Η Listeria monocytogenes εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες ανακλήσεων τροφίμων στην ευρωπαϊκή αγορά, με τα έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ποσοστό των σχετικών μικροβιολογικών περιστατικών. Οι περισσότερες ανακλήσεις ενεργοποιούνται προληπτικά, στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτοελέγχου των επιχειρήσεων ή των επίσημων ελέγχων των αρμόδιων αρχών, ακόμη και όταν υπάρχει μόνο υποψία επιμόλυνσης, προκειμένου να αποτραπεί η έκθεση των καταναλωτών πριν από την επιβεβαίωση ή τον αποκλεισμό του μικροβιολογικού κινδύνου. Τα αλλαντικά και τα μαγειρεμένα προϊόντα κρέατος παραμένουν μεταξύ των κατηγοριών τροφίμων που παρακολουθούνται συστηματικά, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους και της δυνατότητας ανάπτυξης του παθογόνου κατά τη διάρκεια της διάρκειας ζωής τους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λουκέτο σε γνωστή αλυσίδα ζαχαροπλαστείων – 13 ζωντανές κατσαρίδες μέτρησε το υγειονομικό
Σειρά προληπτικών ανακλήσεων προϊόντων αλλαντικών και χοιρινού κρέατος ανακοίνωσε σήμερα 17 Ιουλίου 2026 η Carrefour France για προϊόντα της σειράς ιδιωτικής ετικέτας CARREFOUR LE MARCHE, μετά από υποψία επιμόλυνσης με το βακτήριο Listeria monocytogenes. Οι ανακλήσεις αφορούν προϊόντα που διατέθηκαν είτε από τον παραδοσιακό πάγκο κοπής είτε σε προσυσκευασμένη μορφή και καλύπτουν ολόκληρη τη Γαλλία. Πρόκειται για προληπτική ενέργεια προστασίας της δημόσιας υγείας, καθώς η παρουσία ή η πιθανή παρουσία του παθογόνου μικροοργανισμού αποτελεί σοβαρό μικροβιολογικό κίνδυνο για συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού.
Οι Αρχές στις ανακοινώσεις προειδοποίησαν τα άτομα που έχουν καταναλώσει τα προϊόντα και εμφανίζουν πυρετό, μόνο του ή συνοδευόμενο από πονοκεφάλους και πόνους στο σώμα, να συμβουλευτούν τον γιατρό τους και να τον ενημερώσουν για την κατανάλωση αυτή. Μερικές φορές μπορεί επίσης να εμφανιστούν σοβαρές μορφές με νευρολογικές επιπλοκές και μητρικές ή εμβρυϊκές επιπλοκές σε έγκυες γυναίκες.
Η Listeria monocytogenes θεωρείται το τροφιμογενές βακτήριο με τη μεγαλύτερη θνησιμότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς, παρά τον σχετικά μικρό αριθμό κρουσμάτων σε σύγκριση με άλλα τροφιμογενή παθογόνα, ευθύνεται για το υψηλότερο ποσοστό νοσηλειών και θανάτων, ιδιαίτερα μεταξύ εγκύων, νεογνών, ηλικιωμένων και ατόμων με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Η σοβαρότητα της λιστερίωσης οδήγησε και στην αυστηροποίηση του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου.
Από την 1η Ιουλίου 2026 εφαρμόζεται ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/2895, ο οποίος τροποποιεί τον Κανονισμό (ΕΚ) 2073/2005 και εισάγει αυστηρότερα μικροβιολογικά κριτήρια για τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα που μπορούν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη της Listeria monocytogenes. Οι επιχειρήσεις τροφίμων υποχρεούνται πλέον να τεκμηριώνουν επιστημονικά ότι η συγκέντρωση του παθογόνου δεν θα υπερβεί τα 100 cfu/g μέχρι το τέλος της διάρκειας ζωής του προϊόντος, ενώ όταν αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί, εφαρμόζεται το αυστηρότερο κριτήριο της πλήρους απουσίας του βακτηρίου σε δείγμα 25 g πριν από τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά.
Μεταξύ των ανακληθέντων προϊόντων, περιλαμβάνονται μαγειρεμένες και καπνιστές χοιρινές πανσέτες, μαγειρεμένο χοιρινό καρέ, χοιρινό ρολό, χοιρινό κότσι, παστό χοιρινό, προϊόντα μπέικον, καθώς και διάφορες εκδοχές παραδοσιακού λουκάνικου με σκόρδο. Οι ανακλήσεις καλύπτουν προϊόντα που διατέθηκαν στην αγορά από τις 13 Μαΐου έως τις 15 Ιουλίου 2026, ενώ για ορισμένα προσυσκευασμένα προϊόντα αφορούν συγκεκριμένους αριθμούς παρτίδας και ημερομηνίες λήξης. Ακολουθεί αναλυτικός κατάλογος των προϊόντων που επηρεάζονται.
Τα προϊόντα που ανακαλούνται είναι:
- Μισή καπνιστή μαγειρεμένη χοιρινή πανσέτα (DEMI POITRINE CUITE FUMEE)
- Μαγειρεμένο χοιρινό καρέ με κόκαλο (CARRE DE COTE DE PORC CUIT)
- Μαγειρεμένο χοιρινό ρολό (ROTI DE PORC CUIT)
- Παραδοσιακό λουκάνικο με σκόρδο, φυσικό, καμπύλο (SAUCISSON A L’ANCIENNE COURBE NATURE)
- Παραδοσιακό λουκάνικο με σκόρδο, φυσικό, ευθύ (SAUCISSON A L’ANCIENNE DROIT NATURE)
- Παραδοσιακό λουκάνικο με σκόρδο, καπνιστό, καμπύλο (SAUCISSON A L’ANCIENNE COURBE FUME)
- Παραδοσιακό λουκάνικο με σκόρδο, καπνιστό, ευθύ (SAUCISSON A L’ANCIENNE DROIT FUME)
- Μαγειρεμένο χοιρινό κότσι (JARRETON DE PORC CUIT)
- Μαγειρεμένο παστό χοιρινό (PETIT SALE DE PORC CUIT)
- Μαγειρεμένη χοιρινή πανσέτα (POITRINE DE PORC CUITE)
- Καπνιστή μαγειρεμένη χοιρινή πανσέτα (POITRINE DE PORC CUITE FUMEE)
- Κοκτέιλ μπουκιές μπέικον με δαμάσκηνο (COCKTAIL BACON PRUNEAU)
Η Listeria monocytogenes είναι Gram-θετικό βακτήριο με ιδιαίτερη σημασία για την ασφάλεια των τροφίμων, καθώς μπορεί να επιβιώσει και να πολλαπλασιαστεί ακόμη και σε θερμοκρασίες ψύξης, σε αντίθεση με πολλούς άλλους τροφιμογενείς παθογόνους μικροοργανισμούς. Η ικανότητα αυτή καθιστά τα έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα κρέατος, τα αλλαντικά και τα μαγειρεμένα προϊόντα υψηλότερου κινδύνου, όταν υπάρξει επιμόλυνση μετά τη θερμική επεξεργασία ή όταν δεν εφαρμόζονται αποτελεσματικά μέτρα υγιεινής κατά την παραγωγή και τη διάθεση.
Η Listeria monocytogenes απαντάται ευρέως στο φυσικό περιβάλλον, στο έδαφος, στο νερό, στη βλάστηση και στον γαστρεντερικό σωλήνα διαφόρων ζώων. Στις εγκαταστάσεις παραγωγής τροφίμων μπορεί να εγκατασταθεί σε δύσκολα προσβάσιμα σημεία του εξοπλισμού, σε αποχετεύσεις, αρμούς, ταινίες μεταφοράς, τεμαχιστές και άλλες επιφάνειες όπου σχηματίζει βιοφίλμ. Τα βιοφίλμ προστατεύουν τα βακτήρια από τα απολυμαντικά και δυσχεραίνουν την πλήρη απομάκρυνσή τους, επιτρέποντας τη μακροχρόνια παραμονή τους στις εγκαταστάσεις παραγωγής.
Η επιμόλυνση προϊόντων έτοιμων προς κατανάλωση συμβαίνει συχνότερα μετά την ολοκλήρωση της θερμικής επεξεργασίας, όταν το προϊόν έρχεται σε επαφή με μολυσμένο εξοπλισμό, εργαλεία κοπής, επιφάνειες εργασίας ή προσωπικό. Κίνδυνο δημιουργούν επίσης η ανεπαρκής διαχωρισμένη ροή μεταξύ ωμών και μαγειρεμένων προϊόντων, η ανεπαρκής απολύμανση, η παρουσία επίμονων στελεχών λιστέριας στις γραμμές παραγωγής, η ανεπαρκής περιβαλλοντική παρακολούθηση, καθώς και η μη έγκαιρη ανίχνευση μικροβιολογικών αποκλίσεων μέσω προγραμμάτων δειγματοληψίας.
Η πρόληψη της λιστέριας στις γραμμές παραγωγής, βασίζεται στην εφαρμογή ολοκληρωμένων συστημάτων διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων, στην τεκμηριωμένη ανάλυση κινδύνων, στον αποτελεσματικό σχεδιασμό προγραμμάτων καθαρισμού και απολύμανσης, στη συστηματική περιβαλλοντική δειγματοληψία, στην τακτική μικροβιολογική επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας των μέτρων υγιεινής, στην αποφυγή διασταυρούμενης επιμόλυνσης, στον έλεγχο της ψυκτικής αλυσίδας, στην εκπαίδευση του προσωπικού και στην επαλήθευση ότι οι διαδικασίες παραγωγής συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα.
Η λιστερίωση αποτελεί σχετικά σπάνια αλλά σοβαρή τροφιμογενή λοίμωξη. Στους περισσότερους υγιείς ενήλικες η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν μικρό αριθμό βακτηρίων μπορεί να προκαλέσει ήπια συμπτώματα ή να μην οδηγήσει σε εκδήλωση νόσου. Ωστόσο, σε άτομα υψηλού κινδύνου η λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε σηψαιμία, μηνιγγίτιδα ή άλλες σοβαρές επεμβατικές μορφές της νόσου. Ιδιαίτερα ευάλωτες θεωρούνται οι έγκυες γυναίκες, οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και οι ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.
Στην εγκυμοσύνη η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές για το έμβρυο, ακόμη και όταν τα συμπτώματα της μητέρας είναι ήπια. Η περίοδος επώασης της λιστερίωσης μπορεί να είναι ιδιαίτερα μεγάλη και σε ορισμένες περιπτώσεις να φθάσει έως και οκτώ εβδομάδες. Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, κεφαλαλγία, μυαλγίες και γενική καταβολή, ενώ σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν νευρολογικά συμπτώματα, διαταραχές συνείδησης ή σημεία μηνιγγίτιδας. Οι γαλλικές οδηγίες προς τους καταναλωτές είναι να μην καταναλώσουν τα προϊόντα που εμπίπτουν στις ανακλήσεις, να τα επιστρέψουν στο σημείο πώλησης ή να τα καταστρέψουν και να επικοινωνήσουν με την υπηρεσία εξυπηρέτησης καταναλωτών της επιχείρησης όταν απαιτείται.
