Νέα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο 63ο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Νεφρολογικής Εταιρείας (ERA) συσχετίζουν μια ευρέως χρησιμοποιούμενη κατηγορία αντιυπερτασικών φαρμάκων με αυξημένο κίνδυνο επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Η μελέτη εστίασε στις διϋδροπυριδινικές αναστολείς διαύλων ασβεστίου (DCCB), φάρμακα που χορηγούνται συχνά ως θεραπεία δεύτερης γραμμής για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης σε ασθενείς με διαβητική νεφρική νόσο. Οι DCCB είναι πολύ συνηθισμένα φάρμακα για την υπέρταση, όπως η αμλοδιπίνη, η λερκανιδιπίνη, η φελοδιπίνη, η νιφεδιπίνη και η ισραδιπίνη, που χαλαρώνουν και διαστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία ώστε να μειώνεται η αρτηριακή πίεση.
Η διαβητική νεφρική νόσος αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες νεφρικής ανεπάρκειας παγκοσμίως. Η παρατεταμένη παρουσία υψηλών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα προκαλεί βλάβες στα μικρά αγγεία των νεφρών, επηρεάζοντας τη δυνατότητά τους να αποβάλλουν τα άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού. Η διατήρηση της αρτηριακής πίεσης σε φυσιολογικά επίπεδα συνιστά θεμελιώδη παράγοντα για την επιβράδυνση της εξέλιξης της βλάβης.
Τα τελευταία χρόνια, η θεραπευτική προσέγγιση της διαβητικής νεφρικής νόσου ενισχύθηκε με δύο κατηγορίες φαρμάκων: τους αναστολείς του συστήματος ρενίνης-αγγειοτασίνης (RAS), οι οποίοι μειώνουν την πίεση στο εσωτερικό των νεφρικών ηθμών, και τους αναστολείς του συμμεταφορέα γλυκόζης-νάτριου 2 (SGLT2), οι οποίοι, πέρα από τη ρύθμιση του διαβήτη, προσφέρουν νεφροπροστατευτική δράση. Οι δύο αυτές κατηγορίες αποτελούν μέρος της τυπικής αγωγής.
Στη συγκεκριμένη έρευνα αναλύθηκαν ιατρικά δεδομένα 31.031 ενηλίκων με διαβήτη τύπου 2 κατά την περίοδο 2016-2021. Όλοι οι συμμετέχοντες λάμβαναν ταυτόχρονα αναστολείς RAS και SGLT2. Από το συνολικό δείγμα, 12.172 άτομα (ποσοστό 39,2%) λάμβαναν επιπλέον διϋδροπυριδινικές αναστολείς διαύλων ασβεστίου, ενώ 18.859 άτομα (ποσοστό 60%) ακολουθούσαν αγωγή με άλλες κατηγορίες αντιυπερτασικών σκευασμάτων. Η μέση διάρκεια παρακολούθησης των ασθενών ανήλθε στα 3,5 έτη.
Μετά την προσαρμογή των δεδομένων για τις αρχικές κλινικές και δημογραφικές διαφορές των ασθενών, διαπιστώθηκε ότι η χρήση των φαρμάκων DCCB συνδέθηκε με κατά 33% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρού νεφρικού επεισοδίου (R 1,33, 95% CI 1,03-1,73). Ως σοβαρά νεφρικά επεισόδια ορίστηκαν η σημαντική απώλεια της ικανότητας διήθησης των νεφρών —με πτώση του εκτιμώμενου ρυθμού σπειραματικής διήθησης (eGFR) κατά 40% ή περισσότερο— καθώς και η εξέλιξη σε νεφρική νόσο τελικού σταδίου με ανάγκη για αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση.
Σύμφωνα με την επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Timna Agur, τα ευρήματα θέτουν ερωτήματα σχετικά με το αν τα συγκεκριμένα φάρμακα αποτελούν την καταλληλότερη επιλογή για ασθενείς που ήδη λαμβάνουν σύγχρονες νεφροπροστατευτικές θεραπείες. Η πιθανή ερμηνεία του φαινομένου εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο τα DCCB επηρεάζουν τη ροή του αίματος εντός των νεφρών. Στη διαβητική νεφρική νόσο, τα νεφρικά σπειράματα βρίσκονται ήδη υπό καθεστώς αυξημένης πίεσης και υπερδιήθησης. Τα σκευάσματα DCCB ενδέχεται να προκαλούν μεγαλύτερη χαλάρωση στα προσαγωγά αγγεία που φέρνουν αίμα στα σπειράματα σε σύγκριση με τα απαγωγά αγγεία που απομακρύνουν το αίμα. Αυτή η ανισορροπία αυξάνει την εσωτερική πίεση στα αγγεία διήθησης, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη νεφρική λειτουργία.
Παρά την αρχική υπόθεση των ερευνητών ότι η προστατευτική δράση των αναστολέων SGLT2 θα μπορούσε να εξισορροπήσει τις πιθανές αρνητικές επιδράσεις των DCCB, ο αυξημένος κίνδυνος εξέλιξης της νόσου παρέμεινε εμφανής και σε αυτή την ομάδα ασθενών. Καθώς η μελέτη ήταν παρατηρησιακή, δεν αποδεικνύει άμεση αιτιώδη σχέση μεταξύ της λήψης των DCCB και των αρνητικών νεφρικών εκβάσεων. Ωστόσο, η ευρεία χρήση των συγκεκριμένων σκευασμάτων καθιστά αναγκαία την περαιτέρω διερεύνηση μέσω προοπτικών μελετών και τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών, προκειμένου να καθοριστούν οι ασφαλέστερες θεραπευτικές στρατηγικές για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης σε άτομα με διαβητική νεφρική νόσο.
Αναφορά: Ευρωπαϊκή Νεφρολογική Εταιρεία (ERA). «Ευρέως συνταγογραφούμενα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση συνδέονται με 33% υψηλότερο κίνδυνο νεφρικής νόσου στον διαβήτη τύπου 2». ScienceDaily. ScienceDaily, 18 Αυγούστου 2026.
