης της δραστικής ουσίας fluazifop-P, γεγονός που έδειξε ότι οι ανακλήσεις εκείνης της περιόδου δεν περιορίζονταν αποκλειστικά στο flonicamid.
Οι ανακλήσεις συνεχίστηκαν και στις 24 Ιουλίου 2025, όταν η εταιρεία FRUIDIS απέσυρε νέα παρτίδα πεπονιών Boule de Miel Charentais εξαιτίας υπέρβασης της οξείας δόσης αναφοράς για το flonicamid. Μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων είχαν δημοσιοποιηθεί ειδοποιήσεις από διαφορετικές επιχειρήσεις και για διαφορετικές παρτίδες, όλες με κοινό στοιχείο την ανίχνευση υπολειμμάτων της ίδιας δραστικής ουσίας πάνω από τα επιτρεπόμενα επίπεδα.
Το flonicamid είναι εντομοκτόνο που χρησιμοποιείται ευρέως στην προστασία καλλιεργειών από μυζητικά έντομα όπως αφίδες, αλευρώδεις και θρίπες. Ανήκει σε διαφορετική χημική κατηγορία από τα νεονικοτινοειδή και δρα παρεμποδίζοντας τη διαδικασία σίτισης των εντόμων, οδηγώντας τα σε αδυναμία επιβίωσης. Η αποτελεσματικότητά του έχει οδηγήσει στη χρήση του σε πολλές καλλιέργειες, μεταξύ των οποίων και τα πεπόνια, πάντοτε όμως υπό αυστηρούς κανόνες εφαρμογής και με συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα αναμονής πριν από τη συγκομιδή.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση κάθε φυτοπροστατευτική δραστική ουσία συνοδεύεται από ανώτατα επιτρεπόμενα όρια υπολειμμάτων, τα οποία καθορίζονται μετά από αξιολόγηση τοξικολογικών δεδομένων, στοιχείων κατανάλωσης και εκτιμήσεων έκθεσης όλων των ηλικιακών ομάδων. Η υπέρβαση ενός MRL δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι κάποιος που κατανάλωσε το προϊόν θα παρουσιάσει δηλητηρίαση ή άμεση βλάβη στην υγεία. Αποτελεί όμως ένδειξη ότι η γεωργική πρακτική δεν συμμορφώθηκε με τις προβλεπόμενες απαιτήσεις και ενεργοποιεί υποχρεωτικά μέτρα διαχείρισης κινδύνου, όπως ανάκληση, απόσυρση και διερεύνηση της προέλευσης.
Η EFSA αξιολογεί παράλληλα δύο βασικές παραμέτρους ασφάλειας. Η πρώτη είναι η Αποδεκτή Ημερήσια Πρόσληψη (Acceptable Daily Intake – ADI), η οποία αφορά τη μακροχρόνια καθημερινή έκθεση σε μικρές ποσότητες της ουσίας σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Η δεύτερη είναι η Οξεία Δόση Αναφοράς (Acute Reference Dose – ARfD), η οποία αφορά την ποσότητα που μπορεί να καταναλωθεί μέσα σε μία ημέρα ή σε ένα γεύμα χωρίς να αναμένονται δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία. Όταν οι εργαστηριακές αναλύσεις δείχνουν πιθανότητα υπέρβασης της ARfD, οι αρχές αντιμετωπίζουν την υπόθεση με αυξημένη προτεραιότητα, επειδή η πιθανότητα βραχυχρόνιας έκθεσης μπορεί να είναι μεγαλύτερη, ιδιαίτερα για μικρά παιδιά ή άτομα με υψηλή κατανάλωση του συγκεκριμένου τροφίμου.
Οι διαθέσιμες τοξικολογικές αξιολογήσεις δείχνουν ότι το flonicamid παρουσιάζει χαμηλή οξεία τοξικότητα στον άνθρωπο στις επιτρεπόμενες χρήσεις. Πειραματικές μελέτες σε ζώα έχουν καταγράψει επιδράσεις κυρίως στους νεφρούς και σε μικρότερο βαθμό στο ήπαρ όταν χορηγήθηκαν υψηλές ή επαναλαμβανόμενες δόσεις σημαντικά μεγαλύτερες από εκείνες που αναμένονται μέσω της διατροφής. Ορισμένες μελέτες σε πειραματόζωα ανέφεραν αυξημένη εμφάνιση συγκεκριμένων όγκων, χωρίς όμως να τεκμηριωθεί επαρκώς καρκινογόνος δράση για τον άνθρωπο. Για τον λόγο αυτό η αξιολόγηση της EFSA και των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών βασίζεται στον καθορισμό ασφαλών επιπέδων έκθεσης και στην αυστηρή τήρηση των ανώτατων επιτρεπόμενων υπολειμμάτων.
Για τον καταναλωτή, η σημαντικότερη πληροφορία είναι ότι ένα προϊόν που ανακαλείται δεν πρέπει να καταναλώνεται, ακόμη και αν εμφανίζεται οργανοληπτικά φυσιολογικό. Η επιστροφή του προϊόντος στο σημείο αγοράς αποτελεί τη συνιστώμενη πρακτική. Εάν το προϊόν έχει ήδη καταναλωθεί, η πιθανότητα εμφάνισης προβλήματος υγείας παραμένει μικρή στις περισσότερες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μία μόνο κατανάλωση. Ωστόσο, σε περιπτώσεις όπου οι αρχές αναφέρουν πιθανή υπέρβαση της ARfD, άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, όπως μικρά παιδιά, έγκυες γυναίκες, ηλικιωμένοι και άτομα με σοβαρή ηπατική ή νεφρική νόσο, θα πρέπει να επικοινωνούν με επαγγελματία υγείας εφόσον εμφανίσουν συμπτώματα ή έχουν καταναλώσει μεγάλη ποσότητα του προϊόντος.
Το πλύσιμο των φρούτων με τρεχούμενο νερό συμβάλλει στη μείωση μέρους των επιφανειακών υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, χωρίς όμως να μπορεί να εξαλείψει ουσίες που έχουν απορροφηθεί στους ιστούς του καρπού κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας. Η χρήση απορρυπαντικών, χημικών διαλυμάτων ή άλλων μη εγκεκριμένων ουσιών για τον καθαρισμό τροφίμων δεν συνιστάται, καθώς μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετους κινδύνους.
Η πρόληψη των προβλημάτων αρχίζει στο χωράφι. Η εφαρμογή ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας, η σωστή επιλογή δραστικών ουσιών, η τήρηση των εγκεκριμένων δόσεων, η συμμόρφωση με τα χρονικά διαστήματα πριν από τη συγκομιδή, η καταγραφή όλων των εφαρμογών και η συνεχής εκπαίδευση των παραγωγών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση των υπολειμμάτων κάτω από τα νόμιμα όρια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα πρόσφατα ευρωπαϊκά στοιχεία για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα πεπόνια. Στην ετήσια έκθεση της EFSA που δημοσιεύθηκε στις 5 Μαΐου 2026 αναλύθηκαν 776 δείγματα πεπονιών από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και από τη Νορβηγία και την Ισλανδία. Στο 41,1% των δειγμάτων δεν ανιχνεύθηκαν καθόλου υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Στο 57,1% βρέθηκαν υπολείμματα εντός των νόμιμων ορίων, ενώ στο 1,8% καταγράφηκαν υπερβάσεις των ανώτατων επιτρεπόμενων ορίων. Μετά την αξιολόγηση της αβεβαιότητας μέτρησης, το τελικό ποσοστό μη συμμορφούμενων δειγμάτων διαμορφώθηκε στο 0,8%.
Η ίδια έκθεση επισημαίνει ότι ο συνολικός διατροφικός κίνδυνος από τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα πεπόνια παραμένει χαμηλός για τους Ευρωπαίους καταναλωτές. Παράλληλα όμως καταγράφει ένα φαινόμενο που απασχολεί ολοένα περισσότερο την επιστημονική κοινότητα: την παρουσία πολλαπλών διαφορετικών υπολειμμάτων στο ίδιο προϊόν. Σύμφωνα με τα στοιχεία της EFSA, στο 39% των δειγμάτων πεπονιού ανιχνεύθηκαν περισσότερες από μία δραστικές ουσίες. Σε αρκετές περιπτώσεις εντοπίστηκαν τρία, τέσσερα, πέντε ή ακόμη περισσότερα διαφορετικά φυτοφάρμακα στο ίδιο δείγμα, ενώ σε ένα πεπόνι ευρωπαϊκής παραγωγής καταγράφηκαν ταυτόχρονα δώδεκα διαφορετικές δραστικές ουσίες, μεταξύ των οποίων και το flonicamid.
Η παρουσία πολλαπλών υπολειμμάτων δεν αποτελεί από μόνη της παραβίαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας όταν κάθε ουσία βρίσκεται κάτω από το αντίστοιχο ανώτατο επιτρεπόμενο όριο. Ωστόσο, η EFSA υπογραμμίζει ότι οι περιπτώσεις αυτές απαιτούν συνεχή επιστημονική αξιολόγηση και ενισχυμένη παρακολούθηση, ώστε να εκτιμάται η συνολική έκθεση των καταναλωτών σε πολλαπλά χημικά κατάλοιπα και να διασφαλίζεται ότι τα επίπεδα προστασίας της δημόσιας υγείας παραμένουν υψηλά.
Τα περιστατικά που καταγράφηκαν την τελευταία διετία δείχνουν ότι οι υπερβάσεις των ανώτατων επιτρεπόμενων υπολειμμάτων μπορούν να εντοπιστούν σε διαφορετικά στάδια της εμπορικής αλυσίδας, από τους εσωτερικούς ελέγχους των επιχειρήσεων έως τα επίσημα προγράμματα δειγματοληψίας των αρμόδιων αρχών. Η άμεση ιχνηλάτηση των παρτίδων και η ανάκληση των προϊόντων αποτελούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες διαχείρισης όταν επιβεβαιώνεται μη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά όρια υπολειμμάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- ΠΡΟΣΟΧΗ- ΕΦΕΤ: Ανακαλείται μαγειρικό σκεύος λόγω καρκινογόνου ουσίας (φωτογραφία)
- Μετά τα κρούσματα σαλμονέλωσης στη Λαμία: Οι “γκρίζες ζώνες” και το παράδοξο της νομοθεσίας για τη Salmonella στο κοτόπουλο – Του Δρ. Φ. Γαΐτη
- Κατεψυγμένα μύρτιλα: Ανάκληση άνω των 29.000 συσκευασιών (8,3 τόνοι) από σουπερμάρκετ μετά σειρά κρουσμάτων E. coli
- Ανακλήθηκαν πάνω από 10,8 τόνοι καρυκεύματος λόγω Salmonella – Αιτίες, κίνδυνοι και μέτρα πρόληψης
- Ελληνικά ψάρια με υψηλά επίπεδα υδραργύρου – Ειδοποίηση της Ιταλίας στο RASFF για σοβαρό κίνδυνο
- Σπανάκι από μεγάλη αλυσίδα σουπερμάρκετ, ξεπέρασε το όριο εντομοκτόνου κατά 50 φορές
- Απάτη στο μέλι: Νέα στοιχεία από τη foodwatch για τη νοθεία και τις αλλαγές στην επισήμανσηΨήσιμο στη σχάρα: Τα λάθη που οδηγούν στον σχηματισμό καρκινογόνων ουσιών
