Από αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης και γκριανοτοξίνες μέχρι τουτίνη, βαρέα μέταλλα και υπολείμματα φυτοφαρμάκων – Νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει το τοξικολογικό προφίλ του μελιού που θεωρούμε φυσικό και ασφαλές
Μελέτη με τίτλο «Liquid Gold with a Dark Side – A Toxicological Overview of Bioactive Components in Honey» που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Molecules, παρουσιάζει μια εκτενή επιστημονική επισκόπηση για τους φυσικούς και ανθρωπογενείς τοξικούς παράγοντες που μπορεί να περιέχει το μέλι, παρά τη φήμη του ως φυσικού και ωφέλιμου προϊόντος. Η μελέτη δεν ακυρώνει τις γνωστές ευεργετικές ιδιότητες του μελιού· παραμένει ένα φυσικό προϊόν με αντιβακτηριακή, αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση, πλούσιο σε ένζυμα, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτά τα οφέλη συνυπάρχουν με πιθανούς κινδύνους που εξαρτώνται από τη γεωγραφική προέλευση, το είδος των φυτών και την ποιότητα της παραγωγής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται κονσέρβα που… κοροϊδεύει τον κόσμο! [φωτο]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο σε σουβλατζίδικο στην Αργυρούπολη για παραπλανητική πρακτική
Το μέλι περιγράφεται ως πολύτιμο φυσικό προϊόν, πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, αντιφλεγμονώδη και αντιβακτηριακά συστατικά, ωστόσο η σύνθεσή του μπορεί να ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με το είδος των φυτών και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Η διαδικασία παραγωγής του από τις μέλισσες περιλαμβάνει τη μετατροπή του νέκταρ μέσω ενζυμικών αντιδράσεων και εξάτμισης του νερού, δημιουργώντας ένα προϊόν υψηλής διατροφικής αξίας αλλά και επιρρεπές σε επιμολύνσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θεσσαλονίκη: 22χρονος δηλητηριάστηκε από ψάρια – Η αρχική διάγνωση ήταν καρκίνος
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL Fr: Ανακαλούνται για δεύτερη φορά μέσα σε ένα μήνα τα ίδια προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και για τον ίδιο λόγο – Δείτε φωτογραφία
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι κυριότερες πηγές ρύπανσης του μελιού είναι οι φυτοτοξίνες, τα βαρέα μέταλλα, τα φυτοφάρμακα και τα κτηνιατρικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στις κυψέλες. Επίσης, αναφέρονται φυσικά φυτικά τοξικά συστατικά, όπως τα αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης (PAs), οι γραιανοτοξίνες (GTX), και η τουτίνη, τα οποία μπορούν να περάσουν στο μέλι όταν οι μέλισσες συλλέγουν νέκταρ από συγκεκριμένα είδη φυτών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Παγωτό και πάγος με κολοβακτηρίδια και εντερόκοκκο: Αποτελέσματα – σοκ ελέγχων σε ζαχαροπλαστεία και καταστήματα εστίασης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψάρια σε ελληνικά σούπερ μάρκετ: Το 1 στα 3 από 108 δείγματα RTE βρέθηκε μολυσμένο – Αποκαλυπτική μελέτη ΑΠΘ και ΕΦΕΤ
Τα αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης (PAs) είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα, με πιθανή καρκινογόνο δράση. Επιπλέον, εμφανίζουν τοξικότητα και γονοτοξικότητα, οι οποίες σχετίζονται με τις μεταβολικές τους οδούς ενεργοποίησης στο σώμα. Εντοπίζονται σε διάφορα είδη μελιού της Ευρώπης σε συγκεντρώσεις από 1 έως 50 μg/kg. Μελέτη δειγμάτων πολωνικού μελιού, τα PA ανιχνεύθηκαν σε 16 δείγματα (32%). Σε μια άλλη μελέτη που ανέλυσε 32 δείγματα μελιού από διάφορες χώρες, τα PA ανιχνεύθηκαν στο 60% αυτών, με συνολικές συγκεντρώσεις που κυμαίνονταν από 1,4 έως 14,2 µg/kg για 12 ενώσεις αναφοράς. Μετά την εφαρμογή ενός ημι-ποσοτικού μοντέλου, διαπιστώθηκε ότι η συνολική συγκέντρωση PAs σε ορισμένα δείγματα θα μπορούσε να φτάσει τα 117 µg/kg.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 1,1 τόνοι μπιφτέκια – Ο αόρατος εχθρός των εργοστασίων τροφίμων επέστρεψε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κορν Φλέικς: Μελέτη επισημαίνει τον κίνδυνο της καθημερινής κατανάλωσης και θέτει παγκόσμιο ζήτημα ασφάλειας τροφίμων
Οι γραιανοτοξίνες (GTX) στο μέλι, προερχόμενες από φυτά του γένους Rhododendron, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή καρδιοτοξικότητα και έχουν οδηγήσει σε περιστατικά δηλητηρίασης στην Τουρκία και την Ασία. Μια μελέτη που διεξήχθη σε αρουραίους έδειξε ότι το μέλι που περιέχει GTXs προκάλεσε οξειδωτικό στρες και γονιδιοτοξικότητα.Το μέλι που έχει μολυνθεί με GTXs αναφέρεται ως «τρελό μέλι» λόγω των συμπτωμάτων που προκαλεί. Μια μικρή ποσότητα τρελού μελιού είναι αρκετή για να προκαλέσει τοξικότητα. Η μέση δόση που καταναλώθηκε κυμαινόταν από 5 έως 30 g. Τα συμπτώματα εμφανίστηκαν εντός 30 λεπτών έως 3 ωρών μετά την κατανάλωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θεριεύει η σαλμονέλα στα πτηνοτροφεία: Η βιομηχανία γράφει τους κανόνες και οι Αρχές υποχωρούν – Πενταετής ανάλυση στοιχείων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η καλύτερη ώρα για να πιείτε καφέ αν θέλετε να χάσετε βάρος
Η μελέτη αναλύει επίσης την παρουσία της τριπτολίδης και της σελαστρόλης, ουσιών με έντονη βιολογική δράση και τοξικότητα που προέρχονται από φυτά της Ανατολικής Ασίας. Η κατανάλωση μελιού που περιείχε αυτά τα συστατικά έχει προκαλέσει περιστατικά πολυοργανικής ανεπάρκειας και θανάτους στην Κίνα. Επιπλέον, εξετάζονται οι αλκαλοειδείς τύπου Gelsemium, υπεύθυνοι για νευροτοξικότητα και αναπνευστική παράλυση, που εντοπίστηκαν σε μέλια της Νότιας Κίνας και συνδέθηκαν με θανατηφόρα περιστατικά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έφαγες κιμά; Δες τι πρέπει να προσέξεις μετά τα νέα πρόστιμα της Περιφέρειας σε τρία κρεοπωλεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έτοιμες σάλτσες ντομάτας: Η αλήθεια πίσω από τη συσκευασία – Ευρήματα χημικής ανάλυσης 30 προϊόντων
Στο κεφάλαιο για τα χημικά υποπροϊόντα, το άρθρο αναφέρει τη δημιουργία της ουσίας 5-υδροξυμεθυλοφουρφουράλης (HMF), η οποία σχηματίζεται κατά τη θερμική επεξεργασία ή αποθήκευση του μελιού και θεωρείται πιθανώς καρκινογόνος. Οι συγκεντρώσεις της αυξάνονται με τη θέρμανση και τον χρόνο αποθήκευσης, καθιστώντας την ουσία δείκτη ποιότητας και φρεσκάδας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόσιμο νερό: Οι “αιώνιες χημικές ουσίες PFAS” περνούν από το νερό στο αίμα των καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Βρέθηκε παρακεταμόλη σε αγγούρια, για πρώτη φορά στα χρονικά της ΕΕ – Μυστήριο περιστατικό ασφάλειας τροφίμων
Οι βαρείς ρύποι, όπως ο μόλυβδος, το κάδμιο και ο υδράργυρος, συνδέονται με τη ρύπανση από βιομηχανικές περιοχές και οδικά δίκτυα. Τα επίπεδά τους διαφέρουν ανάλογα με τη γεωγραφική προέλευση και τις περιβαλλοντικές συνθήκες, με ορισμένες ευρωπαϊκές και αμερικανικές μελέτες να δείχνουν υπερβάσεις των ορίων που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πλαστελίνη: Πόσο επικίνδυνη είναι για τα παιδιά; Τι έδειξε εργαστηριακή ανάλυση 22 προϊόντων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια κουκούτσια κρύβουν ισχυρές αντικαρκινικές ιδιότητες, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα
Οι ερευνητές εξετάζουν ακόμη τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, όπως νεονικοτινοειδή και μυκητοκτόνα, που μεταφέρονται μέσω της τροφής των μελισσών στο μέλι. Σε αρκετές περιπτώσεις, ανιχνεύθηκαν πολλαπλές ουσίες ταυτόχρονα, με συγκεντρώσεις που φτάνουν ή ξεπερνούν τα ευρωπαϊκά όρια. Αυτές οι ουσίες συνδέονται με μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, όπως ενδοκρινικές διαταραχές και καρκινογένεση.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται και στη μικροβιολογική ασφάλεια, καθώς το μέλι μπορεί να περιέχει σπόρους του Clostridium botulinum, που προκαλεί αλλαντίαση, και είναι επικίνδυνοι για τα βρέφη λόγω ανωριμότητας της εντερικής χλωρίδας. Παράλληλα, επισημαίνεται η πιθανότητα παρουσίας αλλεργιογόνων και καταλοίπων φαρμάκων από την κυψέλη, που μπορούν να προκαλέσουν αντιδράσεις σε ευαίσθητα άτομα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το νέο “super-βακτήριο” στα κοτόπουλα τρομάζει τους επιστήμονες – Επίμονο και ανθεκτικό σχεδόν σε όλα τα αντιβιοτικά!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνoς ουσία σε συσκευασμένο καφέ Arabica μεγάλων σουπερμάρκετ – Αλυσιδωτές ανακλήσεις στην Ευρώπη [φωτο]
Η μελέτη καταλήγει ότι το μέλι, παρά τη διατροφική του αξία, δεν είναι απαλλαγμένο από κινδύνους και το τοξικολογικό του προφίλ, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη παράλληλα με τις ευεργετικές του επιδράσεις στην υγεία. Απαιτείται αυξημένη ευαισθητοποίηση, αυστηρότερος ποιοτικός έλεγχος και προηγμένη αναλυτική παρακολούθηση για να διασφαλιστεί η ασφάλεια των καταναλωτών, ιδίως στο πλαίσιο του παγκόσμιου εμπορίου και της αυξανόμενης ζήτησης για φυσικά προϊόντα. Αυτός ο κίνδυνος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τοπική βλάστηση, τις μελισσοκομικές πρακτικές, τα επίπεδα περιβαλλοντικής ρύπανσης και τις συνθήκες αποθήκευσης του μελιού. Αν και η πιθανότητα οξείας τοξικότητας είναι γενικά χαμηλή, η πιθανότητα χρόνιων επιπτώσεων στην υγεία που προκύπτουν από τη μακροχρόνια κατανάλωση μολυσμένου μελιού δεν πρέπει να υποτιμάται. Πολλές μελέτες επικεντρώνονται στην οξεία τοξικότητα, συχνά παραβλέποντας τον αντίκτυπο της χρόνιας έκθεσης σε φυτοτοξίνες. Επιπλέον, η περιορισμένη ευαισθητοποίηση του κοινού και η ευρεία αντίληψη του μελιού ως «υπερτροφής» μπορεί να συμβάλλουν στην υποβάθμιση των υφιστάμενων κινδύνων.
Η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών και η εφαρμογή αποτελεσματικών μεθόδων παρακολούθησης και ελέγχου ποιότητας για τα προϊόντα μελιού που διατίθενται στην αγορά είναι απαραίτητη. Οι νομικές ρυθμίσεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην εξάλειψη των τοξικών παρτίδων από την εμπορική διανομή. Ο έλεγχος του εμπορικά διαθέσιμου μελιού αποτελεί μια καλή στρατηγική για τη μείωση του κινδύνου δηλητηρίασης. Η αποφυγή της κατανάλωσης μελιού από άγνωστες πηγές αποτελεί επίσης μια πολλά υποσχόμενη μορφή πρόληψης κατά της οξείας τοξίκωσης.
Συμπερασματικά, το “καθαρό” μέλι είναι ασφαλές και ευεργετικό για την υγεία, όμως η έλλειψη ελέγχων, η ρύπανση του περιβάλλοντος και η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων μπορούν να αλλοιώσουν τον φυσικό του χαρακτήρα. Η επίγνωση αυτών των παραγόντων δεν μειώνει την αξία του μελιού, αλλά καθιστά αναγκαία τη σωστή ενημέρωση των καταναλωτών και την αυστηρή επιτήρηση της παραγωγικής αλυσίδας.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12525922/
Αναφορά: Kulawik M, Kulawik A, Cielecka-Piontek J, Zalewski P. Liquid Gold with a Dark Side-A Toxicological Overview of Bioactive Components in Honey. Molecules. 2025 Sep 29;30(19):3925. doi: 10.3390/molecules30193925. PMID: 41097345; PMCID: PMC12525922.
