Η «ασφαλής» εναλλακτική που αρχίζει να καταρρέει
Τα τεχνητά και «εναλλακτικά» γλυκαντικά προωθήθηκαν επί δεκαετίες ως η απάντηση στο πρόβλημα της ζάχαρης. Ασπαρτάμη, σουκραλόζη και σάκχαρα αλκοόλες όπως η σορβιτόλη μπήκαν μαζικά σε τρόφιμα «χωρίς ζάχαρη», «low calorie» και «κατάλληλα για διαβητικούς». Το αφήγημα ήταν απλό: λιγότερες θερμίδες, μικρότερη αύξηση του σακχάρου, άρα και μικρότερος μεταβολικός κίνδυνος. Η πραγματικότητα όμως αποδεικνύεται πιο σύνθετη. Τα τελευταία χρόνια όμως, συσσωρεύονται δεδομένα που δείχνουν ότι πολλά από αυτά τα γλυκαντικά δεν είναι μεταβολικά ουδέτερα. Δεν «περνούν απλώς» από τον οργανισμό. Συμμετέχουν ενεργά σε βιοχημικές οδούς που επηρεάζουν το έντερο, το ήπαρ και τη συνολική μεταβολική ισορροπία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Πρόστιμο 12.000€ σε κατάστημα στο Αγρίνιο – Παραβάσεις στη διάθεση αλιευμάτων και λανθασμένες τιμές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτά είναι τα ελληνικά προϊόντα με απαγορευμένα φυτοφάρμακα – Τι αποκάλυψε ο τελευταίος έλεγχος του ΥΠΑΑΤ σε φρούτα και λαχανικά
Νέα μελέτη από το εργαστήριο του Gary Patti στο Πανεπιστήμιο Washington του Σεντ Λούις έρχεται να ανατρέψει μια παγιωμένη αντίληψη: ότι η σορβιτόλη είναι σε μεγάλο βαθμό αβλαβής. Η σορβιτόλη είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα γλυκαντικά παγκοσμίως και χρησιμοποιείται πολύ ευρύτερα απ’ όσο αντιλαμβάνεται ο μέσος καταναλωτής. Δεν πρόκειται για εξειδικευμένο πρόσθετο, αλλά για βασικό συστατικό σε τρόφιμα, φάρμακα και προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Έχει περίπου το 60% της γλυκύτητας της ζάχαρης, δεν προκαλεί απότομη αύξηση του σακχάρου και ταυτόχρονα λειτουργεί ως υγραντικό και σταθεροποιητής, κάτι που την καθιστά ιδιαίτερα ελκυστική για τη βιομηχανία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το δημοφιλές σνακ των εορταστικών ημερών που ρίχνει τη χοληστερόλη – Ευρήματα τεσσάρων επιστημονικών μελετών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται κρέμα γάλακτος λόγω μόλυνσης από παθογόνο βακτήριο [φωτο]
Στη διατροφή, η σορβιτόλη βρίσκεται κυρίως σε προϊόντα «χωρίς ζάχαρη» ή «χαμηλών θερμίδων», όπως τσίχλες, καραμέλες, μπισκότα, σοκολάτες για διαβητικούς και μπάρες πρωτεΐνης. Συχνά περιέχεται και σε σιρόπια βιταμινών και υγρά συμπληρώματα. Στη φαρμακευτική χρήση συναντάται σε παιδικά σιρόπια, μασώμενα δισκία και ήπια καθαρτικά, ενώ χρησιμοποιείται επίσης σε οδοντόκρεμες και στοματικά διαλύματα επειδή δεν προκαλεί τερηδόνα. Σε επίπεδο αγοράς, τα σάκχαρα αλκοόλες αντιπροσωπεύουν περίπου το 40–50% των υποκατάστατων ζάχαρης διεθνώς, και η σορβιτόλη είναι το πιο χρησιμοποιούμενο μόριο αυτής της κατηγορίας, με μερίδιο γύρω στο 15–20% του συνόλου των γλυκαντικών. Σε αντίθεση με την ασπαρτάμη ή τη σουκραλόζη, που χρησιμοποιούνται σε ελάχιστες ποσότητες λόγω υψηλής γλυκύτητας, η σορβιτόλη προστίθεται συχνά σε γραμμάρια. Σημαντικό είναι ότι η σορβιτόλη σπάνια χρησιμοποιείται μόνη της. Συχνά συνδυάζεται με άλλα γλυκαντικά, αυξάνοντας τη συνολική μεταβολική έκθεση. Έτσι, η κατανάλωσή της δεν είναι σποραδική αλλά καθημερινή, ιδιαίτερα σε άτομα που επιλέγουν συστηματικά προϊόντα «χωρίς ζάχαρη».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το φυτό της Κρήτης που θα μπορούσε να σώσει την παγκόσμια βιομηχανία σοκολάτας – Νέα τεχνολογία γεφυρώνει τις διαφορές με το κακάο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οι σοκολάτες που τους μοίρασε δωρεάν ήταν ληγμένες – 20 μαθητές κατέληξαν στο νοσοκομείο
Οι ερευνητές έδειξαν ότι η σορβιτόλη απέχει μόλις ένα βιοχημικό βήμα από τη φρουκτόζη. Στο ήπαρ, μετατρέπεται σε φρουκτόζη και στη συνέχεια σε φρουκτόζη-1-φωσφορική, ένα ισχυρό σηματοδοτικό μόριο. Αυτό έχει σοβαρές συνέπειες. Η φρουκτόζη-1-φωσφορική ενεργοποιεί τη γλυκοκινάση στο ήπαρ, αυξάνοντας τη ροή της γλυκόζης προς την παραγωγή γλυκογόνου και, όταν αυτό κορεστεί, προς τη λιπογένεση. Το αποτέλεσμα είναι αυξημένη παραγωγή λίπους μέσα στο ήπαρ, ακόμη και χωρίς υπερβολική πρόσληψη θερμίδων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συναγερμός για επικίνδυνα χριστουγεννιάτικα φωτάκια – Ανακαλούνται λόγω κινδύνου ηλεκτροπληξίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνα πολλά γνωστά απορρυπαντικά πλυντηρίου σύμφωνα με ανάλυση στον δείκτη Ménag’Score – Δοκιμή σε 24 γνωστά προϊόντα
Η μεταβολική στεατωτική νόσος του ήπατος (MASLD) αφορά σήμερα περίπου το 30% των ενηλίκων παγκοσμίως. Συνδέεται με παχυσαρκία, προδιαβήτη, διαβήτη τύπου 2 και δυσλιπιδαιμία, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα χωρίς εμφανή μεταβολική νόσο. Κεντρικός μηχανισμός είναι η υπερβολική συσσώρευση λίπους στα ηπατικά κύτταρα, η οποία με τον χρόνο μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή, ίνωση, κίρρωση και καρκίνο. Τα τελευταία χρόνια, το εντερικό μικροβίωμα έχει αναδειχθεί σε βασικό ρυθμιστή αυτής της διαδικασίας. Τα βακτήρια του εντέρου δεν επηρεάζουν απλώς την πέψη· καθορίζουν ποια μόρια φτάνουν στο ήπαρ και σε ποια μορφή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Ανακαλούνται γνωστό σαμπουάν και κρέμες μαλλιών που περιέχουν απαγορευμένη και δυνητικά καρκινογόνο ουσία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτό το κοινό παυσίπονο μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό βλάπτοντας την καρδιά – Νέα αποκαλυπτική μελέτη
Το κρίσιμο εύρημα: δεν φταίει μόνο η διατροφή
Η μελέτη δείχνει ότι η σορβιτόλη δεν προέρχεται μόνο από τρόφιμα. Παράγεται και ενδογενώς στο έντερο από τη γλυκόζη, ειδικά μετά το φαγητό. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και άτομα χωρίς διαβήτη μπορούν να παράγουν σημαντικές ποσότητες σορβιτόλης. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το μικροβίωμα διασπά αυτή τη σορβιτόλη. Όταν όμως τα βακτήρια που την μεταβολίζουν απουσιάζουν ή όταν η ποσότητα είναι υπερβολική, η σορβιτόλη περνά στο ήπαρ και ενεργοποιεί τους ίδιους παθολογικούς μηχανισμούς με τη φρουκτόζη. Οι ερευνητές έδειξαν επίσης ότι η εξωτερική χορήγηση σορβιτόλης, σε ποσότητες συγκρίσιμες με αυτές που βρίσκονται σε επεξεργασμένα τρόφιμα, προκαλεί λιπώδη νόσο του ήπατος ακόμη και όταν το μικροβίωμα είναι άθικτο. Με απλά λόγια: μπορείς να «ξεπεράσεις» τις άμυνες του οργανισμού σου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | SOS από τους επιστήμονες: Το κοινό πρόσθετο τροφίμων που οδηγεί σε μακροχρόνια ευαισθησία σε ασθένειες – Πώς να το αναγνωρίσετε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η επικίνδυνη παρτίδα σάλτσας ντομάτας για ζυμαρικά, πωλείται σε πολλές χώρες – Επιβεβαίωση από το RASFF
Συνεπώς η ιδέα ότι τα σάκχαρα αλκοόλες αποβάλλονται χωρίς συνέπειες δεν επιβεβαιώνεται. Η σορβιτόλη φτάνει στο ήπαρ, επηρεάζει τον μεταβολισμό και συμβάλλει στη MASLD. Η αντικατάσταση της ζάχαρης με γλυκαντικά δεν αποτελεί μαγική λύση. Όπως το θέτει ωμά ο ίδιος ο Patti: «δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα». Πολλοί «εναλλακτικοί» μεταβολικοί δρόμοι καταλήγουν τελικά στο ίδιο σημείο — στο ήπαρ και στη δυσλειτουργία του.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.science.org/doi/epdf/10.1126/scisignal.adt3549
Αναφορά: Μάντελιν Μ. Τζάκσταντ κ.ά. Η σορβιτόλη που προέρχεται από το έντερο προκαλεί στεατωτική ηπατική νόσο απουσία βακτηρίων του εντέρου. Sci. Signal. 18 , eadt3549 (2025). DOI: 10.1126/scisignal.adt3549
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κατασχέθηκαν 5 τόνοι μέλι: Πώς μας κοροϊδεύουν με σιρόπια ζάχαρης, πλαστές ετικέτες και ανύπαρκτη ιχνηλασιμότητα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το Γκούντα αλλάζει: Είναι οι καταναλωτές έτοιμοι για το τυρί «του σωλήνα»;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κτηνιατρικά φάρμακα στο κρέας: Πόσο κινδυνεύουμε και τι υποστηρίζει νέα επιστημονική μελέτη
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αποζημίωση 106.000 ευρώ (!) σε υπάλληλο σούπερ μάρκετ που απολύθηκε για ένα κέρασμα γενεθλίων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Και σε ελληνικά ράφια μολυσμένο συστατικό αρτοποιίας – Πωλείται σε 12 χώρες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Στην εντατική 38χρονος μετά από «εντυπωσιακό» κοκτέιλ διάσημου σεφ: Ο θανάσιμος κίνδυνος του υγρού αζώτου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζωντανές κατσαρίδες και βρωμιά σε μεγάλο αρτοποιείο [φωτο & Video] – Γιατί στην Ελλάδα δεν μαθαίνουμε ποτέ τα ονόματα των παραβατών;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μιλάτε ενώ οδηγείτε; Η νέα έρευνα που αλλάζει όσα ξέραμε για το hands-free
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποιο ρόφημα δυναμώνει τα οστά ποιο τα αποδυναμώνει – Έρευνα σε 10.000 γυναίκες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γύρος κοτόπουλο μολυσμένος με σαλμονέλα – Επείγουσα ανάκληση [φωτο]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα ανάκληση σάλτσας ντομάτας για μακαρόνια, μεγάλης εταιρείας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τέλος τα παλαιά πιστοποιητικά ΕΦΕΤ: Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2026 – Πρόστιμα έως 5.000€ για ελλιπή εκπαίδευση προσωπικού
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται ψωμιά μεγάλης εταιρείας λόγω κινδύνου μικροβιολογικής αλλοίωσης
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Nestle: Ακυρώθηκε η ανάκληση για Cronobacter μετά από αμφισβήτηση των αναλύσεων – Παραμένει ο συναγερμός για Bacillus cereus
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Ανακαλούνται γνωστό σαμπουάν και κρέμες μαλλιών που περιέχουν απαγορευμένη και δυνητικά καρκινογόνο ουσία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Για πρώτη φορά στην Ελλάδα: 8χρονο παιδί στο Νοσοκομείο Πατρών με πορφύρα Henoch–Schönlein που συνδέεται με giardiasis
