Ερευνητές δίνουν σαφές μήνυμα για υψηλή επικινδυνότητα του ροδιού σε σύγκριση με άλλα φρούτα
Το ρόδι έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο δημοφιλή φρούτα της παγκόσμιας αγοράς, σύμβολο μακροζωίας και ευεξίας. Η πολυδιάστατη χρήση του —από φυσικό χυμό και συστατικό σε smoothies έως εκλεπτυσμένες σαλάτες και γκουρμέ σάλτσες— έχει αυξήσει τη ζήτηση διεθνώς. Το γλυκόξινο γευστικό του προφίλ και η υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνες, αντιοξειδωτικά και πολυφαινόλες έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά, καθιστώντας το προϊόν υψηλής διατροφικής αξίας. Παράλληλα, το ρόδι μεταποιείται σε προϊόντα προστιθέμενης αξίας όπως μαρμελάδες, ξύδι, κρασί, έλαια σπόρων και εκχυλίσματα, συμβάλλοντας σημαντικά στην αγροτική οικονομία και την παγκόσμια διατροφική αλυσίδα. Ωστόσο, η ραγδαία αύξηση της παραγωγής και των εισαγωγών έχει εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων και την ασφάλεια των προϊόντων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γνωστό μπαχαρικό προστατεύει από τη γρίπη – Επιστημονική ανακάλυψη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμα σε 6 φούρνους και ζαχαροπλαστεία από τη ΔΙΜΕΑ
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του εργαστηρίου CVUA Στουτγάρδης, που εξέτασε 117 δείγματα ροδιών την περίοδο 2022–2024, η προέλευση εξακολουθεί να είναι καθοριστικός παράγοντας για το επίπεδο επιμόλυνσης. Περισσότερα από τα μισά δείγματα προήλθαν από την Τουρκία, ενώ άλλες παρτίδες εξετάστηκαν από Περού, Ισπανία, Αίγυπτο, Ισραήλ, Πορτογαλία και Ιταλία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ο Νίκος Ζορζοβίλης σας προετοιμάζει για τα Χριστούγεννα – Πώς να απολάυσετε τις γιορτές χωρίς τύψεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ένα εκατομμύριο αυγά αποσύρονται λόγω σαλμονέλας – Δεκάδες τροφικές δηλητηριάσεις
Παρά τη βελτίωση σε σχέση με προηγούμενα έτη, το 25% των δειγμάτων εξακολουθεί να υπερβαίνει τα επιτρεπτά όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων. Το αντίστοιχο ποσοστό για τα φρούτα συνολικά είναι μόλις 5%. Αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, μόνο ένα στα είκοσι δείγματα φρούτων που έχουν αναλυθεί περιείχε υπολείμματα πάνω από το επιτρεπόμενο όριο, ενώ για τα ρόδια, το ποσοστό είναι ένα στα τέσσερα. Αυτό καθιστά το ρόδι ένα από τα πιο επιβαρυμένα προϊόντα της αγοράς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Στην Ελλάδα οι δημοφιλείς αλλά επικίνδυνες καραμέλες – Το cibum είχε ενημερώσει από τις 7 Οκτωβρίου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τσάι μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα περιέχει καρκινογόνο ουσία – Ανακλήθηκε ήδη στη Γερμανία
Η κατάσταση είναι πιο ανησυχητική στα ρόδια τουρκικής προέλευσης. Από τις 78 παρτίδες που εξετάστηκαν, το 31% παρουσίασε υπερβάσεις στα επιτρεπτά όρια φυτοφαρμάκων. Εντοπίστηκαν συνολικά 20 διαφορετικές δραστικές ουσίες, με το εντομοκτόνο acetamiprid να είναι το πιο συχνά ανιχνευόμενο πάνω από τα νόμιμα όρια. Σε μεμονωμένες περιπτώσεις, ανιχνεύθηκαν επίσης δραστικές ουσίες όπως chlorpyrifos, imidacloprid, pyriproxyfen και spinosad — ορισμένες εκ των οποίων είναι ήδη απαγορευμένες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω των νευροτοξικών και ενδοκρινικών τους επιδράσεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το δημοφιλές ρύζι Ben’s Original ενέχει κίνδυνο τραυματισμού και πνιγμού – Άμεση ανάκληση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κολλαγόνο και υαλουρονικό οξύ σε καλλυντικά και συμπλώματα – Κάνουν θαύματα ή παραπλανούν τους καταναλωτές;
Μεταξύ 2022 και 2024, ελέγχθηκαν επίσης πέντε δείγματα βιολογικής καλλιέργειας ροδιών. Δύο από αυτά τα δείγματα προέρχονταν από το Περού και από ένα από την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα. Τα βιολογικά ρόδια εμφανίζουν σαφώς χαμηλότερα επίπεδα υπολειμμάτων. Από τα πέντε δείγματα που εξετάστηκαν, μόνο ένα το ελληνικό, παρουσίασε αυξημένες συγκεντρώσεις φωσφονικού οξέος (fosetyl), ουσίας που μπορεί να εισέλθει στο φυτό μέσω ορισμένων λιπασμάτων. Οι υπόλοιπες παρτίδες κρίθηκαν καθαρές, γεγονός που επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα των βιολογικών πρακτικών καλλιέργειας, αλλά και τη σημασία των ελέγχων σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής. Αν και πρόκειται για μεμονωμένη ανάλυση, τα αποτελέσματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το ελληνικό ρόδι εμφάνισε από τις υψηλότερες συνολικές συγκεντρώσεις υπολειμμάτων που καταγράφηκαν στη μελέτη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση ψωμιού λόγω “χημικού κινδύνου” – Αγώνας δρόμου για να αποσυρθούν οι παρτίδες έγκαιρα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σπάνια μόλυνση σε ζυμαρικά – Μεγάλη ανάκληση τριών ειδών της ίδιας μάρκας
Συγκεκριμένα, η μέση περιεκτικότητα του ελληνικού δείγματος σε συνολικά υπολείμματα φυτοφαρμάκων ανήλθε στα 6,3 mg/kg, τιμή σημαντικά υψηλότερη από τον μέσο όρο όλων των δειγμάτων (0,66 mg/kg). Όταν εξαιρέθηκε το ολικό φοσετύλιο (fosetyl, συμπεριλαμβανομένου του φωσφονικού οξέος), η περιεκτικότητα μειώθηκε σε 0,051 mg/kg, γεγονός που υποδηλώνει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό της επιβάρυνσης οφειλόταν σε αυτή τη συγκεκριμένη ουσία. Στο δείγμα ανιχνεύθηκαν τρεις διαφορετικές δραστικές ουσίες, αριθμός σχετικά χαμηλός συγκριτικά με τις πέντε έως έξι ουσίες ανά δείγμα που καταγράφηκαν κατά μέσο όρο στα ρόδια τουρκικής προέλευσης. Παρά τη συνολικά υψηλή συγκέντρωση, το δείγμα από την Ελλάδα δεν παρουσίασε υπέρβαση των ανώτατων επιτρεπτών ορίων (HG), επομένως δεν θεωρήθηκε μη συμμορφούμενο με τη νομοθεσία. Η διαπίστωση αυτή δεν υποδεικνύει ενεργή χρήση απαγορευμένων ουσιών, αλλά αναδεικνύει την ανάγκη για πιο στοχευμένους ελέγχους σχετικά με τα υπολείμματα φωσφονικών ενώσεων σε μεσογειακές καλλιέργειες, όπου οι συνθήκες κλίματος και εδάφους ευνοούν τη συσσώρευση τέτοιων ουσιών στους ιστούς του φυτού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μήλο και απώλεια βάρους: Η καλύτερη ώρα να το καταναλώσετε για καλύτερο αποτέλεσμα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εταιρεία διένειμε μπακλαβά με επικίνδυνο παθογόνο σε ξενοδοχεία και εστιατόρια
Η παρουσία φωσφονικού οξέος στα ρόδια εξηγείται εν μέρει από την ικανότητα των φυτών να αποθηκεύουν τη συγκεκριμένη ουσία για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Παρότι η χρήση φωσφονικών ως φυτοφαρμάκων έχει απαγορευτεί από το 2014, υπολείμματα ενδέχεται να εντοπίζονται ακόμη σε καλλιέργειες που είχαν δεχτεί εφαρμογές στο παρελθόν. Αυτό καθιστά την ανάλυση περίπλοκη και απαιτεί μακροπρόθεσμη παρακολούθηση για να αξιολογηθεί η πραγματική έκθεση των καταναλωτών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επιδημία τροφικής δηλητηρίασης από σταφυλόκοκκο σε γκουρμέ πιάτα ξενοδοχείου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σούπες: Το μυστικό συστατικό των σεφ για κρεμώδη υφή χωρίς αλεύρι ή κρέμα
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι, αν και τα ρόδια αναλύονται με τη φλούδα —η οποία συνήθως δεν καταναλώνεται—, το γεγονός ότι οι ουσίες αυτές βρίσκονται στην εξωτερική επιφάνεια δεν σημαίνει ότι δεν εισέρχονται στον καρπό. Κατά το ξεφλούδισμα και την επαφή του χυμού με το περίβλημα, μπορεί να μεταφερθούν ίχνη φυτοφαρμάκων στο βρώσιμο μέρος. Για αυτό, οι επιστήμονες σχεδιάζουν νέα μελέτη που θα εξετάσει αποκλειστικά το εσωτερικό των ροδιών, ώστε να αποτυπωθεί πιο ρεαλιστικά η έκθεση των καταναλωτών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα επιστημονική ανακάλυψη: Το πολυαγαπημένο στους Έλληνες φρούτο, προλαμβάνει καρδιακά νοσήματα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πούλησαν φρέσκια ψαρόσουπα ως κονσερβοποιημένη – Επείγουσα ανάκληση
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ο ρόλος των χωρών προέλευσης παραμένει σταθερος σε σύγκριση με το διάστημα 2019–2021, όταν το ποσοστό υπέρβασης των ορίων είχε φτάσει το 31%. Η μείωση στο 25% είναι μεν θετική, αλλά δεν επαρκεί για να καθησυχάσει τις ανησυχίες των ειδικών, καθώς το ρόδι παραμένει προϊόν υψηλού κινδύνου από πλευράς φυτοφαρμακευτικών υπολειμμάτων. Ειδικά στις αγορές της Ευρώπης, όπου η κατανάλωση ροδιού αυξάνεται σταθερά, απαιτείται συστηματικός έλεγχος και διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ναυτία σε αυτοκίνητο ή πλοίο: Επιστήμονες, μέσω πειράματος σε 40 ανθρώπους βρήκαν ένα παράξενο αλλά πολύ απλό τρόπο να την ξεπεράσετε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το φθηνό λάδι που επιβραδύνει τη γήρανση σύμφωνα με μελέτες και ειδικούς
Συνολικά, η εικόνα για το ρόδι είναι βελτιωμένη σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, αλλά παραμένει ανησυχητική. Η μείωση των υπερβάσεων από 31% σε 25% υποδεικνύει πρόοδο, χωρίς ωστόσο να εξαλείφει τον κίνδυνο. Οι καταναλωτές καλούνται να επιλέγουν προσεκτικά τα προϊόντα, δίνοντας προσοχή στη χώρα προέλευσης και στις ενδείξεις πιστοποίησης. Ο συνδυασμός ελέγχου ποιότητας, βιώσιμης καλλιέργειας και τεχνολογικής καινοτομίας είναι απαραίτητος για να διασφαλιστεί ότι ο «καρπός της ζωής» θα παραμείνει σύμμαχος υγείας και όχι πηγή ανησυχίας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θα διατηρήσετε τα φυλλώδη λαχανικά φρέσκα και τραγανά για μεγαλύτερο διάστημα
Πέρα από τη χημική επιβάρυνση, το ρόδι αντιμετωπίζει και φυσιολογικούς κινδύνους αλλοίωσης. Η λεγόμενη «μαύρη καρδιοπάθεια» του ροδιού —γνωστή και ως καρδιακή σήψη— προκαλείται από μύκητες του γένους Alternaria και προσβάλλει το εσωτερικό του καρπού χωρίς να αλλοιώνει την εξωτερική του εμφάνιση. Το φαινόμενο αυτό, που μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες άνω του 50% της παραγωγής σε ορισμένες περιοχές, έχει σοβαρές συνέπειες για τους παραγωγούς και τους εξαγωγείς. Οι μολυσμένοι καρποί διατηρούν εξωτερικά υγιή όψη, ενώ στο εσωτερικό παρατηρείται καφέ ή μαύρη σήψη. Ο μόνος πρακτικός τρόπος ανίχνευσης για τους καταναλωτές είναι ο χαρακτηριστικός «κούφιος» ήχος όταν χτυπηθεί το φρούτο.
Η έλλειψη αποτελεσματικών μεθόδων ανίχνευσης αυτής της ασθένειας καθιστά τη διαλογή δύσκολη, αυξάνοντας τις πιθανότητες διακίνησης αλλοιωμένων προϊόντων. Επιστημονική μελέτη, ωστόσο, προτείνει δύο καινοτόμες τεχνικές για την έγκαιρη ανίχνευση της μαύρης καρδιάς: τη φασματοσκοπία NIR και την απεικόνιση με ήπιες ακτίνες Χ. Σύμφωνα με τα πειραματικά δεδομένα, η δεύτερη μέθοδος αποδείχθηκε πιο αποτελεσματική, επιτρέποντας τη διάγνωση χωρίς καταστροφή του καρπού. Η εφαρμογή τέτοιων τεχνολογιών στη βιομηχανία τροφίμων θα μπορούσε να μειώσει τις απώλειες, να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και να συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου. Ο πιο απλός τρόπος για τον καταναλωτή να προστατευθεί είναι να προτιμά ρόδια ευρωπαϊκής ή βιολογικής παραγωγής, να τα πλένει σχολαστικά πριν τον καθαρισμό και να αποφεύγει όσα φαίνονται ασυνήθιστα ελαφριά ή έχουν κούφιο ήχο.
