Ελληνική μελέτη του Πανεπιστημίου Πατρών δίνει μια εικόνα για τα μέταλλα και άλλα ανόργανα στοιχεία που ανιχνεύονται στο ελαιόλαδο. Τα ευρήματα αυτά προέκυψαν στο περιθώριο έρευνας που είχε ως κύριο στόχο να εξετάσει κατά πόσο το στοιχειακό προφίλ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό της γεωγραφικής και βοτανικής προέλευσης ελληνικών ελαιολάδων. Συνολικά μετρήθηκαν 36 διαφορετικά στοιχεία με τη μέθοδο ICP-MS.
Η ανάλυση περιλάμβανε σίδηρο, χαλκό, ψευδάργυρο, μαγνήσιο, ασβέστιο, αλουμίνιο, νικέλιο, χρώμιο, μόλυβδο, κάδμιο και αρσενικό, μεταξύ πολλών άλλων στοιχείων. Η παρουσία τους στο ελαιόλαδο μπορεί να σχετίζεται με το έδαφος και τη φυσική πρόσληψη από το φυτό, αλλά και με περιβαλλοντικές πηγές, γεωργικές πρακτικές, επεξεργασία ή επαφή με μεταλλικά υλικά κατά την παραγωγή και αποθήκευση.
Ορισμένα από αυτά τα στοιχεία έχουν διαφορετική σημασία για το προϊόν. Ο σίδηρος, ο χαλκός και ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητα ιχνοστοιχεία, ενώ μέταλλα όπως ο σίδηρος και ο χαλκός μπορούν σε ορισμένες συγκεντρώσεις να επιταχύνουν την οξείδωση των λιπιδίων. Η διαδικασία αυτή επηρεάζει τη διάρκεια ζωής και τη φρεσκάδα του ελαιολάδου, καθώς ευνοεί χημικές αντιδράσεις που συνδέονται με την αλλοίωση και το τάγγισμα.
Οι μετρήσεις έδειξαν διαφορές ανάμεσα στις περιοχές από τις οποίες προέρχονταν τα δείγματα. Στην Κορωνέικη, η Φθιώτιδα είχε τις υψηλότερες μέσες τιμές για μαγνήσιο, μαγγάνιο, σίδηρο, νικέλιο, χαλκό, γάλλιο, στρόντιο και βάριο. Η Άνδρος παρουσίασε την υψηλότερη μέση τιμή ασβεστίου, ενώ η Μεσσηνία εμφάνισε χαμηλότερες τιμές για αρκετά από τα στοιχεία που παρουσίασαν στατιστικά σημαντικές γεωγραφικές διαφοροποιήσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον καταναλωτή έχουν όσα καταγράφονται για δυνητικά τοξικά στοιχεία. Στα συγκεκριμένα δείγματα, αρσενικό, κάδμιο και αρκετά άλλα στοιχεία βρίσκονταν γενικά κάτω από τα όρια ανίχνευσης. Κάδμιο εντοπίστηκε σε ίχνη μόνο σε περιορισμένο αριθμό δειγμάτων. Οι συγγραφείς αναφέρουν επίσης ότι τοξικά μέταλλα δεν ανιχνεύθηκαν στην πλειονότητα των ελαίων, ενώ χρώμιο, ψευδάργυρος, μόλυβδος και χαλκός καταγράφηκαν σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις.
Για τον μόλυβδο καταγράφηκαν διαφορές μεταξύ των περιοχών. Η υψηλότερη μέση τιμή εμφανίστηκε στα δείγματα της Άνδρου και η χαμηλότερη στα δείγματα της Μεσσηνίας. Οι αριθμοί του σχετικού πίνακα, πάντως, αφορούν το διάλυμα που προέκυψε μετά την εργαστηριακή επεξεργασία και αραίωση του ελαιολάδου. Δεν μπορούν επομένως να αντιμετωπιστούν αυτούσιοι ως συγκεντρώσεις μολύβδου στο λάδι που φτάνει στο τραπέζι του καταναλωτή.
Για κάθε μέτρηση οι ερευνητές χρησιμοποίησαν 0,250 γραμμάρια ελαιολάδου, τα οποία επεξεργάστηκαν με νιτρικό οξύ και υπεροξείδιο του υδρογόνου. Το υλικό που προέκυψε αραιώθηκε στη συνέχεια σε τελικό όγκο 50 ml πριν αναλυθεί. Αυτή η λεπτομέρεια είναι απαραίτητη για την ανάγνωση των αποτελεσμάτων, επειδή οι συγκεντρώσεις στους πίνακες δίνονται σε μικρογραμμάρια ανά λίτρο του εργαστηριακού διαλύματος και όχι του αρχικού ελαιολάδου.
Τα αποτελέσματα επίσης δεν επιτρέπουν σύγκριση περιοχών με όρους ασφάλειας ή συνολικής ποιότητας. Για τη γεωγραφική ανάλυση εξετάστηκαν 42 δείγματα: 15 από την Αιτωλοακαρνανία, 13 από τη Μεσσηνία, έξι από την Άνδρο, πέντε από τη Φθιώτιδα και τρία από την Αχαΐα. Όλα προέρχονταν από την ελαιοκομική περίοδο 2024-2025, επομένως δεν αντιπροσωπεύουν το σύνολο των ελαιολάδων που παράγονται σε κάθε περιοχή.
Για τον καταναλωτή, τα παράπλευρα αυτά ευρήματα προσφέρουν κυρίως πληροφορίες για το πόσο σύνθετο είναι το στοιχειακό προφίλ του ελαιολάδου και από ποιους παράγοντες μπορεί να επηρεάζεται. Στα δείγματα που εξετάστηκαν δεν καταγράφηκε εκτεταμένη παρουσία δυνητικά τοξικών στοιχείων. Η ίδια ανάλυση μπορεί παράλληλα να βοηθήσει στον εργαστηριακό έλεγχο της προέλευσης και της ιχνηλασιμότητας, που ήταν και ο κύριος προσανατολισμός της έρευνας.
