Παγκόσμια έρευνα σε 187 δείγματα δίνει την πιο ολοκληρωμένη εικόνα μέχρι σήμερα, για τη μόλυνση από φυτοφάρμακα
Το μέλι είναι ένα πολύ δημοφιλές τρόφιμο και αναπόσπαστο κομμάτι της διατροφής πολλών ανθρώπων. Είτε ως άλειμμα στο ψωμί στο πρωινό, είτε ως επικάλυψη για μούσλι, είτε ως εναλλακτική λύση στη ζάχαρη, το μέλι χρησιμοποιείται με ποικίλους τρόπους στις κουζίνες μας. Οι χώρες της ΕΕ με τη μεγαλύτερη παραγωγή μελιού είναι η Ρουμανία, η Ισπανία, η Ουγγαρία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ελλάδα, η Γαλλία και η Πολωνία. Ενώ η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός μελιού στον κόσμο (παράγονται κάθε χρόνο μεταξύ 250.000 και 300.000 τόνων μελιού) μετά την Κίνα, η παραγωγή της ΕΕ δεν μπορεί να ικανοποιήσει πλήρως τη ζήτηση των πολιτών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, πάνω από 150.000 τόνοι μελιού εισάγονται στην ΕΕ ετησίως. Αυτό το μέλι προέρχεται κυρίως από την Ουκρανία, την Κίνα, την Αργεντινή, το Μεξικό, τη Νέα Ζηλανδία και τη Βραζιλία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Knorr: Ντόμινο ανακλήσεων από μεγάλα σουπερμάρκετ λόγω σοβαρού κινδύνου από προϊόντα της Unilever
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυγά: Υπαρκτός ο κίνδυνος από καρκινογόνες αφλατοξίνες; Δεδομένα των τελευταίων 40 ετών
Πρόσφατη μελέτη των Ευρωπαϊκών Εργαστηρίων Αναφοράς (EURL) για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε μέλι από όλο τον κόσμο έδωσε μια από τις πιο ολοκληρωμένες εικόνες που υπάρχουν μέχρι σήμερα για τη χημική επιβάρυνση αυτού του δημοφιλούς φυσικού προϊόντος. Η έρευνα, που διήρκεσε τέσσερα χρόνια (2020–2024), εξέτασε 187 δείγματα μελιού προερχόμενα από 29 χώρες με επτά να είναι ελληνικής προέλευσης. Συνολικά, το 44% των δειγμάτων προερχόταν αποκλειστικά από την Ευρώπη και το 48% από χώρες εκτός Ευρώπης («εκτός ΕΕ»).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προειδοποίηση για μπύρες Stella Artois
\ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το μπαχαρικό “θαύμα” που συνδέεται επιστημονικά με ανακούφιση συμπτωμάτων πλήθους ασθενειών
Τα δείγματα προήλθαν είτε από το λιανικό εμπόριο είτε από τον τομέα χονδρικής (B2B), δηλαδή μέλι σε βαρέλια ή κοντέινερ που χρησιμοποιείται για ανάμειξη ή ως συστατικό σε άλλα προϊόντα. Στόχος των ερευνητών ήταν να εντοπιστούν οι ουσίες που ανιχνεύονται συχνότερα, ώστε να καθοριστεί ένα πιο αποτελεσματικό πλαίσιο ελέγχου. Τα δύο εργαστήρια που ανέλαβαν το έργο – το EURL για τα ζωικά προϊόντα με έδρα το Φράιμπουργκ και το EURL για τα φυτοφάρμακα με εξειδικευμένες μεθόδους στο Στουτγκάρδη – ανέπτυξαν και επικύρωσαν δικές τους μεθόδους ανάλυσης ειδικά για το μέλι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος δηλητηρίασης από αλλοιωμένες σαρδέλες που πωλήθηκαν στο ψαράδικο μεγάλου σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 13 βρέφη με σοβαρά συμπτώματα αλλαντίασης από γάλα σε σκόνη – Κίνδυνος ακόμη και για αναπνευστική ανακοπή
Η έρευνα αποκάλυψε ότι σε όλα τα δείγματα εντοπίστηκαν τουλάχιστον πέντε διαφορετικές ουσίες, ενώ συνολικά ανιχνεύθηκαν 135 χημικές ενώσεις σε μετρήσιμες ποσότητες και περίπου 50 ακόμη σε ίχνη. Οι πιο συχνές ήταν η φωσφονικό οξύ, ο χαλκός, το βρωμίδιο και το κυανουρικό οξύ. Αυτές οι ενώσεις υπάρχουν συχνά στα τρόφιμα και συνήθως δεν αποτελούν τοξικολογικό πρόβλημα, παρότι οι συγκεντρώσεις του βρωμιδίου ξεπερνούσαν σε αρκετές περιπτώσεις τα θεσμοθετημένα όρια. Επειδή όμως πρόκειται συνήθως για φυσικά υπολείμματα και όχι για αποτελέσματα χρήσης φυτοφαρμάκων, οι επιστήμονες θεωρούν πως τα όρια αυτά θα πρέπει να επανεξεταστούν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εργαζόμενος σε εστιατόριο διαγνώστηκε με Ηπατίτιδα Α – Αγώνας των Αρχών για άμεση ενημέρωση και εμβολιασμό των πελατών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρύζι: Το απλό κόλπο των Ασιατών μαγείρων με το δάκτυλο για τέλειο αποτέλεσμα κάθε φορά (βίντεο)
Ένα ανησυχητικό εύρημα ήταν η παρουσία του περιβαλλοντικού ρύπου τριφθοροξικού οξέος (TFA) στο 79% των δειγμάτων. Το TFA είναι το μικρότερο μέλος των ενώσεων PFAS, γνωστών για τη σταθερότητα και τη μακροχρόνια παραμονή τους στο περιβάλλον. Η ουσία αυτή σχηματίζεται κυρίως ως προϊόν διάσπασης ορισμένων φυτοφαρμάκων ή βιομηχανικών ουσιών. Παρά τη συχνότητα ανίχνευσής του, οι συγκεντρώσεις δεν θεωρούνται επικίνδυνες για τον άνθρωπο, αν και η παρουσία του υποδηλώνει την έκταση της ρύπανσης σε παγκόσμιο επίπεδο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Και δεύτερη κρέμα της L’Oréal στις Ευρωπαϊκές ειδοποιήσεις λόγω παρουσίας απαγορευμένης χημικής ουσίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πόση κρέμα μένει σε μπουκάλια και σωληνάρια όταν φαίνεται ότι άδειασαν; Δεν πάει το μυαλό σας πόσα χρήματα πετάτε…
Σε ορισμένα δείγματα καταγράφηκαν υπερβάσεις των ορίων για ουσίες όπως το μυκητοκτόνο azoxystrobin, το ευρέως γνωστό ζιζανιοκτόνο glyphosate, το chlorate και το φυσικό αλκαλοειδές matrin. Το glyphosate, που βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο περιβαλλοντικών συζητήσεων, εντοπίστηκε σε 28 δείγματα, με τέσσερις υπερβάσεις του επιτρεπτού ορίου – σε μέλια από Γερμανία, ΗΠΑ, Βραζιλία και Αργεντινή. Το matrin, αντίθετα, φαίνεται να έχει φυσική προέλευση, καθώς προέρχεται από φυτά της οικογένειας Sophora, των οποίων ο νέκταρ συλλέγεται από τις μέλισσες στην Κίνα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σάλτσες ντομάτας στο μικροσκόπιο ερευνητών για 4 χρόνια – Όσα δεν φαίνονται στη συσκευασία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι τροφές που μειώνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικού επεισοδίου
Σημαντική είναι και η παρουσία καταλοίπων ουσιών που χρησιμοποιούνται από τους ίδιους τους μελισσοκόμους για την καταπολέμηση της βαρρόα. Ανιχνεύθηκαν συχνά τα coumaphos, amitraz, thymol και fluvalinate, συνήθως σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Περιττώματα ποντικιών σε McDonald’s – Λουκέτο στο fast food από την Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μακαρόνια με κιμά: Το μυστικό των σεφ που αλλάζει για πάντα το αγαπημένο πιάτο – Και δεν είναι αυτό που νομίζετε
Ελληνικά δείγματα και ευρήματα
Από την Ελλάδα αναλύθηκαν επτά δείγματα μελιού:
- 3 ανθόμελα,
- 1 μείγμα ανθόμελου–βοτάνων–πεύκου–θυμαριού,
- 1 δασόμελο,
- 1 λεβαντόμελο,
- 1 πορτοκαλόμελο,
- και 1 μείγμα πευκόμελου και θυμαρίσιου μελιού
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ποια Ευρωπαϊκή χώρα σταματά η πρόσβαση στον ιστότοπο της Shein για την προστασία των καταναλωτών;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι βάζουν στα πατώματα των αεροδρομίων και είναι πάντα αστραφτερά;
Στο ελληνικό δασόμελο ανιχνεύθηκαν οι εξής ουσίες:
- 2,4,6-Trichlorophenol
- 4-Chlorobenzoic acid
- Bromide
- Chlorate
- Coumaphos (εντομοκτόνο/ακαρεοκτόνο κατά της βαρρόα)
- Cyanuric acid
- Μεταβολίτες του amitraz (N-(2,4-Dimethylphenyl)formamide και N-(2,4-Dimethylphenyl)-N-methylformamidine)
- 2-Phenylphenol
- Fluvalinate-anilino acid (μεταβολίτης του πυρεθροειδούς fluvalinate)
- Melamine
- Mepiquat (ρυθμιστής ανάπτυξης)
- Nicotine
- Perchlorate
- Phosphonic acid
- Trifluoroacetic acid (TFA) – μεταβολίτης PFAS
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απίστευτη παραπλάνηση: Γνωστή εταιρεία έκανε αναριθμητισμό στα γραμμάρια του προϊόντος και το πούλησε 87% πιο ακριβά!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια φρούτα είναι πιο πιθανό να προκαλέσουν διάρροια
Το ελληνικό μέλι δεν βρέθηκε απαλλαγμένο από υπολείμματα — περιείχε πολλαπλές ουσίες που σχετίζονται τόσο με τη μελισσοκομική πρακτική (π.χ. coumaphos, amitraz, fluvalinate), όσο και με περιβαλλοντικές πηγές (π.χ. perchlorate, phosphonic acid, TFA, bromide). Παρ’ όλα αυτά, δεν αναφέρθηκαν υπερβάσεις ορίων (MRL) για τα ελληνικά δείγματα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποσύρονται 64.000 λούτρινα ζωάκια – Σοβαρός κίνδυνος, κυκλοφορούν και στην Ελλάδα [φωτο]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Starbucks, Lavazza, Nescafé: Πόση καφεΐνη, PFAS, βαρέα μέταλλα και ακρυλαμίδιο περιέχουν οι καφέδες τους;
Συγκρίνοντας τα ευρωπαϊκά με τα εισαγόμενα μέλια, οι ερευνητές δεν βρήκαν ουσιαστικές διαφορές στη συνολική συχνότητα ανίχνευσης ουσιών, αλλά υπήρχαν διαφοροποιήσεις στις συγκεκριμένες ενώσεις που κυριαρχούν. Στις χώρες της Νότιας Αμερικής και στην Ινδία, για παράδειγμα, εντοπίστηκε πιο συχνά το ζιζανιοκτόνο 2,4-D και το glyphosate, ενώ στα ευρωπαϊκά μέλια υπήρχε αυξημένη παρουσία ουσιών όπως το mepiquat και τα neonicotinoid εντομοκτόνα acetamiprid και thiacloprid. Τα neonicotinoids έχουν συνδεθεί με σοβαρή μείωση των πληθυσμών μελισσών και η χρήση τους έχει απαγορευθεί στην ΕΕ, εκτός από το acetamiprid, το οποίο ωστόσο βρέθηκε στο 38% των ευρωπαϊκών δειγμάτων. Παρά την παρουσία αυτών των ουσιών, οι συγκεντρώσεις τους ήταν χαμηλές και δεν αποτελούν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, αν και οι επιπτώσεις στις ίδιες τις μέλισσες παραμένουν υπό διερεύνηση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς οι εταιρείες βιομηχανικού ψωμιού «κρύβουν» την αλήθεια για τα συντηρητικά στα συστατικά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μειώνει τη χοληστερόλη, την πίεση και τα τριγλυκερίδια το προσούτο;
Το τελικό συμπέρασμα της έρευνας είναι καθησυχαστικό για τους καταναλωτές. Το μέλι που διατίθεται στην αγορά μπορεί να καταναλώνεται με ασφάλεια, καθώς οι συγκεντρώσεις των φυτοφαρμάκων παραμένουν κατά κανόνα πολύ κάτω από τα όρια. Ωστόσο, η μελέτη αναδεικνύει ότι ο συνεχής έλεγχος είναι αναγκαίος, καθώς εντοπίστηκαν και ορισμένες υπερβάσεις. Παράλληλα, η συστηματική παρακολούθηση των ουσιών αυτών επιτρέπει τον καλύτερο σχεδιασμό των ελέγχων και την προστασία τόσο των καταναλωτών όσο και του ίδιου του μελισσοκομικού οικοσυστήματος. Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η ευρωπαϊκή επιτήρηση του μελιού πρέπει να παραμείνει ενεργή και να προσαρμόζεται διαρκώς στις νέες χημικές προκλήσεις που φέρνει η γεωργική και βιομηχανική δραστηριότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνα απορρυπαντικά και καλλυντικά: Στη δημοσιότητα η «καυτή» λίστα – Πώς θα τα αναγνωρίσετε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται σχεδόν 1.000.0000 μπουκάλια Prosecco μετά από τραυματισμούς καταναλωτών
Αναλυτικά τα ευρήματα των εργαστηριακών αναλύσεων
Το φωσφονικό οξύ βρέθηκε σε όλες τις 175 αναλυθείσες περιπτώσεις (100%), τόσο στα ευρωπαϊκά όσο και στα μη ευρωπαϊκά μέλια και στα μείγματα. Η υψηλότερη συγκέντρωση εντοπίστηκε σε μέλι από την Αυστραλία. Ο χαλκός επίσης βρέθηκε στο 100% των 75 δειγμάτων, με τη μέγιστη τιμή σε μέλι από το Μεξικό. Το βρωμίδιο ανιχνεύθηκε στο 98% των 175 δειγμάτων, με μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε δείγμα από τη Βραζιλία. Το υπερχλωρικό (perchlorat) βρέθηκε στο 93% των δειγμάτων, κυρίως σε μέλι από την Κίνα, ενώ το κυανουρικό οξύ εντοπίστηκε στο 91%, με υψηλότερη τιμή στο μεξικανικό μέλι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Είναι φυσιολογική η ανάγκη για τουαλέτα αμέσως μετά το γεύμα;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκινογόνο αρσενικό σε ρύζι – Άμεση ανάκληση και Ευρωπαϊκή κινητοποίηση
Το τριφθοροξικό οξύ (TFA) βρέθηκε στο 79% των δειγμάτων, με ανώτερο επίπεδο σε μέλι από το Μεξικό. Το χλωρικό (chlorat) ανιχνεύθηκε στο 49%, κυρίως σε μείγματα μελιού. Η μελαμίνη ανιχνεύθηκε στο 43% των δειγμάτων, με μέγιστη συγκέντρωση σε μέλι από την Ισπανία. Το εντομοκτόνο acetamiprid ανιχνεύθηκε στο 31% των δειγμάτων, με τα υψηλότερα επίπεδα σε μέλι από τη Ρουμανία. Το ζιζανιοκτόνο 2,4-D εντοπίστηκε στο 30%, με μέγιστο δείγμα από την Ινδία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η συσκευή της κουζίνας που “τραβάει” κατσαρίδες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εντοπίστηκε το βακτήριο που προκαλεί τη χολέρα σε γαρίδες που πωλήθηκαν σε αλυσίδες λιανικής
Το coumaphos, που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση βαρρόα, βρέθηκε στο 29% των 187 δειγμάτων, με το υψηλότερο επίπεδο σε μέλι από την Κροατία. Το mepiquat εντοπίστηκε στο 23% των δειγμάτων, κυρίως σε μέλια από τις ΗΠΑ. Νεονικοτινοειδή, βρέθηκαν στο 22% των δειγμάτων, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση σε μέλι από την Ινδία. Ο μεταβολίτης DMPF του amitraz ανιχνεύθηκε στο 21% των δειγμάτων, με υψηλότερη τιμή σε μέλι από την Κίνα. Το thiacloprid εντοπίστηκε επίσης στο 21%, με το μέγιστο επίπεδο σε μέλι από την Πολωνία. Το μυκητοκτόνο carbendazim βρέθηκε στο 21% των δειγμάτων, με μέγιστη συγκέντρωση σε ρουμανικό μέλι.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το κόλπο των σεφ που εξαφανίζει το λίπος από τον απορροφητήρα φυσικά και αποτελεσματικά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα θαλασσινά με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις τοξικού υδραργύρου στην αγορά – Αποκαλύψεις από 74 μελέτες
Το phthalimid βρέθηκε στο 17% των δειγμάτων, με υψηλότερη τιμή σε μέλι από την Ινδία. Η ένωση BAC-C12 ανιχνεύθηκε στο 15% των δειγμάτων, με μέγιστο επίπεδο σε μέλι από την Ουγγαρία. Το glyphosate εντοπίστηκε στο 16% των δειγμάτων, με υψηλότερη τιμή σε γερμανικό μέλι. Ο δεύτερος μεταβολίτης του amitraz, DMF, βρέθηκε στο 12% των δειγμάτων, με υψηλότερη συγκέντρωση σε δείγμα από την Πορτογαλία.
Το biphenyl βρέθηκε στο 12% των δειγμάτων, με μέγιστη τιμή σε μέλι από την Τουρκία. Η αμελίδη (ammelide) εντοπίστηκε στο 11%, με ανώτερη συγκέντρωση σε πορτογαλικό μέλι. Το τριαζολοξικό οξύ (triazolessigsäure) βρέθηκε στο 11%, με ανώτερη τιμή σε μέλι από την Ουγγαρία. Το trimethylsulfonium ανιχνεύθηκε στο 10%, με τη μεγαλύτερη τιμή σε μέλι από το Μεξικό. Ο μεταβολίτης του glyphosate, AMPA, εντοπίστηκε επίσης στο 9%, με υψηλότερη συγκέντρωση σε μέλι από τις ΗΠΑ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το γάλα ανακουφίζει ή επιδεινώνει τα συμπτώματα της καούρας;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτός είναι ο αγρότης που κατέθεσε πρόταση τραγουδιού στην ΕΡΤ για τη Eurovision 2026
Το fluazifop βρέθηκε στο 9% των δειγμάτων, με ανώτερη τιμή σε μέλι από τη Ρουμανία. Το thymol εντοπίστηκε στο 9%, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση σε μέλι από την Κόστα Ρίκα. Το tebuconazol βρέθηκε στο 7% των δειγμάτων, με μέγιστη τιμή σε πολωνικό μέλι. Ο μεταβολίτης του acetamiprid (IM-2-1) εντοπίστηκε στο 6%, με υψηλότερη τιμή επίσης σε μέλι από την Πολωνία. Τέλος, η διυδροστρεπτομυκίνη (dihydrostreptomycin) βρέθηκε στο 6% των 161 δειγμάτων που εξετάστηκαν για αυτήν, με το υψηλότερο επίπεδο σε μέλι από την Ιρλανδία. Σημειώνεται ότι οι μεταβολίτες DMPF και DMF προέρχονται από τη διάσπαση του amitraz και αντιστοιχούν στις ενώσεις N-(2,4-dimethylphenyl)-N-methylformamidine και N-(2,4-dimethylphenyl)-formamide αντίστοιχα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτό το τσάι έχει τις πιο ισχυρές αντιγηραντικές ιδιότητες – Νέα έρευνα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα πασίγνωστα τρόφιμα που έχουν τις περισσότερες συνθετικές βαφές – Ανάλυση σε 39.763 προϊόντα σούπερ μάρκετ
