Μακροχρόνια ανάλυση στοιχείων από το ευρωπαϊκό RASFF αποκαλύπτει τα τρόφιμα με τον υψηλότερο κίνδυνο αφλατοξινών και τις χώρες παραγωγής
Οι αφλατοξίνες είναι από τις πιο επικίνδυνες μυκοτοξίνες που μολύνουν τρόφιμα και ζωοτροφές. Παράγονται κυρίως από μύκητες του γένους Aspergillus και είναι γνωστές για την καρκινογόνο δράση τους, αποτελώντας σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία. Τοξικές ακόμα και σε μικρές ποσότητες, μπορούν να προκαλέσουν οξείες δηλητηριάσεις, αλλά και χρόνια προβλήματα όπως καρκίνο του ήπατος. Ειδικά η αφλατοξίνη Β1 και το παράγωγό της Μ1, που περνά στο γάλα, θεωρούνται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας καρκινογόνα για τον άνθρωπο. Η αυξημένη παρουσία τους σε τρόφιμα που καταναλώνονται ευρέως, όπως ξηροί καρποί και αποξηραμένα φρούτα, καθιστά επιτακτική την ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LIDL: Ευρωπαϊκός συναγερμός για προϊόν ιδιωτικής ετικέτας μετά από σοβαρό περιστατικό καταναλωτή – Απανωτές ανακλήσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | “Φονικά” μακαρόνια: Τέσσερις νεκροί και δεκάδες νοσηλείες από ζυμαρικά ιδιωτικής ετικέτας μεγάλων σουπερμάρκετ
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF) καταγράφει εδώ και δεκαετίες περιστατικά μόλυνσης. Μια πρόσφατη ανάλυση δεδομένων 14 ετών (2010–2023) που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Foods έφερε στο φως σημαντικά συμπεράσματα για το ποια προϊόντα, ποιες χώρες και ποιες εποχές παρουσιάζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, εφιστώντας την προσοχή στους καταναλωτές για το τι πρέπει να προσέχουν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δημοφιλές μπαχαρικό βρέθηκε μολυσμένο με ραδιενέργεια – Δείτε την εταιρεία παραγωγής
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το τρόφιμο που έτρωγε σε μεγάλες ποσότητες η μακροβιότερη γυναίκα στον κόσμο – Πέθανε σε ηλικία 117 ετών
Τα στοιχεία δείχνουν ότι συγκεκριμένα τρόφιμα συνδέονται σταθερά με υψηλά ποσοστά μολύνσεων. Στην κορυφή βρίσκονται τα αράπικα φιστίκια Peanuts, (34,4% των ειδοποιήσεων), τα κελυφωτά φιστίκια/φιστίκια Ιράν Pistachios (17,3%) και τα αποξηραμένα σύκα (12,5%). Η εικόνα αυτή δεν είναι τυχαία: πρόκειται για προϊόντα που είτε αποξηραίνονται είτε αποθηκεύονται για μεγάλα διαστήματα, κάτι που δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για ανάπτυξη μυκήτων και παραγωγή αφλατοξινών. Άλλες κατηγορίες υψηλού κινδύνου είναι τα αμύγδαλα, τα φουντούκια, το ρύζι, σπόροι πεπονιού, πιπεριές, μοσχοκάρυδο και άλλα μπαχαρικά.’
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται λαβράκι “δηλητήριο” μολυσμένο και με Listeria και με σαλμονέλα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατρός του Harvard δεν τρώει ποτέ αυτό το δημοφιλές φρούτο, γιατί επηρεάζει αρνητικά το έντερο
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι δεν έχουν όλες οι χώρες το ίδιο προφίλ κινδύνου. Για παράδειγμα, η Τουρκία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αποξηραμένων σύκων προς την ΕΕ και ευθύνεται για το 96,1% των σχετικών ειδοποιήσεων. Αντίστοιχα, το Ιράν, αν και σήμερα αντιπροσωπεύει μόλις το 4,6% των εισαγωγών φιστικιών, στο παρελθόν είχε εκατοντάδες ειδοποιήσεις κάθε χρόνο. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι παράγοντες κινδύνου δεν συνδέονται μόνο με το κλίμα, αλλά και με πρακτικές καλλιέργειας, αποθήκευσης και ελέγχου που διαφέρουν από χώρα σε χώρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Μπαράζ εξαγορών και συγχωνεύσεων στον κλάδο τροφίμων και ποτών – Τα ιστορικά Brands που αλλάζουν χέρια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεγάλη ανάκληση φούρνων μικροκυμάτων σε εξέλιξη – Κίνδυνος πυρκαγιάς
Μια ακόμα ενδιαφέρουσα τάση αφορά την εποχικότητα. Τα σύκα από την Τουρκία παρουσιάζουν κάθε χρόνο μια αιχμή ειδοποιήσεων τους τελευταίους μήνες, από Οκτώβριο έως Ιανουάριο. Αυτό συνδέεται με τη συγκομιδή του Αυγούστου και τον χρόνο που απαιτείται για αποξήρανση, εξαγωγή και ελέγχους. Παρόμοιο μοτίβο παρατηρείται και σε άλλους ξηρούς καρπούς από την Τουρκία, καθώς και σε φουντούκια από τη Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν. Το κοινό κλίμα στις περιοχές αυτές ενισχύει την πιθανότητα ότι οι θερινές συνθήκες ευνοούν την παραγωγή αφλατοξινών, οι οποίες ανιχνεύονται αργότερα στα τελικά προϊόντα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι κρύβεται πίσω από τις 200 δηλητηριάσεις από συσκευασμένη σαλάτα σε Ευρώπη και Ελλάδα – Αποκαλύψεις επιστημονικής έρευνας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπαράζ προστίμων σε σουπερμάρκετ ΑΒ Βασιλόπουλος, Μασούτης, MARKET IN, και ΑΝΕΔΗΚ ΚΡΗΤΙΚΟΣ
Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι τα επίπεδα αφλατοξινών σε ορισμένα προϊόντα, αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου. Τα δεδομένα δείχνουν πενταπλασιασμό της μέσης τιμής σε σύκα από την Τουρκία και σε φιστίκια από το Ιράν μεταξύ 2010 και 2023. Αυτό θέτει σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των μέτρων ελέγχου. Η ΕΕ έχει επιβάλει ενισχυμένους ελέγχους και πιστοποιήσεις από τις χώρες προέλευσης ήδη από το 2019, όμως οι αυξητικές τάσεις δείχνουν ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν έχουν αποδώσει πλήρως.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συμπλήρωμα απώλειας βάρους που προκαλεί θανατηφόρα ηπατίτιδα – Παγκόσμιος συναγερμός για τον σοβαρό κίνδυνο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προσοχή, γονείς! Ανακαλούνται δημοφιλή παιδικά σκεύη που πωλούνται και στην Ελλάδα λόγω υπερβολικής παρουσίας μολύβδου
Η νέα αυτή μελέτη επιβεβαιώνει ότι το RASFF αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την παρακολούθηση των κινδύνων. Με τον μεγάλο όγκο δεδομένων που συγκεντρώνει, προσφέρει μια λεπτομερή εικόνα για τις τάσεις, τα εποχικά μοτίβα και τους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης. Ωστόσο, για να αποδώσει στο μέγιστο, τα ευρήματα πρέπει να αξιοποιούνται όχι μόνο για την άμεση απόσυρση προϊόντων αλλά και για τη βελτίωση των πρακτικών παραγωγής και ελέγχου στις χώρες προέλευσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται ποσότητα “μαμούθ” τυριών – 3,5 τόνοι(!) αποσύρονται από τα ράφια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί δεν πρέπει να βιαστούμε να καθίσουμε σε ένα τραπέζι ταβέρνας ή καφετέριας όταν σηκωθούν οι προηγούμενοι πελάτες;
Συμπερασματικά, τα 14 χρόνια ειδοποιήσεων για αφλατοξίνες δείχνουν ότι το πρόβλημα παραμένει σοβαρό και σύνθετο. Ορισμένα τρόφιμα, όπως τα αράπικα φιστίκια, τα σύκα και τα κελυφωτά φιστίκια, είναι σταθερά στην κορυφή των κινδύνων. Η αύξηση των μέσων επιπέδων αφλατοξινών σε συγκεκριμένες χώρες δείχνει την ανάγκη για πιο αποτελεσματικά μέτρα. Τέλος, η μελέτη αναδεικνύει ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των πρακτικών αποθήκευσης μπορεί να γίνουν ακόμη πιο σημαντικές τα επόμενα χρόνια, κάνοντας την πρόληψη και την παρακολούθηση ακόμα πιο αναγκαίες.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2304-8158/14/18/3250
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υπολείμματα φυτοφαρμάκου πάνω από τα όρια σε κόκκινες πιπεριές – Δείτε την εταιρεία παραγωγής
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μεσογειακή Διατροφή: Επιστήμονες εντόπισαν νέο αναπάντεχο όφελος
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνα πατατάκια Doritos: Ελληνική εταιρεία εμπλέκεται στη διανομή παρτίδας με απαγορευμένο πρόσθετο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αρωματικά χώρου με τοξικές, ερεθιστικές και καρκινογόνες ουσίες – Τι έδειξε ο έλεγχος σε πασίγνωστα προϊόντα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ο υποτιμημένος κίνδυνος των φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα – Νέα έρευνα αποκαλύπτει νευροεκφυλιστικές επιδράσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι καλύτεροι τρόποι για να εξαφανίσετε την ψαρίλα από το σπίτι
