Η ανάκληση της λεμονάδας Calypso Tropic Tango Lemonade λόγω μη δήλωσης κίτρινης χρωστικής ουσίας στην επισήμανση, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του ρόλου που έχει η σωστή αναγραφή των προσθέτων τροφίμων στην προστασία των καταναλωτών. Αν και η συγκεκριμένη χρωστική είναι εγκεκριμένη για χρήση στα τρόφιμα, η παρουσία της αφενός πρέπει να δηλώνεται υποχρεωτικά στην ετικέτα, ώστε άτομα στα οποία το συγκεκριμένο πρόσθετο μπορεί να έχει επιπτώσεις, να μπορούν να επιλέγουν με ασφάλεια τα προϊόντα που καταναλώνουν και αφετέρου η ποσότητα προσθήκης στο προϊόν να συμμορφώνεται με τη νομοθεσία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνα προϊόντα μακιγιάζ με D4 στην ΕΕ – Ανακλήσεις και προειδοποιήσεις από το Safety Business Gateway – Μάρκα και φωτογραφία
Η υπόθεση αφορά μια εθελοντική ανάκληση που ξεκίνησε στις 23 Απριλίου 2026 από την εταιρεία King Juice Company στις Ηνωμένες Πολιτείες και αφορούσε τη παγκοσμίων γνωστή λεμονάδα Calypso Tropic Tango Lemonade των 473 ml. Η ανάκληση ταξινομήθηκε από τον FDA ως Class II, επειδή στο προϊόν υπήρχε η χρωστική Yellow No. 5 χωρίς να αναγράφεται στην επισήμανση, παρότι η δήλωσή της είναι υποχρεωτική. Η διαδικασία κάλυψε 299.779 κιβώτια, που αντιστοιχούν σε περίπου 3,6 εκατομμύρια μπουκάλια, με διανομή στις ΗΠΑ καθώς και στην Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, τη Σιγκαπούρη και το Τρινιντάντ και Τομπάγκο.
Σύμφωνα με την τελική καταχώριση του FDA, η ανάκληση ολοκληρώθηκε και η υπόθεση έκλεισε επισήμως χθες 10 Ιουλίου 2026, μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων ενεργειών απόσυρσης των επηρεαζόμενων προϊόντων. Η συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα παράβασης των απαιτήσεων επισήμανσης ενός νόμιμα επιτρεπόμενου πρόσθετου τροφίμων. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι η πρώτη φορά που προϊόντα της ίδιας μάρκας απασχολούν τις αρχές. Και στην Ευρώπη τον Ιανουάριο του 2024, η εταιρεία Barbarich SRL, σε συνεργασία με τη βελγική Αρχή Ασφάλειας της Τροφικής Αλυσίδας (FASFC), προχώρησε στην ανάκληση όλων των γεύσεων λεμονάδας Calypso σε φιάλες των 473 ml λόγω υπερβολικής περιεκτικότητας σε χρωστικές ουσίες. Η ανάκληση αφορούσε όλες τις παρτίδες και όλες τις ημερομηνίες ελάχιστης διατηρησιμότητας, ενώ τα συγκεκριμένα προϊόντα διατίθενταν και στην ελληνική αγορά μέσω εισαγωγών.
Οι χρωστικές αποτελούν πρόσθετα τροφίμων που χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση, την ενίσχυση ή τη διατήρηση του χρώματος ενός προϊόντος. Στα αναψυκτικά συμβάλλουν στη σταθερότητα της εμφάνισης, στην ομοιομορφία μεταξύ διαφορετικών παρτίδων και στη διατήρηση των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών κατά τη διάρκεια ζωής του προϊόντος. Η χρήση τους επιτρέπεται μόνο όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις ασφάλειας και όταν εφαρμόζονται τα ανώτατα επιτρεπόμενα επίπεδα που προβλέπει η νομοθεσία.
Η Yellow No. 5, γνωστή στην Ευρώπη ως ταρτραζίνη και με τον κωδικό Ε102, είναι συνθετική αζωχρωστική με χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα. Χρησιμοποιείται σε αναψυκτικά, γλυκίσματα, επιδόρπια, προϊόντα ζαχαροπλαστικής, δημητριακά πρωινού, σάλτσες και άλλα επεξεργασμένα τρόφιμα. Η ουσία έχει αξιολογηθεί επανειλημμένα από διεθνείς οργανισμούς ασφάλειας τροφίμων, μεταξύ των οποίων η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και η Μικτή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων FAO/WHO για τα Πρόσθετα Τροφίμων (JECFA), οι οποίες έχουν καθορίσει αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη όταν η κατανάλωση παραμένει εντός των προβλεπόμενων ορίων.
Για τον γενικό πληθυσμό η ταρτραζίνη θεωρείται ασφαλής όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές. Ωστόσο, σε ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανιστούν αντιδράσεις υπερευαισθησίας, όπως κνίδωση, δερματικά εξανθήματα ή επιδείνωση συμπτωμάτων σε άτομα με προϋπάρχουσα δυσανεξία. Οι αντιδράσεις αυτές είναι σχετικά σπάνιες, αλλά η υποχρεωτική αναγραφή της ουσίας στην επισήμανση επιτρέπει στους ευαίσθητους καταναλωτές να αποφεύγουν την κατανάλωσή της.
Η επισήμανση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η απουσία αναφοράς ενός πρόσθετου στερεί από τον καταναλωτή τη δυνατότητα να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση για την αγορά και την κατανάλωση του προϊόντος. Για τον λόγο αυτό, τόσο η ευρωπαϊκή όσο και η αμερικανική νομοθεσία απαιτούν την πλήρη και ακριβή δήλωση όλων των εγκεκριμένων προσθέτων που περιέχονται σε ένα τρόφιμο.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η χρήση των προσθέτων τροφίμων διέπεται από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1333/2008, ο οποίος καθορίζει ποιες ουσίες επιτρέπονται, σε ποιες κατηγορίες τροφίμων μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε ποια μέγιστα επίπεδα. Οι προδιαγραφές καθαρότητας των προσθέτων καθορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 231/2012, ενώ οι απαιτήσεις επισήμανσης των προσυσκευασμένων τροφίμων προβλέπονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 1169/2011. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι τα πρόσθετα αναγράφονται στον κατάλογο συστατικών με τη λειτουργική τους κατηγορία, όπως «χρωστική», και ακολουθεί είτε η ονομασία είτε ο κωδικός Ε, όπως «χρωστική: ταρτραζίνη» ή «χρωστική: Ε102». Η επισήμανση αυτή επιτρέπει στους καταναλωτές αλλά και στους επαγγελματίες του κλάδου να αναγνωρίζουν άμεσα την παρουσία της ουσίας.
Για έξι συγκεκριμένες συνθετικές χρωστικές, μεταξύ των οποίων και η ταρτραζίνη, εφαρμόζεται επιπλέον υποχρεωτική προειδοποίηση σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Στα τρόφιμα που τις περιέχουν πρέπει να αναγράφεται η ένδειξη ότι «μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στη δραστηριότητα και την προσοχή στα παιδιά». Η απαίτηση αυτή θεσπίστηκε μετά από αξιολόγηση των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων σχετικά με πιθανή συσχέτιση μεταξύ ορισμένων συνθετικών χρωστικών και μεταβολών στη συμπεριφορά παιδιών, χωρίς να αποτελεί γενική διαπίστωση ότι οι ουσίες αυτές προκαλούν αντίστοιχες επιδράσεις σε όλους τους καταναλωτές.
Στα αναψυκτικά οι χρωστικές χρησιμοποιούνται κυρίως για τη διατήρηση σταθερής εμφάνισης σε προϊόντα με γεύσεις φρούτων, λεμονάδες, ποτά χωρίς αλκοόλη και ενεργειακά ποτά. Η επιλογή της κατάλληλης χρωστικής βασίζεται στη σταθερότητα έναντι του φωτός, της θερμοκρασίας και του pH, καθώς και στη συμβατότητα με τα υπόλοιπα συστατικά της σύνθεσης. Η τεχνολογική αυτή χρήση δεν απαλλάσσει τον υπεύθυνο επιχείρησης τροφίμων από την υποχρέωση ακριβούς επισήμανσης και επαλήθευσης της σύνθεσης κάθε προϊόντος.
Ανάλογες απαιτήσεις ισχύουν και για τα συσκευασμένα αρτοσκευάσματα όταν χρησιμοποιούνται χρωστικές για διακοσμητικές επικαλύψεις, γεμίσεις, γλάσα, επαλείψεις ή άλλα συστατικά. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να ελέγχουν ότι όλα τα πρόσθετα που περιέχονται στις πρώτες ύλες μεταφέρονται σωστά στην τελική επισήμανση του προϊόντος. Η διαδικασία αυτή απαιτεί τεχνικούς φακέλους πρώτων υλών, ενημερωμένες προδιαγραφές από τους προμηθευτές, ελέγχους αλλαγών στη σύνθεση και αποτελεσματικές διαδικασίες επαλήθευσης των ετικετών πριν από τη διάθεση κάθε παρτίδας στην αγορά.
Τα περιστατικά ανακλήσεων λόγω λανθασμένης επισήμανσης οφείλονται συχνά σε αλλαγές προμηθευτών, σε αναθεώρηση συνταγών, σε σφάλματα κατά την εκτύπωση των ετικετών ή σε ελλιπή επικοινωνία μεταξύ των τμημάτων ανάπτυξης προϊόντων, παραγωγής και κανονιστικής συμμόρφωσης. Η εφαρμογή ολοκληρωμένων συστημάτων διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων και η τακτική επανεξέταση των δηλώσεων συστατικών συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση αντίστοιχων περιστατικών.
Για τους καταναλωτές, η ανάγνωση του καταλόγου συστατικών παραμένει το βασικότερο μέτρο προστασίας, ιδιαίτερα όταν υπάρχει γνωστή αλλεργία ή υπερευαισθησία σε συγκεκριμένα πρόσθετα. Σε περίπτωση ανακοίνωσης ανάκλησης, συνιστάται η επιβεβαίωση του ονόματος του προϊόντος, της παρτίδας και των σχετικών οδηγιών που δημοσιεύουν οι αρμόδιες αρχές ή η υπεύθυνη επιχείρηση τροφίμων. Εάν ένα προϊόν περιλαμβάνεται στην ανάκληση, δεν πρέπει να καταναλώνεται και ακολουθούνται οι οδηγίες επιστροφής ή απόσυρσης που έχουν εκδοθεί.
Η υπόθεση της Calypso δεν συνδέθηκε με παρουσία μη ασφαλούς ουσίας ούτε με υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων της ταρτραζίνης. Η ανάκληση πραγματοποιήθηκε επειδή η χρωστική υπήρχε στο προϊόν χωρίς να δηλώνεται στην επισήμανση, γεγονός που παραβιάζει τις απαιτήσεις της νομοθεσίας και μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο για καταναλωτές με γνωστή ευαισθησία. Το περιστατικό υπογραμμίζει τη σημασία της ακρίβειας στην επισήμανση, της αποτελεσματικής διαχείρισης των πληροφοριών κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας και της συνεχούς συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας για την προστασία της δημόσιας υγείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
