Η βράβευση ενός «Greek» φυτικού υποκατάστατου φέτας από βρώμη δοκιμάζει τα όρια της ευρωπαϊκής προστασίας ΠΟΠ στην εποχή των plant-based προϊόντων
Η πρόσφατη βράβευση ενός φυτικού προϊόντος από βρώμη, που προωθείται ως εναλλακτική της φέτας, σε διαγωνισμό καινοτομίας της Lidl σε συνεργασία με το ProVeg, φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της προστασίας των ΠΟΠ προϊόντων. Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στη χρήση της λέξης «φέτα», αλλά επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία επιλέγει να δομήσει την εμπορική του ταυτότητα, υιοθετώντας τον όρο «Greek» ως κεντρικό στοιχείο της ονομασίας του.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπήκαν σε ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ στο Βόλο και πέταξαν από τα ράφια τα μπισκότα ΒΙΟΛΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φυτοφάρμακα σε τρόφιμα στην Ελλάδα: Τι δεν ανέφερε το ΥΠΑΑΤ στην επίσημη ανακοίνωση για τους ελέγχους τον Δεκέμβριο
Στην επίσημη επικοινωνία της, η φινλανδική Mö Foods παρουσιάζει το προϊόν με την ονομασία «Mö Greek», περιγράφοντάς το ως φυτική εναλλακτική λύση για τη φέτα, φτιαγμένη από φινλανδική βρώμη. Η ανακοίνωση δίνει έμφαση στη γεύση και την υφή, σημειώνοντας ότι «μιμείται τη γεύση και την υφή της παραδοσιακής φέτας», ενώ προτείνει τη χρήση του σε ελληνική σαλάτα, σπανακόπιτα και άλλες συνταγές που παραπέμπουν άμεσα στην ελληνική κουζίνα, για άτομα με δυσανεξία στη λακτόζη ή για όσους ακολουθούν έναν vegan τρόπο ζωής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα – Προσοχή: Επεκτείνεται η ανάκληση γάλακτος. Δείτε μάρκες και παρτίδες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έτοιμες σάλτσες: Ανακαλούνται πάνω από 12.000 μπουκάλια λόγω κινίνης
Η επιλογή του όρου «Greek» δεν είναι τυχαία. Η «Φέτα» αποτελεί από το 2002 καταχωρισμένη Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η προστασία της στηρίζεται ακριβώς στη σύνδεσή της με την Ελλάδα, τόσο ως γεωγραφική προέλευση όσο και ως παραδοσιακή πρακτική παραγωγής. Η ΠΟΠ δεν αφορά μόνο το όνομα, αλλά ένα σύνολο χαρακτηριστικών που συγκροτούν τη θεσμική και πολιτισμική της ταυτότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επιστήμονες προειδοποιούν για δημοφιλές απολυμαντικό – Προκαλεί βλάβες σε ανθρώπινους ιστούς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνες τοξίνες στο κρασί: Αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων σε Ελληνικά και Γερμανικά προϊόντα
Για αυτό και η χρήση γεωγραφικών και πολιτισμικών προσδιορισμών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Σε αντίθεση με γενικόλογες εμπορικές περιγραφές που συναντώνται στην αγορά φυτικών προϊόντων, η ενσωμάτωση του «Greek» στην ίδια την ονομασία του προϊόντος δημιουργεί άμεσο συνειρμό με την προστατευμένη ονομασία, ακόμη και όταν το προϊόν δηλώνεται ρητά ως φυτικό και μη γαλακτοκομικό.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Όταν η οξεία σκωληκοειδίτιδα «μεταμφιέζεται» σε τροφική δηλητηρίαση – Η περίπτωση ενός 15χρονου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε πολυτελή εστιατόρια και κρουαζιερόπλοια πήγαινε το ληγμένο κρέας, που ξεπάγωναν, έκοβαν τα σημάδια αλλοίωσης και ξαναπουλούσαν
Η αγορά φυτικών «τυριών τύπου φέτας» έχει ήδη αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια, με πολλές εταιρείες να επιλέγουν περιγραφές όπως «feta alternative» ή «Greek style», αποφεύγοντας τη χρήση της λέξης «φέτα» ως αυτούσιας ονομασίας. Το προϊόν της Mö Foods διαφοροποιείται επειδή συνδυάζει την αναφορά στη φέτα ως γευστική και λειτουργική κατηγορία με την άμεση επίκληση της ελληνικής ταυτότητας, ενισχύοντας το φορτίο των συνειρμών που δημιουργούνται στον καταναλωτή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 4 γυναίκες και 2 άνδρες στο νοσοκομείο με επιβεβαιωμένη λιστερίωση από παραδοσιακά ορεκτικά
Η βράβευση του προϊόντος σε διαγωνισμό που φέρει την υπογραφή μεγάλης αλυσίδας σουπερμάρκετ, προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην υπόθεση καθώς δεν απευθύνεται σε εξειδικευμένης αγορά, αλλά είναι ένα φυτικό υποκατάστατο που προορίζεται για μαζική διάθεση, απευθυνόμενο στον μέσο καταναλωτή, για τον οποίο η λέξη «φέτα» εξακολουθεί να συνδέεται πρωτίστως με την Ελλάδα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε listeria σε ταραμά – Αποσύρεται από τα ράφια των σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψωμί: Ο καλύτερος τύπος για υγιή γήρανση σύμφωνα με Διατροφολόγους
Το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τα ΠΟΠ, όπως αποτυπώνεται στον Κανονισμό 1151/2012, απαγορεύει όχι μόνο την άμεση χρήση προστατευμένων ονομασιών για μη συμμορφούμενα προϊόντα, αλλά και κάθε πρακτική που συνιστά έμμεση εμπορική χρήση ή δημιουργεί «evocation», δηλαδή συνειρμό με το προστατευμένο προϊόν. Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αναγνωρίσει ότι τέτοιοι συνειρμοί μπορούν να προκύψουν όχι μόνο από το ίδιο το όνομα, αλλά και από στοιχεία που παραπέμπουν στη γεωγραφική προέλευση.
Το καθεστώς προστασίας της ονομασίας «Φέτα» έχει χτιστεί μέσα από μακρά νομική διαδρομή. Μετά από προσφυγές κρατών-μελών, το Δικαστήριο της ΕΕ έχει κρίνει στο παρελθόν ζητήματα γύρω από το αν η ονομασία είναι «γενική» ή όχι, ενώ σε νεότερη υπόθεση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στράφηκε κατά της Δανίας για χρήση της ένδειξης «Feta» σε τυρί που παραγόταν εκεί και προοριζόταν για εξαγωγή σε τρίτες χώρες. Η Δανία έχασε τη μάχη στο Ευρωπαϊκό δικαστήριο σύμφωνα με το οποίο “Μόνο το τυρί που παρασκευάζεται στην Ελλάδα μπορεί να πωληθεί ως φέτα”. Στην απόφαση του Ιουλίου 2022, το Δικαστήριο έκρινε ότι υπήρξε παράβαση υποχρεώσεων που απορρέουν από το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ΠΟΠ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Εξυπηρετείτε οικονομικά συμφέροντα της βιομηχανίας εις βάρος της δημόσιας υγείας» – Προσφυγή γιατρών κατά των νέων Διατροφικών Οδηγιών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ο επιστημονικός λόγος για τον οποίο ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ να στρώνουμε το κρεβάτι μας μόλις ξυπνήσουμε!
Υπενθυμίζεται επίσης ότι στο τέλος του 2025, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναζωπυρώθηκε η συζήτηση για περαιτέρω περιορισμούς στις ονομασίες φυτικών υποκατάστατων, κυρίως για υποκατάστατα κρέατος, με επιχειρήματα περί σαφήνειας προς τον καταναλωτή και αποφυγής παραπλάνησης. Η συζήτηση αυτή δείχνει ότι το πεδίο της ονοματολογίας βρίσκεται σε αναδιαμόρφωση, με έντονη σύγκρουση ανάμεσα σε παραγωγούς/κλάδους και στη βιομηχανία εναλλακτικών πρωτεϊνών.
Η υπόθεση της Mö Foods εντάσσεται σε μια ήδη εδραιωμένη εμπορική πρακτική που μέχρι σήμερα έχει γίνει ανεκτή από τις ευρωπαϊκές αρχές, ακριβώς επειδή κινείται στα όρια της περιγραφής και όχι της ονομασίας. Ωστόσο, η επαναλαμβανόμενη παρουσία τέτοιων προϊόντων στα ράφια και η σταδιακή κανονικοποίηση όρων και γεωγραφικών αναφορών δημιουργούν ένα σωρευτικό αποτέλεσμα που επηρεάζει την αντίληψη του καταναλωτή, μετατρέποντας σταδιακά τη «φέτα» από συγκεκριμένο ελληνικό ΠΟΠ προϊόν σε γενικό σημείο γευστικής αναφοράς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φακές σούπα: To φθηνό υλικό που απογειώνει τη γεύση της
Η βράβευση ενός «Greek» φυτικού υποκατάστατου φέτας από βρώμη δοκιμάζει τα όρια που η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει και εφαρμόζει στην πράξη, όταν καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην καινοτομία, τις ανάγκες της αγοράς και την ουσιαστική προστασία ονομασιών που κατοχυρώθηκαν ακριβώς για να μη χάσουν το συγκεκριμένο νόημα και τη συνδεσή τους με τον τόπο προέλευσης.
