Οι αλλεπάλληλες ανακλήσεις τροφίμων εξαιτίας λανθασμένων ή ελλιπών επισημάνσεων δείχνουν πόσο κρίσιμο στάδιο της ασφάλειας τροφίμων παραμένει η ετικέτα. Ένα προϊόν μπορεί να έχει παραχθεί χωρίς μικροβιολογικό πρόβλημα και παρ’ όλα αυτά να καταστεί επικίνδυνο για συγκεκριμένους καταναλωτές όταν ένα αλλεργιογόνο συστατικό δεν αναγράφεται. Τα μη δηλωμένα αλλεργιογόνα συγκαταλέγονται στις κύριες αιτίες ανακλήσεων τροφίμων, ενώ οι αστοχίες μπορούν να προκύψουν τόσο κατά την παραγωγή όσο και κατά τον σχεδιασμό, την εκτύπωση ή την εφαρμογή της ετικέτας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παγκόσμια ανάκληση superfood: 1,2 εκατ. συσκευασίες σε 78 χώρες ανάμεσά τους η Ελλάδα – 10 κρούσματα 3 νοσηλείες
Χαρακτηριστικό πρόσφατο περιστατικό αφορά τα προϊόντα Mounit el Bait (δείτε παρακάτω φωτογραφίες) στον Καναδά. Η Canadian Food Inspection Agency (CFIA) ανακοίνωσε ανάκληση Class 1, ταχινιού και διαφορετικών τύπων χαλβά επειδή περιέχουν αραχίδα η οποία δεν δηλώνεται στην ετικέτα. Συνολικά ανακαλούνται 7 συγκεκριμένες συσκευασίες/κωδικοί UPC, οι οποίες αντιστοιχούν σε 4 τύπους προϊόντων της Mounit el Bait: ταχίνι και τρεις τύπους χαλβά. Σύμφωνα με την ανακοίνωση που παρέθεσε η CFIA, η ανάκληση προέκυψε έπειτα από αποτελέσματα εργαστηριακών ελέγχων της υπηρεσίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νεκταρίνια: Σχεδόν 5πλάσια υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα δείγματα από το Νότιο Ημισφαίριο – Έλεγχος του CVUA, σε 44 προϊόντα
Η αραχίδα ανήκει στα τρόφιμα που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις. Σε ευαισθητοποιημένα άτομα, οι πρωτεΐνες της μπορούν να πυροδοτήσουν ανοσολογική αντίδραση ακόμη και όταν ο καταναλωτής δεν γνωρίζει ότι εκτίθεται στο αλλεργιογόνο. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν κνίδωση, κνησμό, οίδημα στο πρόσωπο, στα χείλη ή στη γλώσσα, βήχα, συριγμό, δύσπνοια, σφίξιμο στον λαιμό, δυσκολία στην κατάποση, ναυτία, κοιλιακό πόνο, εμετό και διάρροια. Στις σοβαρότερες αντιδράσεις μπορεί να εμφανιστούν πτώση της αρτηριακής πίεσης, απώλεια συνείδησης και αναφυλαξία, κατάσταση που απαιτεί επείγουσα αντιμετώπιση.
Για έναν καταναλωτή χωρίς αλλεργία στην αραχίδα, η συγκεκριμένη αιτία ανάκλησης δεν συνεπάγεται τον ίδιο αλλεργιολογικό κίνδυνο. Για ένα άτομο όμως με διαγνωσμένη αλλεργία, η απουσία της σχετικής πληροφορίας από την ετικέτα καταργεί ουσιαστικά τη δυνατότητα ασφαλούς επιλογής. Η Health Canada επισημαίνει ότι η αποφυγή του υπεύθυνου αλλεργιογόνου αποτελεί τον τρόπο διαχείρισης της τροφικής αλλεργίας, ενώ σε αναφυλαξία η επινεφρίνη πρέπει να χορηγείται έγκαιρα σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες και να ακολουθεί επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.
Η παρουσία ενός μη δηλωμένου αλλεργιογόνου μπορεί να έχει διαφορετικές τεχνικές αιτίες. Μπορεί να πρόκειται για συστατικό που χρησιμοποιείται στη συνταγή αλλά παραλείφθηκε από την τελική επισήμανση, για αλλαγή πρώτης ύλης ή προμηθευτή που δεν μεταφέρθηκε σωστά στις προδιαγραφές και στην ετικέτα, για εφαρμογή λανθασμένης συσκευασίας σε άλλη παραλλαγή προϊόντος ή για αλλεργιογόνο που εισήλθε ακούσια μέσω διασταυρούμενης επαφής. Ο FDA αναγνωρίζει ειδικά ως κινδύνους την εσφαλμένη σχεδίαση ετικέτας, τη χρήση λανθασμένης ετικέτας ή συσκευασίας και το allergen cross-contact.
Η διασταυρούμενη επαφή αλλεργιογόνων διαφέρει από τη μικροβιακή επιμόλυνση. Πρόκειται για ακούσια εισαγωγή αλλεργιογόνου σε τρόφιμο στο οποίο δεν προβλέπεται να υπάρχει. Κοινός εξοπλισμός, γραμμές παραγωγής που χρησιμοποιούνται για διαφορετικές συνταγές, ανεπαρκής καθαρισμός, λανθασμένη διαχείριση επανεπεξεργασμένου προϊόντος, μεταφορά υπολειμμάτων και προβληματικός προγραμματισμός παραγωγής μπορούν να δημιουργήσουν τέτοιες συνθήκες. Ο FDA αναφέρει μεταξύ των μέτρων ελέγχου τον διαχωρισμό, τον κατάλληλο προγραμματισμό παραγωγής, την υγιεινή και καθαριότητα, τον έλεγχο του rework και, όπου απαιτείται, τη χρήση αποκλειστικού εξοπλισμού.
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, η πρόληψη αρχίζει πολύ πριν φτάσει το προϊόν στη γραμμή συσκευασίας. Απαιτείται πλήρης χαρτογράφηση των αλλεργιογόνων στις πρώτες ύλες και στα βοηθητικά υλικά, αξιόπιστη πληροφόρηση από τους προμηθευτές, έλεγχος των προδιαγραφών κάθε συνταγής και αξιολόγηση των πιθανών διαδρομών διασταυρούμενης επαφής. Οι αλλαγές σε συνταγές, προμηθευτές ή συστατικά πρέπει να συνδέονται με ελεγχόμενη διαδικασία αναθεώρησης της επισήμανσης, ώστε μια μεταβολή στην παραγωγή να μην αφήνει την παλιά ετικέτα σε κυκλοφορία.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται κατά την αλλαγή προϊόντος στη γραμμή. Η απομάκρυνση προηγούμενων υλικών συσκευασίας, η επιβεβαίωση του σωστού κωδικού ετικέτας πριν από την έναρξη, οι έλεγχοι κατά τη διάρκεια της συσκευασίας και η συμφωνία προϊόντος, συνταγής και ετικέτας μειώνουν την πιθανότητα λανθασμένης επισήμανσης. Παράλληλα, οι διαδικασίες καθαρισμού πρέπει να έχουν σχεδιαστεί ώστε να ελέγχουν αποτελεσματικά τα αλλεργιογόνα που χρησιμοποιούνται στην εγκατάσταση. Η CFIA ζητά από τις επιχειρήσεις αποτελεσματικά συστήματα ελέγχου αλλεργιογόνων και δυνατότητα διαχείρισης περιστατικών μη δηλωμένων αλλεργιογόνων, συμπεριλαμβανομένου σχεδίου ανάκλησης.
Η τεχνολογία μπορεί να περιορίσει ανθρώπινα λάθη μέσω συστημάτων barcode, ηλεκτρονικής επαλήθευσης ετικετών, line clearance, ελεγχόμενης έκδοσης artwork και ιχνηλασιμότητας παρτίδων, χωρίς να υποκαθιστά την επικύρωση των διαδικασιών και την εκπαίδευση του προσωπικού. Η διαχείριση αλλεργιογόνων χρειάζεται να καλύπτει ολόκληρη τη ροή, από την παραλαβή και αποθήκευση πρώτων υλών έως την παραγωγή, τον καθαρισμό, τη συσκευασία, την τελική αποδέσμευση και τη διανομή.
Οι καταναλωτές με τροφικές αλλεργίες χρειάζεται να ελέγχουν την ετικέτα κάθε φορά που αγοράζουν ένα συσκευασμένο τρόφιμο, ακόμη και αν έχουν καταναλώσει προηγουμένως το ίδιο προϊόν, επειδή οι συνταγές και οι επισημάνσεις μπορούν να αλλάξουν. Όταν υπάρχει αμφιβολία για κάποιο συστατικό, η CFIA συστήνει προσεκτική ανάγνωση του καταλόγου συστατικών και επικοινωνία με την εταιρεία όταν οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν επαρκούν. Η παρακολούθηση των επίσημων ανακοινώσεων ανακλήσεων είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική για άτομα με αλλεργίες.
Στην περίπτωση των Mounit el Bait, η οδηγία της CFIA είναι να μην καταναλώνονται τα ανακληθέντα προϊόντα από άτομα αλλεργικά ή ευαίσθητα στην αραχίδα και να μη σερβίρονται, χρησιμοποιούνται, πωλούνται ή διανέμονται. Τα προϊόντα που εμπίπτουν στην ανάκληση πρέπει να απορρίπτονται ή να επιστρέφονται στο σημείο αγοράς. Η ορθή δήλωση αλλεργιογόνων στην ετικέτα λειτουργεί ως κρίσιμος έλεγχος ασφάλειας: όταν η πληροφορία λείπει, ένα τρόφιμο που για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού μπορεί να είναι ασφαλές μετατρέπεται σε δυνητικά σοβαρό κίνδυνο για τον αλλεργικό καταναλωτή.
Τα προϊόντα που ανακλήθηκαν
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανάκληση άνω των 21.000 συσκευασιών σνακ – Οι δηλωμένες τιμές για υδατάνθρακες, χοληστερόλη και βιταμίνες δεν ήταν πραγματικές
- Συναγερμός για τα σουβλάκια κοτόπουλου: Από τις ανακλήσεις σε 7 αλυσίδες σουπερμάρκετ στα κρούσματα σαλμονέλας στην Λαμία
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
